مقاله درباره تاریخچه و پیامدهای دوپینگ در ورزش

دوپینگ

کلمه دوپینگ از واژه بین المللی Dope گرفته شده است که هم به عنوان فعل و هم به عنوان اسم به کار می رود. فرهنگ آکسفورد این کلمه را به واژه هلندی Doop نسبت می دهد که به معنی «آیین غسل تهیدستی» می باشد. شباهت این دو واژه به علت آن است که کسانی دوپینگ می کنند که با این کار می خواهند کاستی ها و عیوب خود را بپوشانند.

بعضی معتقدند که مصرف مواد ویژه برای کسب برتری در یک مسابقه ورزشی به ۲۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح برمی گردد، یعنی زمانی که ورزشکارهای یونانی دسته ای از قارچ ها را به عنوان منبعی غنی از پروتئین مصرف می کرده اند. عده ای دیگر بر آنند که این واژه از آفریقای جنوب شرقی منشا گرفته است، جایی که فرقه ای در آنجا نوعی نوشیدنی محلی را که به اصطلاح دوپ نامیده می شد، در رقص های مذهبی خود به عنوان محرک استفاده می کردند. بعدها این کلمه تحت عنوان dope به نوشابه ای الکلی Brandy اطلاق شد که از پوست نوعی انگور در آفریقای جنوبی تهیه می شود.

در نوشته های دانشمندان یونانی نظیر جالینوس و فیلوستراتوس نظریه هایی در خصوص رعایت اصول اخلاقی توسط رقابت کننده های بازی های المپیک باستانی به چشم می خورد. در همان زمان گلادیاتورهای رومی را مجبور به خوردن داروهای خاصی می کرده اند، تا اینکه نبرد بین آنان سنگین تر و خونین تر ادامه یابد و تماشاگرها را بیشتر ارضا نماید. در قرن ۱۹، ورزشکارهای فرانسوی مخلوطی از برگ های کوکا و شراب را به نام وین ماریام می خوردند که معتقد بودند احساس خستگی و گرسنگی حاصل از تمرین های درازمدت را کاهش می دهد.

لغت دوپینگ کمتر از ۱۰۰ سال است که در بین ورزشکاران مرسوم شده است. اما در سال ۱۸۶۵ میلادی گزارش هایی از شناگرهای کانال ها در آمستردام هلند مبنی بر استفاده مواد نیروزا وجود دارد. همچنین گزارش هایی مربوط به مصرف مواد کمکی توسط شرکت کنندگان مسابقه ۶ روزه دوچرخه سواری هلند در سال ۱۸۶۹ میلادی وجود دارد. نخستین مورد مرگ ناشی از دوپینگ، در سال ۱۸۸۶ در یک مسابقه محلی دوچرخه سواری مشاهده شد که دلیل آن مصرف مواد کمکی بیش از حد ماده شیمیایی تری متیل گزارش گردید. هم زمان با آن رویدادها، مواردی از پارادوپینگ دیده شده است، که عبارت است از: خوراندن یک دارو به حریف توسط یک ورزشکار جهت کاستن کارآیی ورزش وی.

دوپینگ برای اولین بار در سال ۱۹۱۰ به طور رسمی جنبه آزمایشی و قانونی پیدا کرد. در آن زمان، طی آزمایش هایی، وجود دسته ای از مواد شیمیایی با ساختمان آلکالوئیدی در بزاق یک اسب مسابقه ای ثابت شد.

ورزشکاران همیشه در تکاپوی یافتن راهی هستند که موجب برتری ایشان در رقابت های ورزشی شود. در این میان فرآورده ها و مکمل های غذایی و دارویی بیشتر جلب توجه می کنند. اما مشکل وقتی خود را نمایان می کند که بخواهیم دنبال چنین معجونی در بازار بگردیم؛ بازاری که انباشته از فرآورده هایی است که اکثریت قریب به اتفاق آنها فاقد اثراتی هستند که تبلیغات آن در و دیوار داروخانه ها و فروشگاه های ورزشی را پوشانده است.

