مقاله مهاجرت ، حاشیه نشینی و امنیت اجتماعی شهرها

چکیده
مهاجرت و حاشیه نشینی دو پدیده به ظاهر متفاوت می باشند که برآیند یک عامل مشترک بوده و نتایج و تبعات مشابهی  هم بخصوص برای شهرها بدنبال دارد.
مهاجرت که خود نتیجه ی نابرابری های مکانی و بی عدالتی های منطقه ای می باشد، به دلیل ویژگی های خاص مهاجران و علل مهاجرتشان پیامدهای منفی متعددی برای شهرها و روستاها بدنبال دارد که از جمله ی آنها ظهور و گسترش پدیده ی حاشیه نشینی در شهرهای بزرگ می باشد.

حاشیه نشینان به علت فقر شدید و همه جانبه ( اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی و…) و اعتراض نسبت به وضع موجود و ابراز وجود در شهرها ، اقدام به فعالیت هایی می نمایند که موجب سلب آسایش  شهروندان و امنیت شهرها می گردد.

این موضوع در شهر مشهد از شدت بیشتری برخوردار بوده و مشکلات زیادی را هم ایجاد نموده است. سرقت های متعدد ، آدم ربایی و آدم کشی، قاچاق مواد مخدر ، شرارت ، تجمعات خیابانی و… از جمله ی این معضلات هستند.

آنچه مسلم است بدون توجه به علل مهاجرت روستاییان و سکنه ی شهرهای کوچک به شهر های بزرگی مانند مشهد، مبارزه با معلول و تلاش برای ساماندهی حاشیه نشینی نتایج ملموس و چندانی نخواهد داشت.

مقدمه :
مهاجرت بی رویه به شهرها و گسترش حاشیه نشینی در قرن گذشته و قرن اخیر از معضلات مهم شهرهای بزرگ جهان، بخصوص در کشورهای در حال توسعه می باشد، که پیامدهای سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و امنیتی متعددی به دنبال داشته است.

این دو پدیده جمعیتی و شهری اگر در راستای هم قرار گیرند و به هم پیوند بخورند، قطعاً مشکلات و پیامدهای منفی مضاعفی را برای یک جامعه بخصوص شهرهای بزرگ به دنبال خواهند داشت.
از آنجایی که علل حاشیه نشینی رانمی توان خارج از چارچوب علل مهاجرت ـ بخصوص مهاجرت روستا به شهر ـ بررسی کرد، می بایستی آنها را به طور توامان مطالعه نمود. چرا که از یک طرف عوامل دافعه (Pushfactors) در روستا موجب تخلیه این واحدهای جمعیتی و مولد می گردد و از طرف دیگر عوامل جاذبه (Pull factors) آنها را به سوی شهرها کشانده و سربار جامعه شهری می نماید.

برای بررسی نقش این فرآیند در مسائل شهری و بخصوص امنیت اجتماعی شهرها لازم است دلایل مهاجرت، تیپ مهاجران و خصوصیات آنها و همچنین وضعیت مناطق حاشیه نشین شهرها و ساکنان آنها مورد توجه قرار گیرند. چرا که بخش اعظم بزهکاری ها، جرم های مشهود و نامشهود و جنایاتی که در این کانونهای جمعیتی اتفاق می افتد و یا ساکنان آنها در سطح جامعه مرتکب می شوند، ناشی از ساختار فیزیکی، فرهنگی، جمعیتی و اقتصادی این نواحی و ساکنان آنها می باشد.

حاشیه نشینان دارای وضعیت اجتماعی و اقتصادی نامناسبی بوده و بندرت جذب ساختارهای مدرن شهری می شوند. برداشت ها و روحیات  خود آنها، نحوه برخورد و رفتار شهروندان دیگر با آنها، عدم توجه مسئولان سیاسی و خدماتی شهرها به آنها، موجبات ایجاد روحیه ی عصیان ورزی و حس انتقام در آنها شده که خود را به صورت رفتارهای نابهنجار و مشکل آفرین بروز می دهد.

بررسی نظریات مربوط به پاتولوژی شهری ( آسیب شناسی شهری ) و اکولوژی جرایم شهری و خشونت ها و ناآرامیهای شهری و انطباق آنها بر حاشیه ی شهر مشهد مبین ارتباط مستقیم بین ویژگیهای مهاجر و حاشیه نشین با بزهکاری و کاهش ضریب امنیتی شهرها می باشد.

فهرست مطالب:
چکیده
مقدمه
مهاجرت
علل مهاجرت روستا به شهر
مهمترین علل مهاجرت را به طور اختصار می توان اینگونه بیان نمود
علل اقتصادی
علل طبیعی
علل اجتماعی و فرهنگی
مهاجران روستایی در شهرها
حاشیه نشینی چیست و حاشیه نشین کیست؟
انواع حاشیه ها
الف) حاشیه های درون شهری
ب) سکونتگاهای غیر قانونی ( عدوانی)
علل حاشیه نشینی
برخی علل اصلی حاشیه نشینی
اصطلاح حاشیه نشینی در کشور های مختلف
تاریخچه ی حاشیه نشینی در مشهد
مقاطع تاریخی حاشیه نشینی
حاشیه نشینی در مشهد را می توان در چند مقطع مشخص نمود
خصوصیات و ویژگی های حاشیه نشینان
بررسی دلایل جرایم، آشوبها و خشونت های شهری از دیدگاه اکولوژیکی
رابطه ی میان جرایم و هفت عامل اجتماعی
تجزیه و تحلیل اکولوژیکی از محیط فقر
نظریه طبقه بندی واحدهای مسکونی
علل خشونت های شهری از دیدگاه اکولوژی شهری عبارتند از:
وجود امکانات و شرایط لازم
شیوه ی زندگی در محلات
خشونت خرده فرهنگ ها
بیگانگی اجتماعی
فشار روانی و استرس
نا امیدی و محرومیت نسبی
سازمان شکنی
ویژگی های مناطق حاشیه نشین
ویژگیهای کالبدی (فیزیکی)
ویژگی های جمعیتی
بعد اجتماعی
بعد فرهنگی
بعد رفاهی
نتیجه
منابع و مآخذ
جداول، نمودار و عکسها