مقاله کانی های جواهری گارنت

مقدمه:
کانی های جواهری گارنت از جمله کهن ترین و متنوع ترین گروه های کانی های گرانبها به شمار می روند که حضور آنها در تاریخ زمین شناسی، فرهنگ های باستانی و صنعت جواهرسازی، جایگاهی کاملا تثبیت شده دارد. این گروه کانی شناسی نه تنها به دلیل زیبایی بصری و طیف رنگی گسترده، بلکه به واسطه ساختار بلوری، ترکیب شیمیایی پیچیده و شرایط ویژه تشکیل، همواره مورد توجه قرار گرفته است. گارنت ها برخلاف تصور رایج، یک کانی واحد نیستند، بلکه خانواده ای از سیلیکات ها با فرمول های شیمیایی نزدیک به هم هستند که بر اساس جایگزینی عناصر مختلف، انواع گوناگونی را شکل می دهند.

خاستگاه سنگ ها و کانی های گرانبها ارتباط مستقیمی با فرآیندهای زمین ساختی، دگرگونی و آذرین دارد و گارنت ها نمونه ای شاخص از این پیوند عمیق میان شیمی، فشار، دما و زمان محسوب می شوند. این کانی ها معمولا در محیط های دگرگونی متوسط تا شدید و همچنین در برخی سنگ های آذرین خاص تشکیل می شوند. حضور گارنت در سنگ های شیست، گنیس و اکلوژیت، نه تنها نشانه ای از شرایط زمین شناسی گذشته است، بلکه اطلاعات ارزشمندی درباره تاریخچه فشار و دمای پوسته زمین در اختیار قرار می دهد. به همین دلیل، بررسی گارنت ها فراتر از جنبه تزئینی، واجد اهمیت علمی قابل توجهی است.

از نظر ساختار بلوری، تمام اعضای گروه گارنت دارای سیستم بلوری ایزومتریک هستند که همین ویژگی، عامل شکل گیری بلورهای متقارن و اغلب دوازده وجهی آنهاست. این تقارن بالا، در کنار جلای شیشه ای و شفافیت متغیر، موجب شده است که گارنت ها از دیرباز در ساخت زیورآلات مورد استفاده قرار گیرند. با این حال، تفاوت در ترکیب شیمیایی هر زیرگروه، منجر به تغییرات محسوسی در رنگ، وزن مخصوص، ضریب شکست و سایر خواص فیزیکی و نوری می شود.

پیروپ، آلماندن، اسپسارتین، گروسولر و آندرادیت، پنج گونه شناخته شده و مهم از کانی های جواهری گروه گارنت هستند که هر یک ویژگی های متمایز خود را دارند. پیروپ با رنگ قرمز تیره متمایل به ارغوانی، معمولا در سنگ های دگرگونی با منشاء عمیق دیده می شود و حضور آن اغلب با شرایط فشار بالا همراه است. آلماندن که فراوان ترین عضو این گروه محسوب می شود، به رنگ قرمز مایل به قهوه ای شناخته می شود و در بسیاری از سنگ های دگرگونی ناحیه ای یافت می گردد.

در مقابل، اسپسارتین با رنگ های نارنجی تا قهوه ای مایل به قرمز، ترکیب شیمیایی متفاوتی دارد و اغلب در پگماتیت ها و برخی سنگ های آذرین خاص مشاهده می شود. گروسولر گارنت، که دامنه رنگی گسترده تری از سبز تا زرد و قهوه ای را در بر می گیرد، بیشتر در سنگ های دگرگونی مجاورتی تشکیل می شود و گونه های شفاف آن جایگاه ویژه ای در جواهرسازی دارند. آندرادیت نیز با رنگ های سبز، زرد و سیاه، به واسطه ضریب شکست بالا و جلای قوی، از نظر بصری بسیار شاخص است.

ویژگی های نوری گارنت ها از دیگر جنبه های قابل توجه این کانی ها به شمار می رود. بیشتر گارنت ها ایزوتروپ هستند و پدیده دوشکستی در آنها مشاهده نمی شود، اما ضریب شکست نسبتا بالا و پراکندگی نور مناسب، باعث درخشندگی قابل توجه در نمونه های تراش خورده می گردد. این خصوصیات، در کنار سختی مناسب در مقیاس موس، گارنت را به یکی از گزینه های پایدار در ساخت جواهرات بدل کرده است.

محل پیدایش کانی های جواهری گارنت در نقاط مختلف جهان پراکنده است و از آفریقا و آسیا گرفته تا اروپا و قاره آمریکا، ذخایر متعددی از این کانی گزارش شده است. تفاوت شرایط زمین شناسی هر منطقه، مستقیما بر کیفیت، رنگ و شفافیت گارنت های استخراج شده تاثیر می گذارد و همین تنوع، سبب شده است که هر نمونه، هویت زمین شناسی خاص خود را داشته باشد.

فهرست مطالب:
خاستگاه سنگها و کانی های گرانبها
پیروپ (Pyrope)
آلماندن (Almandine)
اسپسارتین (Spessartin)
گروسولر گارنت (Grossuler Garnet)
آندرادیت (Andradite)