
مقدمه:
کشاورزی مدرن و مباحث نوین مرتبط با آن، ترکیبی از علوم محیط زیست، فناوری تولید و مدیریت منابع طبیعی را در بر می گیرد و به بررسی تاثیر عوامل مختلف محیطی بر عملکرد محصولات کشاورزی و کیفیت خاک و آب می پردازد. باران های اسیدی، نهشت مرطوب و افزایش بارندگی در مناطق کوهستانی نمونه ای از پدیده های جوی است که اثر مستقیم بر کشاورزی و منابع خاکی دارد. آلودگی هوا به معنای تغییر در ترکیب طبیعی جو است که شامل ازت، اکسیژن و سایر گازهای نادر می شود. هر گونه تغییر در نسبت این گازها و ورود آلاینده های اولیه و ثانویه مانند دی اکسید سولفور، اکسیدهای نیتروژن و ذرات جامد معلق می تواند روند طبیعی بارش و چرخه آب را تحت تاثیر قرار دهد.
آلاینده های هوا شامل ذرات جامد گرد و غبار، دود سوخت های فسیلی و گازهای گلخانه ای هستند که برخی از آن ها نقش فعال در تشکیل بارندگی دارند. ذرات با قطر مناسب قادرند به ارتفاعات بالاتر منتقل شده و با تراکم رطوبت جوی، قطرات باران را تشکیل دهند. این فرایندها نه تنها بارش در مناطق مختلف را شکل می دهند، بلکه بر خصوصیات شیمیایی آب و خاک تاثیر گذاشته و موجب تغییر PH و ترکیب یون ها می شوند. باران های اسیدی با ورود یون های H+ و SO4-2 به خاک و آب های سطحی و زیرزمینی، تعامل پیچیده ای با عناصر معدنی دارند و می توانند واکنش های شیمیایی متعددی ایجاد کنند که بر کیفیت و قابلیت استفاده منابع طبیعی اثرگذار است.
نهشت آلاینده ها دو مسیر اصلی دارد؛ نهشت خشک که ذرات و گازها بر اثر نیروی وزن خود به سطح زمین می رسند و نهشت مرطوب که همراه بارش باران و سایر شکل های هیدرولوژیک زمین را تحت تاثیر قرار می دهد. این فرآیندها در مناطق کوهستانی با شدت بیشتری رخ می دهند زیرا جریان های هوای آلوده توسط وزش باد به ارتفاعات منتقل شده و در قله ها تجمع می یابند. بر اساس مدل های منطقه ای، بارندگی در ارتفاعات می تواند تا سه برابر بیشتر از مناطق دشت باشد و منابع آب حاصل از ابر و مه نیز نقش اساسی در ذخیره آب و تغذیه خاک ایفا می کنند. ابرهای قله ای، که با عنوان Seeder-Feeder شناخته می شوند، قطرات آب با اندازه مشخصی تولید می کنند که باعث کاهش قطر قطرات و ایجاد خطوط جریان هوا می شود. این پدیده ها به همراه شرایط جوی خاص مانند اینورژن، به محدودیت حرکت هوای آلوده و تجمع آن در مناطق خاص منجر می شود.
آلودگی خاک، به عنوان یکی دیگر از مباحث نوین کشاورزی، شامل تجمع عناصر و ترکیباتی است که اثرات مستقیم بر رشد و کیفیت محصولات دارند. این آلاینده ها می توانند از منابع مختلفی مانند فلزات سنگین، فسفات ها و ترکیبات آلی وارد خاک شوند و با گیاهان تعامل پیدا کنند. اثرات این تعاملات بر چرخه غذایی و سلامت انسان قابل مشاهده است و توجه به آن در برنامه های مدیریت کشاورزی اهمیت دارد. بررسی میزان آلاینده ها و راهکارهای اصلاحی، از جمله روش های کاهش اثر فلزات سنگین و بهبود کیفیت خاک، بخش مهمی از تحقیقات کشاورزی نوین را تشکیل می دهد.
در حوزه تولید محصولات کشاورزی، تحلیل ژنتیکی کیفیت گندم و سایر غلات، بهینه سازی کشش پذیری خمیر و مدیریت مصرف آب، نمونه هایی از کاربرد فناوری های نوین در افزایش بازده و کیفیت تولید است. توسعه کشت کلزا، مدیریت تولید گیاهان دارویی و بهره برداری از تنوع زیستی اکوسیستم های کشاورزی، نشان می دهد که ادغام علوم محیط زیست، تکنولوژی و کشاورزی می تواند عملکرد و پایداری سیستم های زراعی را بهبود بخشد. روش های مطالعه Agrobiodiversity و اندازه گیری غنای گونه ای در اکوسیستم ها، اطلاعات دقیق تری درباره پتانسیل زیستی مناطق کشاورزی ارائه می دهند و به مدیریت پایدار منابع طبیعی کمک می کنند.
بررسی های مرتبط با باران های اسیدی، نهشت مرطوب، آلاینده های خاک و هوا، مدیریت منابع آب، بهینه سازی تولید غلات و کشت گیاهان دارویی و کلزا، تصویری جامع از روندهای نوین کشاورزی را ارائه می دهد و نشان می دهد که کشاورزی امروز فراتر از تولید صرف محصولات، به مدیریت محیط زیست، منابع طبیعی و فناوری های نوین وابسته است. مطالعات میدانی و مدل سازی های منطقه ای در تعیین تاثیر آلاینده ها بر خاک و آب و ارتباط آن با عملکرد گیاهان، اطلاعات ارزشمندی برای بهبود برنامه های تولید فراهم می کنند و مسیر توسعه پایدار کشاورزی را مشخص می سازند.
فهرست مطالب
بارانهای اسیدی، نهشت مرطوب و علت افزایش بارندگی در مناطق کوهستان . ۱
آلودگی خاک Soil pollution – دکتر فتوت.. ۳
انواع آلاینده ها.. ۶
فسفات ها.. ۷
آلاینده های آلی.. ۸
منابع آلوده کننده محیط.. ۸
گیاهان و فلزات سنگین.. ۹
روشهای اصلاح آلودگی فلزات سنگین.. ۹
مطالعه ژنتیکی کیفیت نانوایی در گندم – دکتر شهریاری.. ۱۰
استراتژی برای تغییر کشش پذیری خمیر:.. ۱۴
بهینه سازی و مدیریت مصرف آب در کشاورزی : (دکتر علیزاده).. ۱۵
بررسی طرح افزایش تولید گندم در ایران- دکتر زارع.. ۱۷
عوامل موثر بر افزایش تولید گندم.. ۱۸
اهمیت و جایگاه گیاهان دارویی- دکتر فیلابی.. ۱۹
تعریف گیاه داروئی.. ۲۱
کلزا: شناخت، پتانسیل ها و مدیریت تولید- دکتر عزیزی.. ۲۲
دلایل این وابستگی شدید.. ۲۲
اهداف توسعه کشت کلزا.. ۲۳
انواع کلزا:.. ۲۳
تنوع زیستی اکوسیستم های کشاورزی – دکتر نصیری.. ۲۷
روشهای مطالعه Agrobiodiversity. 28
غنای گونه ای.. ۳۰