مقاله عوامل موثر بر توزیع درآمد

مقاله در مورد عوامل مؤثر بر توزیع درآمد به بررسی نابرابری درآمدی، رشد اقتصادی، تولید ناخالص داخلی، سرمایه انسانی، ساختار تولید، سیاست های اقتصادی دولت و رابطه رشد و عدالت توزیعی در اقتصاد کلان می پردازد.

مقدمه
توزیع درآمد یکی از بنیادی ترین مفاهیم اقتصاد کلان و اقتصاد توسعه به شمار می رود که همواره در کانون توجه نظریه پردازان، سیاست گذاران و پژوهشگران اقتصادی قرار داشته است. نحوه توزیع درآمد میان افراد و گروه های مختلف جامعه، نه تنها بازتابی از عملکرد ساختارهای اقتصادی است، بلکه پیامدهای عمیقی بر ثبات اجتماعی، پویایی اقتصادی و مسیر رشد بلندمدت کشورها برجای می گذارد. از این رو، تحلیل عوامل مؤثر بر توزیع درآمد، به ویژه در بستر کشورهای در حال توسعه، اهمیتی فراتر از یک بحث نظری صرف پیدا می کند و به موضوعی چندبعدی با ابعاد اقتصادی، اجتماعی و نهادی تبدیل می شود.

توزیع درآمد تحت تأثیر مجموعه ای گسترده از متغیرها شکل می گیرد که هر یک از آنها می تواند به تنهایی یا در تعامل با سایر عوامل، الگوی نابرابری یا برابری درآمدی را دگرگون سازد. عواملی نظیر رشد تولید ناخالص داخلی، ساختار تولید، میزان بهره وری نیروی کار، ترکیب بازارها، توزیع اعتبارات و وضعیت اشتغال، در کنار متغیرهایی همچون تورم، مهاجرت، نرخ ارز و سیاست های مالی و هزینه ای دولت، چارچوب اقتصادی توزیع درآمد را شکل می دهند. این عوامل اقتصادی، در عمل با ویژگی های جمعیتی و اجتماعی مانند سن، جنس، آموزش، بهداشت، رشد جمعیت و مالکیت عوامل تولید پیوند می خورند و شبکه ای پیچیده از روابط علّی را به وجود می آورند که تحلیل آن نیازمند نگاه جامع و پویا است.

در ادبیات اقتصاد توسعه، رابطه میان رشد اقتصادی و توزیع درآمد همواره محل بحث و مناقشه بوده است. این پرسش اساسی که آیا رشد اقتصادی الزاماً به بهبود توزیع درآمد منجر می شود یا بالعکس، یکی از محوری ترین مباحث نظری دهه های گذشته را تشکیل داده است. نظریه پردازانی همچون سیمون کوزنتس با ارائه فرضیه معروف منحنی U وارون، تلاش کردند نشان دهند که در مراحل اولیه توسعه، نابرابری درآمدی افزایش می یابد و پس از عبور از سطحی معین از رشد اقتصادی، روندی کاهشی به خود می گیرد. این دیدگاه، برای سال ها مبنای تحلیل های نظری و تجربی قرار گرفت و به نوعی چارچوب غالب در تبیین رابطه رشد و توزیع درآمد تبدیل شد.

در کنار کوزنتس، نیکلاس کالدور با ارائه مدل کمبریج، از زاویه ای متفاوت به ارتباط میان رشد اقتصادی و توزیع تابعی درآمد پرداخت. در این مدل، سهم سود و دستمزد در درآمد ملی و تفاوت در میل نهایی به پس انداز میان گروه های درآمدی، نقشی تعیین کننده در فرآیند انباشت سرمایه و رشد اقتصادی ایفا می کند. کالدور نشان داد که تغییر توزیع درآمد به نفع صاحبان سرمایه می تواند نرخ سرمایه گذاری و در نتیجه رشد اقتصادی را تسریع کند، هرچند این رابطه الزاماً به معنای بهبود رفاه توزیعی در کوتاه مدت نیست. ترکیب این دو رویکرد، برای دهه ها بر تحلیل های نظری اقتصاد توسعه سایه افکند و نوعی مبادله ناگزیر میان رشد اقتصادی و عدالت توزیعی را القا کرد.

