تحقیق در مورد درخت چنار

چکیده:
درخت چنار از جمله درختان پهن برگ و خزان کننده است که با تاریخچه ای طولانی به دوران کرتاسه بازمی گردد و انتشار جغرافیایی گسترده ای در نیمکره شمالی دارد. این درخت با تنه ای محکم، شاخه های قوی و تاج گسترده، همواره به عنوان یکی از مهم ترین درختان سایه دار در پارک ها و خیابان ها مورد توجه قرار گرفته است. چنار دارای ارزش های اقتصادی متنوعی از جمله مصارف صنعتی، دارویی و تولید خاک برگ است و روش های تکثیر آن شامل کاشت بذر، قلمه گیری و خوابانیدن می شود. هرس منظم و توجه به شرایط محیطی، نقش مهمی در سلامت و فرم ظاهری این درخت دارد. بررسی وضعیت موجود چنارها در محدوده های شهری نیز نشان می دهد که شرایط خاک، آب و عوامل محیطی، تاثیر قابل توجهی بر رشد و پایداری آن دارند.

مقدمه:
درخت چنار از خانواده Platanaceae یکی از درختان باستانی و ارزشمند جهان است که تاریخ پیدایش آن به دوران کرتاسه بازمی گردد، اما شناخت و استفاده از آن در دنیای مدرن از قرن شانزدهم آغاز شد. انتشار جغرافیایی این درخت گسترده و شامل مناطق شرق مدیترانه، آمریکای شمالی و بخش هایی از نیمکره شمالی است. نخستین نمونه های کاشت چنار در جزیره تریمیتی انجام شد و حدود ۳۹۰ سال پیش از میلاد مسیح، این درخت به ایتالیا وارد شد. در پی آن رومیان، چنار را به فرانسه بردند و در سال ۱۵۵۱ بیکن، چنار را برای نخستین بار به انگلستان معرفی کرد. این تاریخچه نشان دهنده اهمیت فرهنگی و زیست محیطی چنار در توسعه فضای سبز شهری و طبیعی در طول قرون مختلف است.

درخت چنار به دلیل ویژگی های گیاه شناسی منحصر به فرد خود، از جمله تنه مستقل، شاخه های قوی و تاج گسترده، یکی از درختان سایه دار برجسته به شمار می رود. ارتفاع این درخت در گونه های مختلف متفاوت است؛ به طور مثال گونه P. orientalis می تواند تا ۳۰ متر و گونه P. occidentalis تا ۴۰ متر ارتفاع داشته باشد. قطر تنه چنار نیز قابل توجه است و گاهی به بیش از ۱۰ متر می رسد. ریشه اصلی چنار از آغاز رشد، عمیق و قوی است و می تواند تا چهار متر در خاک مساعد نفوذ کند. ساقه و تنه این درخت دانه زاد و استوانه ای شکل است، شاخه های اصلی از ارتفاع معینی منشعب می شوند و تاجی نامنظم و گسترده ایجاد می کنند. پوست ساقه در جوانی مغرغی رنگ است و ریتیدوم خاکستری آن هر ساله در فصل رویش جدا شده و لکه های سبز مایل به مغرغی روی تنه مشاهده می شود.

چنار دارای سه نوع جوانه اصلی، فرعی و خفته است که هر کدام نقش مهمی در رشد طولی، شاخه زایی و باززایی تنه و شاخه ها دارند. جوانه های اصلی در انتهای ساقه و شاخه های اصلی قرار دارند و رشد طولی را هدایت می کنند، در حالی که جوانه های فرعی از رویش آنها شاخه های فرعی شکل می گیرند. جوانه های خفته در تنه و ساقه به صورت ناپیدا قرار دارند و در صورت تابش نور و تأمین مواد غذایی کافی، فعال شده و باعث گره دار شدن تنه می شوند. علاوه بر این، جوانه های نابجا در اثر هورمون های ریشه زا مانند اکسین می توانند سبب ریشه زایی شوند.

برگ های چنار منفرد، متناوب و پهن هستند و پهنکه پنجه ای آنها با افزایش سن برگ ها از تراکم کرک ها کاسته می شود. برگ های جوان پشت نقره ای مایل به سبز و روی آنها سبز روشن است. چنار درختی یک پایه با گل های تک جنسی مشابه است و زمان گلدهی آن از فروردین تا خرداد است. میوه ها پس از تلقیح به شکل کوزه های کوچک سبز رنگ ظاهر می شوند و پس از مدتی به فندقه های خشک و مرکب تبدیل می شوند. قوه نامیه بذر چنار کم است و بذر کهنه ممکن است قادر به جوانه زنی نباشد.

چنار دارای ارزش اقتصادی متنوعی است. چوب آن به دلیل مقاومت بالا در برابر تغییرات جوی و دوام طولانی، در مصارف صنعتی کاربرد دارد. از پوست و ریشه درخت برای مصارف دارویی و درمان برخی ناراحتی های پوستی و سمی استفاده می شود. برگ های چنار نیز در تولید خاک برگ و مالچ کاربرد دارند که در باغبانی اهمیت ویژه ای دارند.

تکثیر چنار از طریق بذر، قلمه، خوابانیدن و هرس منظم انجام می شود. قلمه گیری به ویژه از شاخه های جوان و پاجوش ها، یکی از بهترین روش های تولید نهال های سالم و خوش فرم است. هرس درخت بسته به موقعیت محیطی و فاصله کاشت انجام می شود تا شاخه های مزاحم حذف و فرم طبیعی تاج حفظ شود. بررسی وضعیت موجود چنارها در محدوده های شهری مانند میدان تجریش تا راه آهن نشان می دهد که بافت خاک، شرایط آب و هوا و ساختار شهری، نقش مهمی در سلامت، رشد و پایداری درختان ایفا می کنند.