فاز اول هدفمندی یارانه ها و بررسی عملکرد آن در صنعت سیمان

مقدمه:
اجرای قانون هدفمندی یارانه ها یکی از مهم ترین تغییرات ساختاری در نظام اقتصادی ایران به شمار می رود که آثار آن در بخش های مختلف تولیدی، صنعتی و خدماتی به سرعت نمایان شد. این قانون با هدف اصلاح نظام قیمت گذاری حامل های انرژی، کاهش بار مالی یارانه های پنهان و تغییر الگوی مصرف به اجرا درآمد، اما پیامدهای آن در صنایع انرژی بر، به ویژه صنعت سیمان، ابعاد گسترده تری به خود گرفت. صنعت سیمان به دلیل ماهیت تولیدی، وابستگی مستقیم به انرژی و سهم بالای هزینه های سوخت و برق در بهای تمام شده، از نخستین صنایعی بود که به طور محسوس تحت تأثیر فاز اول هدفمندی یارانه ها قرار گرفت.

پیش از اجرای این قانون، فاصله ای نسبتا معقول میان قیمت تمام شده و قیمت فروش سیمان وجود داشت که امکان تداوم فعالیت و حفظ حاشیه سود کارخانه ها را فراهم می کرد. با آغاز فاز اول هدفمندی یارانه ها، قیمت نهاده های تولید به ویژه انرژی با رشد قابل توجهی مواجه شد، در حالی که قیمت فروش محصولات سیمانی به دلایل مختلف از جمله سیاست های کنترلی و شرایط بازار، تغییر متناسبی نداشت. این عدم توازن، ساختار هزینه ای واحدهای تولیدی را دچار فشار جدی کرد و معادلات مالی بسیاری از شرکت های سیمانی را تغییر داد.

افزایش هزینه های تولید، کاهش حاشیه سود و در برخی موارد ورود به محدوده زیان دهی، از پیامدهای مستقیم این تحول اقتصادی بود. برخی کارخانه ها ناچار شدند برای جبران افزایش هزینه ها، به بازنگری در شیوه های تولید، مدیریت منابع و ساختار مالی خود روی آورند. در مقابل، برخی دیگر با محدودیت های بیشتری مواجه شدند که امکان تطبیق سریع با شرایط جدید را نداشتند. این تفاوت در واکنش ها، عملکرد واحدهای سیمانی را پس از اجرای قانون هدفمندی یارانه ها به موضوعی قابل توجه تبدیل کرد.

در کنار فشارهای ناشی از افزایش قیمت انرژی، شرایط بازار ساخت و ساز نیز نقش مهمی در وضعیت صنعت سیمان ایفا کرد. رکود نسبی در بخش مسکن و کاهش پروژه های عمرانی، بر سطح تقاضا اثر گذاشت و باعث شد حجم فروش در برخی دوره ها کاهش یابد. با وجود این شرایط، سازوکار عرضه و تقاضا در بازار سیمان به طور کلی دچار اختلال اساسی نشد و مبادلات همچنان در چارچوب های پیشین ادامه یافت. تغییرات مشاهده شده بیشتر ریشه در تحولات اقتصادی کلان و نوسانات بخش ساختمان داشت تا تغییر مستقیم در رفتار مصرف کنندگان سیمان.

قانون هدفمندی یارانه ها در کنار پیامدهای هزینه ای، موضوع بهره وری را نیز به شکلی پررنگ وارد فضای صنعت سیمان کرد. افزایش هزینه ها، توجه به ساختارهای مدیریتی، نظام حسابداری صنعتی، کنترل هزینه های متغیر و ثابت و استفاده از ابزارهای نوین ارزیابی عملکرد را به یکی از دغدغه های اصلی شرکت ها تبدیل نمود. در چنین فضایی، مفاهیمی مانند بودجه بندی منعطف، هزینه یابی بر مبنای فعالیت و شاخص های نوین ارزیابی عملکرد بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفتند.

بررسی عملکرد صنعت سیمان در فاز اول هدفمندی یارانه ها، تصویری از چگونگی مواجهه واحدهای تولیدی با یک شوک اقتصادی گسترده را ترسیم می کند. این فاز، نقطه ای تعیین کننده در مسیر فعالیت کارخانه های سیمان بود که اثرات آن نه تنها در ساختار هزینه و سودآوری، بلکه در شیوه مدیریت، تصمیم گیری و نگاه به بهره وری نیز قابل مشاهده است. تغییرات ایجادشده در این دوره، بخشی از تحولات عمیق تری را نشان می دهد که صنعت سیمان ایران در بستر سیاست های کلان اقتصادی با آن روبه رو شده است.

فهرست مطالب:
فصل ۱- کلیات پژوهش
۱-۱- مقدمه
۱-۲- بیان مسئله
۱-۳- اهمیت و ضرورت انجام تحقیق
۱-۴- اهداف تحقیق
۱-۵- سوالات تحقیق
۱-۶- فرضیات تحقیق
فصل ۲- ادبیات پژوهش
۲-۱- مفهوم  هزینه ها
۲-۲- طبقه بندی هزینه در حسابداری مدیریت
۲-۳- هدفهای سازمانی مدیران
۲-۴- مدیریت بر مبنای فعالیت
۲-۵- هزینه یابی بر مبنای فعالیت
۲-۶- فواید ضمنی هزینه یابی بر مبنای فعالیت
۲-۷- ارزیابی عملکرد
۲-۸- شاخص های نوین ارزیابی عملکرد
فصل ۳- تجزیه و تحلل اطلاعات
۳-۱- محاسبه هزینه های متغیر و ثابت
۳-۲- محاسبه بودجه منعطف
فصل ۴- نتیجه گیری و پیشنهادات
۴-۱- نتیجه گیری
فهرست جداول
۳-۱- بودجه منعطف سیمان اردبیل
۳-۲- بودجه منعطف سیمان ارومیه
۳-۳- بودجه منعطف سیمان اصفهان
۳-۴- بودجه منعطف سیمان ایلام
۳-۵- بودجه منعطف سیمان باقران