مقاله اصول حسابداری پیمانکاری

مقدمه:
حسابداری پیمانکاری یکی از شاخه های تخصصی نظام مالی است که در بستر پروژه های بلندمدت، قراردادهای چندمرحله ای و جریان های مالی پیچیده شکل می گیرد. فعالیت هایی مانند راه سازی، سدسازی، احداث ساختمان، اجرای تاسیسات صنعتی، کشتی سازی و تولید تجهیزات پیشرفته، همگی در چارچوب قراردادهای پیمانکاری انجام می شوند و هر یک دارای ساختار مالی، تعهدات حقوقی و الزامات ثبت و گزارش دهی خاص خود هستند. در چنین فضایی، شناسایی صحیح هزینه ها، ثبت دقیق درآمدها، کنترل پیشرفت عملیات و انطباق با مقررات مالیاتی، بخش جدایی ناپذیر مدیریت مالی پروژه به شمار می رود و بدون استقرار اصول منظم حسابداری، تصویر واقعی از وضعیت اقتصادی پیمان به دست نمی آید.

ماهیت قراردادهای پیمانکاری سبب می شود که دوره اجرای عملیات اغلب از یک دوره مالی فراتر رود و همین ویژگی، تمایزی بنیادین میان حسابداری پیمانکاری و سایر فعالیت های تجاری ایجاد می کند. وجود تعهدات متقابل میان کارفرما و پیمانکار، پرداخت های مرحله ای، پیش دریافت ها، سپرده های حسن انجام کار و تغییرات احتمالی مقادیر و قیمت ها، مجموعه ای از رویدادهای مالی را پدید می آورد که باید بر اساس ضوابط حرفه ای ثبت و طبقه بندی شوند. در این میان، قرارداد به عنوان رابطه حقوقی الزام آور، چارچوب شناسایی درآمد، نحوه تسویه هزینه ها و حدود مسئولیت های طرفین را مشخص می سازد و مبنای اصلی تمامی ثبت های حسابداری مرتبط با پروژه قرار می گیرد.

تنوع شیوه های تنظیم قرارداد نیز بر ساختار حسابداری اثر مستقیم دارد. قراردادهای مقطوع با تعیین مبلغ ثابت برای کل کار یا واحد عملیات، ریسک نوسان هزینه ها را متوجه پیمانکار می سازند و در مقابل، قراردادهای اسانسی بر مبنای جبران مخارج انجام شده به همراه درصدی حق الزحمه یا مبلغ ثابت شکل می گیرند. علاوه بر این، قراردادهای مدیریت اجرائی با سازوکار متفاوتی در پرداخت بهای مصالح و تعیین حق الزحمه نهایی تعریف می شوند. هر یک از این الگوها، روش خاصی برای اندازه گیری پیشرفت کار، محاسبه سود یا زیان و انعکاس وضعیت مالی پروژه در صورت های مالی ایجاد می کنند و انتخاب روش ثبت و گزارش دهی را به شرایط قرارداد وابسته می سازند.

ساختار مالی شرکت های پیمانکاری نیز دارای ویژگی های متمایز است. وجود دارایی های جاری مانند بانک، صندوق، تنخواه گردان، حساب های دریافتنی، اسناد دریافتنی و پیش پرداخت ها در کنار اقلامی نظیر سپرده حسن انجام کار، تصویری متفاوت از گردش نقدینگی ارائه می دهد. در بخش دارایی های ثابت، ماشین آلات، تجهیزات و دارایی های نامشهود مرتبط با پروژه ها جایگاه ویژه ای دارند و نحوه استهلاک آنها بر بهای تمام شده عملیات اثر می گذارد. از سوی دیگر، بدهی های جاری و بلندمدت، پیش دریافت ها، سرمایه، درآمدها و هزینه ها همگی در قالب حساب پیمان و کار گواهی شده سازمان دهی می شوند تا امکان اندازه گیری مستمر عملکرد مالی فراهم گردد.

