بررسی تطبیقی مفاهیم حسابداری و راهنمای انتفاعی و دولتی

مقدمه:
حسابداری به عنوان زبان مالی سازمان ها، ابزاری است برای ثبت، گزارش و انتقال اطلاعات اقتصادی که به تصمیم گیری و مدیریت منابع کمک می کند. با این حال، ماهیت و اهداف حسابداری در واحدهای انتفاعی و دولتی تفاوت های بنیادین دارد که درک آن ها بدون بررسی تطبیقی مفاهیم حسابداری امکان پذیر نیست. واحدهای انتفاعی بر پایه سودآوری و ایجاد ارزش برای سهامداران فعالیت می کنند و گزارشگری مالی آن ها به گونه ای طراحی شده است که اطلاعات اقتصادی و عملکرد مالی سازمان را به مخاطبان ذی ربط منتقل کند. این اطلاعات شامل دارایی ها، بدهی ها، درآمدها و هزینه ها است و به تصمیم گیری های اقتصادی، سرمایه گذاری و ارزیابی عملکرد کمک می کند.

بیانیه های مفهومی شماره یک و دو FASB، چارچوبی برای اهداف گزارشگری مالی و ویژگی های اطلاعات حسابداری در واحدهای انتفاعی فراهم کرده اند. بیانیه شماره یک FASB اهداف گزارشگری مالی واحدهای انتفاعی را مشخص می کند و تاکید دارد که اطلاعات باید برای سرمایه گذاران، اعتباردهندگان و سایر استفاده کنندگان اقتصادی مفید باشد. بیانیه شماره دو FASB ویژگی های کیفی اطلاعات مالی را تشریح می کند و معیارهایی مانند قابلیت فهم، قابلیت اعتماد، مربوط بودن و مقایسه پذیری را برای اطلاعات ارائه شده معرفی می کند. این ویژگی ها اطمینان می دهند که اطلاعات منتشر شده نه تنها دقیق و قابل اعتماد است، بلکه برای تحلیل و تصمیم گیری اقتصادی نیز کاربرد دارد.

در مقابل، حسابداری دولتی و غیرانتفاعی با اهداف متفاوتی روبه رو است. بیانیه مفهومی شماره یک هیات تدوین استانداردهای حسابداری دولتی (GASB) اهداف گزارشگری مالی واحدهای دولتی را تعریف می کند و بر ارائه اطلاعاتی تاکید دارد که نشان دهنده مسئولیت پذیری و پاسخگویی مدیریت نسبت به منابع عمومی باشد. این اطلاعات معمولاً شامل منابع، استفاده از بودجه، تعهدات و محدودیت های قانونی و قراردادی است. ساختار و محیط فعالیت های دولتی، ویژگی های خاصی دارد که بر اهداف گزارشگری مالی اثر می گذارد؛ از جمله ویژگی های کنترلی، شفافیت و محدودیت های قانونی که بر تصمیمات مالی و نحوه گزارشگری تاثیر می گذارند.

مقایسه تطبیقی بین حسابداری واحدهای انتفاعی و دولتی نشان می دهد که تفاوت ها تنها در نوع استفاده کنندگان اطلاعات نیست، بلکه در محدودیت ها، اهداف و محیط گزارشگری نیز نمود پیدا می کند. واحدهای انتفاعی بر سودآوری و بهره وری تمرکز دارند و اطلاعات مالی باید قابلیت پیش بینی عملکرد و ارزش اقتصادی آینده را ارائه کند. در حالی که واحدهای دولتی با تمرکز بر مسئولیت پذیری و پاسخگویی، اطلاعاتی ارائه می دهند که امکان ارزیابی چگونگی استفاده از منابع عمومی و میزان تحقق اهداف بودجه ای را فراهم می سازد.

ویژگی های محیطی و ساختاری نیز نقش مهمی در تفاوت اهداف و گزارشگری مالی ایفا می کنند. واحدهای دولتی به دلیل حضور قوانین و مقررات، ساختار کنترلی و ارائه خدمات عمومی، نیازمند شفافیت گسترده و رعایت استانداردهای حسابداری خاص هستند. در مقابل، محیط فعالیت های بازرگانی انعطاف پذیرتر است و تمرکز بر تصمیم گیری اقتصادی، سودآوری و ارزیابی عملکرد مالی قرار دارد. این تفاوت ها نشان می دهند که هر نوع حسابداری در چارچوب اهداف و ویژگی های خاص خود عمل می کند و اطلاعات ارائه شده، با توجه به مخاطبان و نیازهای آنان طراحی می شود.

بررسی تطبیقی بیانیه های FASB و GASB، محدودیت ها و ویژگی های کیفی اطلاعات مالی و تاثیر محیط فعالیت های انتفاعی و دولتی، تصویر گسترده ای از تفاوت ها و شباهت های این دو نوع حسابداری ارائه می دهد. این تفاوت ها و وجوه اشتراک، اساس شکل گیری چارچوب های گزارشگری مالی را تشکیل می دهند و نشان می دهند که هر رویکرد، با توجه به اهداف و محیط خود، اطلاعاتی متفاوت اما هدفمند ارائه می کند که قابلیت کاربرد در ارزیابی، برنامه ریزی و تصمیم گیری اقتصادی و مدیریتی را دارد.

هدف مقاله:
– مقایسه بیانیه های مفهومی شماره یک و دو FASB تحت عناوین «اهداف گزارشگری مالی واحدهای انتفاعی» و «ویژگی های اطلاعات حسابداری» با بیانیه مفهومی شماره یک هیات تدوین استانداردهای حسابداری دولتی (GASB) تحت عنوان «اهداف گزارشگری مالی»
– وجوه اشتراک و انتراق اساسی حسابداری واحدهای انتفاعی و غیر انتفاعی

فهرست مطالب :
هدف مقاله
خصوصیات کلی صورت های مالی و گزارشگری مالی (از دیدگاه بیانیه های GASB , FASB)
تاثیر محیط بر اهداف گزاشگری مالی
محدودیت های گزاشگری مالی (مفهوم FASB)
محدودیت های گزارشگری مالی (مفهوم GASB)
ویژگی های کیفی اطلاعات گزاشگری مالی
عوامل تشکیل دهنده محیط گزارشگری مالی واحدهای انتفاعی (دیدگاه FASB)
محیط گزارشگری مالی دولتی
ویژگی های مهم محیط فعالیت های نوع دولتی (غیر انتفاعی)
الف) ویژگی های اساسی ساختار دولتی و خدماتی
ب) ویژگی های کنترلی ناشی از ساختار دولتی
ج) سایر ویژگی ها
محیط فعالیت های نوع بازرگانی
اهداف گزارشگری مالی واحدهای انتفاعی (دیدگاه FASB )
اهداف گزارشگری مالی واحدهای دولتی (بند ۱۷۶ بیانیه شماره ۱ GASB)
اهداف گزاشگری مالی واحدهای دولتی (بند ۱۷۷ بیانیه شماره یک GASB)
اهداف گزاشگری مالی واحدهای دولتی (بند ۱۷۸ بیانیه GASB)
نتیجه گیری