مقاله هنجارها و ناهنجارهای موجود در جامعه و نقش آن بر زندگی جوانان

مقدمه:
هنجارها و ناهنجارهای موجود در جامعه، مانند تار و پودی هستند که فضای زندگی جوانان را شکل می دهند. هر حرکت، هر قضاوت و هر واکنش اجتماعی، بر بستر همین قواعد نانوشته و نوشته شکل می گیرد. جوانی در چنین فضایی، میان انتظارها، معیارها و فشارهایی قرار می گیرد که گاه دیده نمی شوند اما رفتار و فکر او را جهت دهی می کنند. نوجوان با دلی حساس و ذهنی جست وجوگر، وارد دوره ای می شود که در آن پرسش های تازه ای درباره جایگاه خود، آینده، ارزش ها و معنای زندگی شکل می گیرد.

در دل جامعه، هنجارها به تدریج به عنوان قواعد پذیرفته شده ظاهر می شوند؛ قواعدی که شیوه ی سخن گفتن، نوع برخورد با دیگران، حد و مرز رفتار عمومی و حتی داوری درباره درست و نادرست را سامان می دهند. وقتی این هنجارها ثابت، روشن و قابل فهم باشند، نظم اجتماعی تجربه می شود. اما هرجا تضاد، سردرگمی یا چندگانگی میان معیارها پدید می آید، ناهنجاری ها فرصت بروز پیدا می کنند و زندگی جوانان تحت تأثیر قرار می گیرد. آنچه به ظاهر تنها یک رفتار ساده تلقی می شود، در سطح عمیق تر می تواند نشانه ای از فشارهای پنهان، بی اعتمادی اجتماعی یا احساس ناامنی در ذهن نسل جوان باشد.

خانواده در این میان نقطه ی آغاز است. نخستین تصویر از نظم، عدالت، احترام و مسئولیت، در خانه شکل می گیرد. وقتی فضای خانواده آشفته، سرد یا پر از تنش باشد، شکافی میان نوجوان و دنیای بیرون ایجاد می شود. از همین شکاف، زمینه برای کج روی، بزهکاری، ناسازگاری و فرار از مسیرهای پذیرفته اجتماعی فراهم می شود. بسیاری از نابسامانی های رفتاری، ریشه در الگوهای ارتباطی نادرست، بی توجهی به نیازهای عاطفی و نداشتن گفت و گو در خانواده دارند. در مقابل، زمانی که روابط خانوادگی روشن و صادقانه پیش می رود، احساس تعلق و امنیت، جوان را در برابر لغزش های اجتماعی مقاوم تر می کند.

جامعه اما تنها به خانواده محدود نمی شود. مدرسه، گروه دوستان، رسانه ها و فضاهای مجازی، شبکه ای از تأثیرات را می سازند که ذهن جوان را احاطه می کند. الگوهای رفتاری تازه، ارزش های متنوع و گاه متضاد، در برابر او قرار می گیرد. این تنوع، اگرچه نشانه پویایی است، اما می تواند سردرگمی نیز ایجاد کند. جایی که یک رفتار در محیطی ارزش تلقی می شود و در محیطی دیگر ناپسند، مرزهای هنجار و ناهنجار در نگاه جوان دگرگون می شود و احساس ثبات از بین می رود.

بزهکاری، اعتیاد، فرار از مدرسه، فاصله گرفتن از خانواده، احساس طرد اجتماعی، گرایش به گروه های پرخطر و حتی دگرگونی در سبک پوشش و سلیقه فرهنگی، گاهی از همین تضادها نشأت می گیرد. وقتی نظارت اجتماعی، تنها به شکل مجازات دیده شود و نه به صورت حس مسئولیت مشترک، شکاف میان فرد و جامعه عمیق تر می شود. در اجتماعات کوچک، نظارت چهره به چهره وجود دارد و رفتارها زودتر کنترل می شوند، اما در شهرهای بزرگ که بیگانگی بیشتر است، فاصله ها راه را برای ناهنجاری ها باز می کند.

در کنار این جریان ها، پدیده هایی مانند تهاجم فرهنگی، تغییر ذائقه هنری، گرایش به موسیقی و سبک های نو، نگاه متفاوت به حجاب و روابط اجتماعی، بخش دیگری از تجربه ی جوان امروز را می سازند. ارزش هایی که زمانی بدیهی به شمار می آمدند، اکنون زیر نور پرسش قرار گرفته اند و نسل جوان با نگاهی نقادانه، هر چیز را دوباره می سنجد. این سنجش، بخشی طبیعی از فرایند رشد است؛ اما زمانی که معیار روشن و پذیرفته ای برای ارزیابی وجود نداشته باشد، مرز میان هنجار و ناهنجار تیره می شود و تضاد درونی شکل می گیرد.

هنجارها زمانی معنا پیدا می کنند که با واقعیت های زندگی هماهنگ باشند و بتوانند امنیت، کرامت و احساس تعلق را در جوان زنده نگه دارند. هرجا که فاصله میان انتظارهای اجتماعی و شرایط واقعی زندگی افزایش پیدا کند، ناهنجاری، واکنشی خاموش اما اثرگذار خواهد بود. در میان این کشمکش ها، جامعه، خانواده و نسل جوان، در مسیری قرار می گیرند که سرشار از تجربه، تنش و دگرگونی است؛ مسیری که نشانه های آن را می توان در رفتارهای روزمره، تغییرات فرهنگی و روایت های ناگفته نسل امروز دید.

فهرست مطالب
مقدمه
فصل اول هنجارهای اجتماعی و انواع آن
فصل دوم  ارزش های اجتماعی و نقش نهادهای مختلف پرورش ارزش ها
فصل سوم کنترل اجتماعی
فصل چهارم کجروی
فصل پنجم بزهکاری جوانان و نوجوانان
تعریف بزه و بزهکاری
علل و عوامل بزهکاری
زمینه ها و علل پیدایش بزه و بزهکاری
چگونگی پیشگیری از بزهکاری نوجوانان ( پیشنهادات عملی )
فصل ششم فرار از مدرسه و ترک تحصیل
فصل هفتم فرار از خانه
فصل هشتم اعتیاد
فصل نهم تحاجم فرهنگی  علل و عوامل .
الف ) بررسی یک موضوع
ب ) تهاجم فرهنگی جدید
۱ – عناصر اساسی
۲ – ویژگی ها
فصل دهم نیاز به شادی در جامعه ها
فصل یازدهم موسیقی و گرایش جوانان امروز به موسیقی های پاپ کلاسیک غربی .
فصل دوازدهم حجاب دختران ( مصاحبه )