مقاله در مورد آلکالوئیدها

مقدمه
آلکالوئیدها گروهی از ترکیبات شیمیایی با پایه ازت هستند که در گستره وسیعی از گیاهان و در برخی موجودات زنده یافت می شوند و از نظر بیولوژیکی و شیمیایی ساختارهای پیچیده و متنوعی دارند. این ترکیبات عمدتاً در گیاهان نهاندانگان، لگومینوزها، پاپاوراسه، روبیاسه، سولاناسه و برخی خانواده های دیگر مشاهده می شوند و در اندام های مختلف گیاه مانند دانه، میوه، برگ، ریشه و پوست تجمع می یابند. حضور آلکالوئید در گیاهان تنها محدود به گونه های خاصی نیست و حتی در برخی قارچ ها مانند ارگو و قارچ آمانیتا نیز نمونه هایی از این ترکیبات یافت می شود. این تنوع زیستی، نشان دهنده اهمیت آلکالوئیدها در چرخه های بیوشیمیایی و عملکردهای متابولیک گیاهان است.

ساختار شیمیایی آلکالوئیدها معمولاً شامل یک یا چند اتم ازت است که اغلب به صورت آمین نوع اول، دوم یا سوم در مولکول حضور دارد و خواص قلیایی قابل توجهی به این ترکیبات می دهد. قدرت و اثرگذاری این ترکیبات به ساختمان مولکولی و موقعیت گروه های جانبی در ساختار بستگی دارد. به طور کلی، آلکالوئیدها می توانند تا پنج اتم ازت داشته باشند و برخی ترکیبات پیچیده تر، مانند الذگوتامین، نمونه های بارزی از مولکول های چندآزته به شمار می روند. ترکیباتی که اتم ازت چهار ظرفیتی دارند و فاقد هیدروژن متصل هستند، مانند کلروهیدرات توبوکورارین، از نظر شیمیایی تفاوت های چشمگیری با آلکالوئیدهای سنتی دارند، اما به دلیل سهولت طبقه بندی و استفاده در مطالعات شیمیایی، اغلب به عنوان آلکالوئید شناخته می شوند.

روش های نامگذاری آلکالوئیدها منعکس کننده منشأ، خصوصیات فیزیولوژیکی یا کاشف آن هاست. برخی از آن ها بر اساس نام گیاه مولد نام گذاری شده اند، مانند هیدراستین یا آتروپین، در حالی که برخی دیگر بر اساس اثرات فیزیولوژیکی شناخته می شوند، مانند مرفین یا امتین. در برخی موارد، ترکیب نام شامل پیشوند یا پسوند مشخص است تا نوع آلکالوئید یا گروه عملکردی آن را نشان دهد، به طوری که پایان نام آلکالوئیدها به طور سنتی با حروف «-ین»، «-ئی» یا «-ای» خاتمه می یابد. چنین نظام مندی در نامگذاری، امکان تشخیص سریع و مقایسه خصوصیات شیمیایی و فیزیولوژیکی ترکیبات مختلف را فراهم می کند.

آلکالوئیدها دارای ویژگی های مشترک شیمیایی و فیزیکی متعددی هستند که شامل واکنش پذیری با اسیدها، تشکیل نمک ها، اثرات قلیایی و قابلیت ترکیب با سایر ترکیبات زیستی می شود. این ویژگی ها، پایه ای برای بررسی اثرات بیولوژیکی و کاربردهای صنعتی و دارویی آن ها فراهم می کند. حضور گروه های جانبی و ساختمان حلقوی در آلکالوئیدها باعث ایجاد تنوع در اثرات فیزیولوژیکی و توانایی تعامل با گیرنده های زیستی می شود و برخی از آن ها به دلیل این ویژگی ها در طب سنتی و داروسازی مدرن کاربرد دارند.

از نظر توزیع در گیاه، آلکالوئیدها می توانند به صورت متمرکز یا پراکنده در اندام های مختلف گیاهی حضور داشته باشند. دانه ها، میوه ها، برگ ها، ریشه ها و حتی پوست برخی گیاهان نمونه های شاخصی برای تجمع آلکالوئیدها هستند. به عنوان مثال، کلشیک در دانه ها، فلفل سیاه در میوه، بلادون و هیوسیاموس در برگ ها، و آرکونیت و بلادون در ریشه ها یافت می شوند. چنین پراکندگی ای نشان دهنده نقش متنوع و پیچیده آلکالوئیدها در سازوکارهای دفاعی، رشد و توسعه گیاه است و ارتباط مستقیمی با فرآیندهای بیوشیمیایی و محیط زیستی آن ها دارد.

در نهایت، آلکالوئیدها نه تنها به عنوان ترکیبات شیمیایی با ساختارهای ازت دار پیچیده شناخته می شوند، بلکه مجموعه ای از خواص فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی را ارائه می کنند که مطالعه و تحلیل آن ها زمینه ساز فهم بهتر نقش این ترکیبات در گیاهان و سایر موجودات زنده است. این ترکیبات با تنوع گسترده و اثرگذاری های متعدد، بخش مهمی از شیمی طبیعی و بیوشیمی گیاهان را تشکیل می دهند و پژوهش های مداوم در این حوزه نشان می دهد که هنوز ظرفیت های بالقوه بسیاری برای شناسایی و کاربرد آلکالوئیدها وجود دارد.

فهرست مطالب
پیشگفتار( آلکالوئیدها)
آلکالوئیدهای گروه پیریدین و پی پریدین
آلکالوئید های گروه تروپان
آلکالوئیدهای گروه لینولین
آلکالوئیدهای گروه ایزوکینولین
آلکالوئیدهای گروه اندول
گروه استروئید آلکالوئید ها
آلکالوئیدهای گروه لوپی نان
آلکالوئید های گروه آلگامین( آلکالوئید های آمین)
آلکالوئیدهای گروه پورین
برخی گیاهان آلکالوئید دارو و خواص آنها