پوسترهایی که قهرمانان بدنسازی که گویا پوست بدنشان در مقابل حجم عضلات کش آمده و رگ های سطح بدنشان مانند طناب های ضخیم عضلات را محکم در بر گرفته است، در حالی نشان می دهد که با اشاره، داروی موردنظر را نشان می دهند، تو گویی این بدن تنومند نتیجه مصرف این ماده بوده است. بعضی ورزشکاران جویای نام و بی اطلاع نیز بی اختیار در نتیجه این تبلیغات به مصرف این مواد که اکثراً گران قیمت نیز می باشند روی می آورند.

موادی که بعضی انواع آنها نه تنها فرد را گریبانگیر عوارض جانبی ترکیبات خود می کنند بلکه سطح عملکرد فعلی فرد را کاهش می دهند. کمی دقت در ترکیب بعضی از این فرآورده ها نشان دهنده طبع متضاد مواد موجود در آن نیز می باشد. حال با توجه به این نکات این سوال پیش می آید که در مواجهه با این حجم تبلیغات دنبال چه ماده ای باشیم و کدام فرآورده نیروزا دارای ارزش تقویت کننده بهتر و عارضه کمتر می باشد و در ضمن از نظر قوانین دوپینگ نیز مشکل زا نباشند.

تعریف دوپینگ:

طبق تعریف کمیسیون پزشکی کمیته بین المللی المپیک، دوپینگ عبارت است از تجویز یا مصرف یک ماده خارجی یا ماده درون زای بدن، با مقادیر غیرعادی و یا راه استعمال غیرطبیعی توسط شخص سالم با هدف افزایش کارآیی ورزشی.

دوپینگ به معنای استفاده از مواد متعلق به گروه داروهای ممنوع، محدود شده و یا استفاده از روش های گوناگون غیرمجازی می باشد. به قول خوان آنتونیو سامارانش، رئیس کمیته بین المللی المپیک، دوپینگ نوعی تقلب است که از جنبه های مختلف منجر به انحطاط و مرگ می شود:

مرگ فیزیولوژیک، چرا که دستکاری غیرقانونی در فرایند طبیعی باعث تغییرات شدید و گاهاً برگشت ناپذیری در بدن می شود.

مرگ جسمی، نظیر برخی موارد اسف بار مرگ ورزشکارانی که در سال های اخیر مشاهده شده است.

انحطاط روانی و شخصیتی، ناشی از رضایت شخص به تقلب، نادیده انگاشتن توانایی ها و ظرفیت های شخصی و بزرگ کردن ناتوانی ها و معایب.

و بالاخره انحطاط اخلاقی، به واسطه تعدی فرد از قوانینی که تمام جامعه بشری پابند آن هستند.

از سوی دیگر در سال های اخیر پدیده ای بنام «پارا دوپینگ» نیز پا به عرصه وجود نهاده است که عبارت است از دادن دارو به یک ورزشکار توسط حریف جهت کاهش کارآیی وی و یا بدنام کردن ورزشکار.

دوپینگ در عصر جدید: در سال های اخیر همگام با پیشرفت دانش پزشکی و داروسازی، در کنار استفاده صحیح از کشفیات روزافزون این علوم، متأسفانه عده ای با افراد سودجویانه استفاده نابجا از داروها را در جامعه اشاعه می دهند.

یکی از عرصه های این سودجویی، کاربرد غیر از داروها در ورزش و ترویج آن بوده است که اهداف اقتصادی، اجتماعی و حتی سیاسی در ورای این موارد استفاده نابجا وجود دارد. موارد فراوان خلع مدال، عوارض زیانبار گسترده جسمی و روحی گزارش شده از ورزشکاران و بالاخره موارد مرگ و میر قابل توجه ناشی از ارتکاب دوپینگ، حاکی از گسترش تکان دهنده این ضد ارزش در صحنه ورزش می باشد.

در سال ۱۹۸۱ یک بررسی در بین دانش آموزان ورزشکار آمریکایی نشان داد که ۸۰ درصد افراد تحت مطالعه حداقل یک مورد سابقه استفاده از الکل، ۲۰ درصد از آنها سابقه مصرف ماری جوانا و ۲ درصد از این افراد تجربه مصرف استروئیدهای آنابولیزان را داشته اند. در یک بررسی دیگر بر روی رشته های دیگر ورزشی، کمترین میزان کاربرد داروها در رشته هاکی روی چمن و بیشترین میزان کاربرد در رشته های وزنه برداری و دومیدانی ثبت شده است.