روش های متداول حسابداری پیمانکاری، ابزار اصلی انعکاس واقعیت اقتصادی پروژه ها به شمار می روند. روش کار تکمیل شده و روش درصد پیشرفت کار، دو رویکرد شناخته شده برای شناسایی درآمد و سود هستند که هر کدام پیامدهای متفاوتی در گزارش های مالی ایجاد می کنند. همچنین پیش بینی زیان های احتمالی، رسیدگی به دعاوی قراردادی، انتقال سود پیمان های خاتمه یافته و محاسبه دستمزد نیروی انسانی یا استهلاک ماشین آلات، مجموعه ای از محاسبات تخصصی را شکل می دهد که پیوند مستقیمی با وضعیت واقعی اجرای پروژه دارد. در کنار این موضوعات، الزامات مالیاتی پیمانکاری، نحوه تعیین درآمد مشمول مالیات، پیش پرداخت های قانونی و ثبت ذخایر مالیاتی نیز بخشی از چارچوب مالی این فعالیت ها محسوب می شوند.

گزارش های مالی در محیط پیمانکاری بازتابی از جریان مستمر عملیات اجرایی هستند و صورت هایی مانند ترازنامه، جدول بهای تمام شده کار در جریان ساخت، گزارش پیشرفت کار، صورت سود و زیان و تراز آزمایشی، هر یک بخشی از تصویر مالی پروژه را نمایان می کنند. پیوستگی میان اطلاعات عملیاتی و داده های حسابداری، زمینه شکل گیری نظامی منظم برای ثبت رویدادهای مالی پروژه های بلندمدت را فراهم می سازد و ساختاری را پدید می آورد که در آن زمان، هزینه، تعهد و پیشرفت فیزیکی کار در قالب اعداد و صورت های مالی قابل مشاهده می شود؛ ساختاری که همگام با توسعه پروژه های عمرانی و صنعتی، پیوسته در حال گسترش و بازتعریف در چارچوب ضوابط حرفه ای و مقررات مالی باقی می ماند.

فهرست مطالب
فصل اول : عملیات پیمانکاری :
– ارکان اصلی عملیات پیمانکاری
– انواع قرارداد های پیمانکاری
– مراحل اجرای طرح و انجام عملیات پیمانکاری
– مطالعات مقدماتی یا اولیه طرح
– ارجاع کار به پیمانکار
– انعقاد قرار داد با پیمانکار
– اجرای کار ( شروع عملیات )
– خاتمه کار
– سازمان بر اساس وظایف ( سازمان کار کروی )
فصل دوم : حساب های شرکت پیمانکاری ایران بتون ساز
دارائی های جاری
– بانک و صندوق
– تخواه گردان ها
– حساب های دریافتنی
– حساب ذخیره مطالبات مشکوک الوصول
– اسناد دریافتنی
– پیش پرداخت ها
– سپرده حسن انجام کار
درارئیهای ثابت :
– دارائیهای ثابت مشهود
– داراییهای ثابت نا مشهود
بدهی های جاری :
– حسابهای پرداختنی
– اسناد پرداختنی
– پیش دریافت ها
بدهی های بلند مدت
– سرمایه
– در آمدها
– هزینه ها
– حساب پیمان
– حساب کار گواهی شده
فصل سوم : روش های تداول حسابداری پیمانکاری
– روش کار تکمیل شده
– روش درصد پیشرفت کار
– ذخیره لازم برای زیان های قابل پیش بینی
– دعاوی و تغیرات ناشی از قراردادهای پیمانکاری
– تعیین سود پیمان تکمیل شده
– انتقال سود و بستن حساب پیمان تکمیل شده
– محاسبه صود پیمان نا تمام
– نحوه محاسبه و پرداخت دستمزد کارگران و سرپرستان کارگاه
– نحوه محاسبات استحلاک تموال ، ماشین آلات و تجهیزات .
فصل چهارم : مالیات پیمانکاری
– مالیات مقملوع
– مالیات بر در آمد پیمانکاری
– در آ‚د مشحول مالیات پیمانکاری
– مالیات موسسات پیمانکاری
– شرکت های سهامی
– نحوه نگهدای حساب های مالیاتی
– پیش پرداخت مالیات
– مالیات قطعی پیمان ها
– ذخیره مالیات بر در آمد
فصل پنجم : گزارش های مالی
– ترازنامه
– جدول بهای تمام شده کار در جریان ساخت
– گزارش های عملیاتی
– گزارش پیشرفت کار
– صورت حساب صودو زیان
– تراز آزمایشی
خلاصه ای از نکات مهم مقاله به شرح زیر می باشد
۱- مراحل انجام عملیات پیمانکاری
۲- حسابهای شرکت پیمانکاری
۳- روش های متداول حسابداری پیمانکاری
۴- مالیات پیمانکاری
۵- گزارش های مالی
۶- صورت مسئله پیمانکاری