تحقیق در مورد کشت گلخانه ای

مقدمه:
کشت گلخانه ای به عنوان یکی از مهم ترین و پربازده ترین روش های تولید گیاهان، امکان کنترل کامل عوامل محیطی را فراهم می آورد تا شرایط رشد برای انواع مختلف گیاهان در تمام فصول سال فراهم شود. هر گیاه برای رشد مطلوب به مجموعه ای از پارامترهای محیطی مانند شدت نور، دمای روزانه و شبانه، میزان رطوبت نسبی هوا و رطوبت خاک نیاز دارد. ایجاد این شرایط در محیط طبیعی همیشه ممکن نیست و تغییرات ناگهانی دما، وزش باد، بارش شدید و دیگر عوامل محیطی می توانند روند رشد را مختل کنند. استفاده از گلخانه به عنوان فضایی کاملاً کنترل شده، توانسته است این محدودیت ها را از میان بردارد و امکان تولید مستمر و با کیفیت بالا را برای گیاهان فراهم کند. در سال های اخیر با افزایش تقاضای بازار برای گل و گیاهان زینتی، سبزیجات و صیفی جات خارج از فصل، کشت گلخانه ای به یکی از بخش های سودآور کشاورزی تبدیل شده است که هرچند سرمایه گذاری اولیه قابل توجهی می طلبد، اما مزایای اقتصادی و کیفیت محصول نهایی آن بسیار بالا است.

گلخانه یا Greenhouse فضایی محدود است که شرایط محیطی لازم برای رشد گیاهان را قابل کنترل می کند. این فضا به گونه ای طراحی شده که بتواند نیازهای گیاهان مختلف را در طول فصول سال برآورده سازد و با ایجاد یک محیط پایدار، میزان بازدهی و کیفیت محصولات را افزایش دهد. گلخانه ها بر اساس نوع مصالح ساختمانی به دو دسته ثابت و متحرک تقسیم می شوند. گلخانه های ثابت با مصالح مقاوم و پایدار ساخته می شوند و قابلیت استفاده بلندمدت دارند، در حالی که گلخانه های متحرک انعطاف بیشتری در جابه جایی و تغییر مکان ارائه می دهند و به شرایط محیطی متغیر پاسخ سریع تری دارند.

انتخاب محل احداث گلخانه، نخستین گام در برنامه ریزی کشت گلخانه ای است. گلخانه می تواند به صورت مستقل یا متصل به ساختمان های موجود ساخته شود. گلخانه های متصل به ساختمان هزینه های ساخت و گرمایش کمتری دارند و دسترسی آسان تری فراهم می آورند، اما میزان نور دریافتی گیاهان کاهش می یابد. در مقابل، گلخانه های مستقل امکان دریافت نور کامل از تمامی جهات را دارند و شرایط نوری بهینه تری برای رشد گیاهان فراهم می کنند، اما هزینه های ساخت و تاسیسات گرمایشی، برق و آب آن ها بسیار بالاتر است. اندازه گلخانه نیز نقش مهمی در بهره وری دارد و کوچکترین گلخانه اقتصادی معمولاً حدود ۱۸ متر مربع است، زیرا گلخانه های بسیار کوچک از نظر هزینه و عملکرد مقرون به صرفه نیستند.

در احداث گلخانه، دسترسی به راه های حمل و نقل، منابع آب کافی و با کیفیت، نوع سوخت مصرفی و اثرات محیطی منطقه اهمیت ویژه ای دارند. مناطقی با آب و هوای نامساعد، سایه ناشی از درختان بلند یا دامنه های شمالی کوه ها، بارش شدید باران و شدت نور کم، برای کشت گلخانه ای مناسب نیستند. محل احداث باید تا حد امکان مسطح باشد تا هزینه های تسطیح زمین و ساخت کاهش یابد و شرایط محیطی یکدست برای کل فضای گلخانه فراهم شود.

جهت گیری گلخانه تاثیر مستقیمی بر دریافت نور دارد و سایه ایجاد شده توسط اسکلت گلخانه یا ساختمان های مجاور می تواند میزان نور رسیده به گیاهان را تغییر دهد. بهترین جهت برای دریافت نور، نمای جنوب یا جنوب شرقی است، زیرا نور صبحگاهی با فعالیت فتوسنتز همراه است و رشد گیاهان را حداکثر می کند. جهت های غرب و جنوب غربی نوردهی کمتری دارند و جهت شمال تنها برای گیاهانی با نیاز کم به نور مناسب است. درختان برگ ریز در اطراف گلخانه می توانند تابش شدید نور بعدازظهر را کاهش دهند و در زمستان با ریزش برگ ها اجازه می دهند نور کافی به داخل گلخانه برسد.

گردش هوا در گلخانه نیز از اهمیت بالایی برخوردار است و جریان هوای تازه باعث تامین دی اکسیدکربن و اکسیژن، کاهش رطوبت نسبی و کنترل دمای محیط می شود. کنترل گازهای سمی ناشی از سیستم های گرمایشی، گرد و غبار و دیگر آلاینده ها، برای حفظ سلامت گیاهان حیاتی است. دمای محیط نقش کلیدی در فتوسنتز و تنفس گیاه دارد و محدوده دمایی بهینه برای بسیاری از گیاهان گلخانه ای بین ۱۰ تا ۳۰ درجه سانتیگراد است، در حالی که برخی گیاهان گرمسیری به دمای بالاتر و برخی سردسیری به دمای پایین تر نیاز دارند. سیستم های حرارتی و گرمایشی گلخانه باید توزیع یکنواخت دما را فراهم کنند و اثرات زیست محیطی ایجاد نکنند، تا روند رشد و نمو گیاهان در طول سال ثابت باقی بماند.