در حال حاضر تمامی سازمان های اجرایی ورزش و در رأس آنها کمیسیون پزشکی کمیته بین المللی المپیک که از سال ۱۹۷۶ فعالیت رسمی خود را شروع کرده است، مسئولیت مبارزه با دوپینگ را در سراسر جهان برعهده دارند. این سازمان ها تدوین و انتشار فهرست هایی همراه با تجدیدنظر مداوم را در برنامه کار خود قرار داده اند و به انتشار این فهرست ها همراه با انتشارات آموزشی دیگر و نیز انجام آزمایشات دارویی روی نمونه های گرفته شده از ورزشکاران نسبت به ریشه کنی دوپینگ اقدام می نمایند.

فهرست مطالب

تعریف دوپینگ : ۳
تاریخچه دوپینگ… ۶
رخدادهای مهم در تاریخ دوپینگ: ۷
کاربرد غیر مجاز داروها در جوانان: ۹
انواع دوپینگ… ۱۰
دوپینگ خونی: ۱۰
تست دوپینگ تاریخچه دوپینگ… ۱۱
شناخت انواع داروهای دوپینگ : ۱۲
داروهای محرک سیستم اعصاب مرکزی: ۱۲
داروهای مدر: ۱۴
استروئیدهای آنابولیزان: ۱۵
دلایل منع دوپینگ : ۱۸
دلایل فیزیکی: ۱۸
دلایل اخلاقی: ۱۸
دلایل قانونی: ۱۸
مرگ و دوپینگ… ۱۹
قوانین جاری در رابطه با دوپینگ : ۱۹
دوپینگ آگاهانه. ۲۰
دوپینگ غیر آگاهانه. ۲۰
روش انتخاب ورزشکاران برای آزمایش دوپینگ: ۲۰
نمونه گیری برای آزمایش دوپینگ: ۲۱
نقش پروتئین ها در رژیم غذایی ورزشکاران. ۲۱
یادآوری ویژگیهای  فیزیکی– شیمیایی  پروتئین ها ۲۱
متابولیسم اسیدهای آمینه. ۲۲
مقدار مورد نیاز پروتئین برای یک ورزشکار. ۲۳
منابع غذایی پروتئین ها ۲۳
ویژگیهای خاص بعضی از گوشت های قرمز. ۲۴
جایگزینی مواد غذایی پروتئینی.. ۳۰
جایگزین های مواد غذایی لبنی: ۳۱
ارزش مقایسه ای پروتئین های حیوانی و گیاهی: ۳۲
نسبت پروتئین های حیوانی به گیاهی: ۳۲
نقش پروتئین ها در کار عضلانی.. ۳۳
ارزش کربوهیدرات ها در تغذیه ورزشکاران. ۳۳
منابع غنی از نشاسته: ۳۴
رشته ها و ماکارونی ها: ۳۶
منابع اصلی ساکارز. ۳۷
فیزیولوژی کربوهیدرات ها در عملیات ورزشی.. ۴۰
مقادیرکربوهیدرات ها در رژیم غذایی: ۴۰
جیره کربوهیدرات ها در شب قبل از مسابقات: ۴۱
تغذیه ورزشکاران و تامین انرژی.. ۴۲
انرژی.. ۴۳
متابولیسم پایه. ۴۴
عوامل موثر بر متابولیسم پایه عبارتند از: ۴۴
حفظ حرارت بدن. ۴۴
رشد. ۴۵
عمل محرک ویژه غذا ۴۵
کار و فعالیت.. ۴۶
دو میدانی : ۴۶
دوچرخه سواری : ۴۷
نقش ویتامین های آنتی اکسیدانی در ورزش… ۵۱
ورزش و تخریب اکسیداتیو. ۵۲
توصیه های مهم: ۵۵
مصرف قرص های ویتامینی در ورزشکاران. ۵۶
ویتامین چیست؟. ۵۶
چه کسانی به مکمل های ویتامینی نیاز دارند؟. ۵۸
انتخاب مکمل ها ۶۰
خطرات.. ۶۲
عفونت:. ۶۳
عوارض… ۶۵
نمونه گیری برای آزمایش دوپینگ… ۶۷
دوپینگ با چای وقهوه و کوکاکولا. ۶۷
منابع: ۶۹