با گذر زمان و انباشت شواهد تجربی، این دیدگاه های کلاسیک با نقدهای جدی مواجه شدند. مطالعات جدید نشان داد که رابطه میان رشد اقتصادی و توزیع درآمد نه خطی است و نه از الگویی واحد در همه کشورها پیروی می کند. در برخی موارد، رشد اقتصادی با کاهش نابرابری همراه بوده و در مواردی دیگر، نابرابری های اولیه مانعی در مسیر رشد بلندمدت تلقی شده است. نظریه های رشد درون زا، اقتصاد سیاسی رشد و تحلیل های نهادی، افق های تازه ای را در بررسی این رابطه گشودند و نشان دادند که کیفیت نهادها، سیاست های اقتصادی و ساختار اجتماعی نقش تعیین کننده ای در جهت دهی به پیامدهای توزیعی رشد دارند.

در این چارچوب، بررسی عوامل مؤثر بر توزیع درآمد مستلزم نگاهی فراتر از شاخص های صرفاً کمی رشد اقتصادی است. توجه به ساختار تولید، سرمایه انسانی، دسترسی به خدمات عمومی، توزیع فرصت ها و نقش سیاست های مالی و انتقالی دولت، امکان تحلیل دقیق تری از سازوکارهای توزیع درآمد فراهم می آورد.

فهرست مطالب
الف) عوامل اقتصادی موثر بر توزیع درآمد ۴
الف) نظریه کوزنتس ۶
ب) نظریه کالدور: ۸
۳-۲-۲) مفهوم رشد اقتصادی ۱۰
۳-۲-۳) تاریخچه رابطه رشد اقتصادی و تولید ناخالص با توزیع درآمد ۱۱
۳-۲-۴) اقتصاد سیاسی رشد و توزیع درآمد ۲۲
۳-۲-۵) رابطه منفی رشد و توزیع درآمد ۲۴
۳-۲-۶) رابطه مثبت رشد و توزیع درآمد ۲۵
۳-۳) سرعت گردش درآمدی و توزیع درآمد ۲۸
۳-۴) درآمد سرانه و توزیع درآمد ۲۹
۳-۵) توزیع درآمد و فرار سرمایه ۳۱
۳-۶) سرمایه انسانی و توزیع درآمد ۳۳
(۳-۷) ساختار تولید و توزیع درآمد ۳۷
۳-۸) توزیع درآمد و سیاستهای اقتصادی ۴۰
– انتظارات اقتصادی ۷۵
موقعیت ارز در اقتصاد کشور: ۷۹
مقدمه ۸۶
۴-۱) ناهمسانی واریانس (heteroske dasticity) 86
۴-۱-۲) رفع ناهمسانی ۸۸
۴-۲) خودهمبستگی (AUTOCORRELATION) 90
۲-تورش تصریح: ۹۱
۳-پدیده تار عنکبوتی: ۹۱
۴-وقفه ها: ۹۱
۵- دستکاری داده ها: ۹۱
۴-۲-۱) تشخیص خودهمبستگی ۹۲
۴-۲-۲) رفع خود همبستگی ۹۴
روش GLS: 95
۴-۳) هم خطی (Multi Colinearity) 96
ج) رفع هم خطی ۹۷
۴-۵) سریهای ایستا و نا ایستا (Stationary-non Stationary) 100
۴-۵-۱) آزمونهای ایستایی ۱۰۴
الف) روش همبسته نگار Corre Logram 104
ب) آزمون ریشه واحد (دیکی – فلر) (DF) 108
نرخ ارز: ۱۱۷
ضریب ثابت (c): 118
منابع ۱۲۱