
مقدمه:
پیش بینی تکنولوژی به عنوان یکی از پایه های اصلی برنامه ریزی تکنولوژی، ابزاری حیاتی برای شناسایی و تحلیل روندهای نوآورانه در دنیای امروز محسوب می شود. این فرآیند، توانایی ترسیم تصویری از آینده تکنولوژی را فراهم می آورد و امکان هدایت فعالیت های کنونی در راستای اهداف بلندمدت را به سازمان ها می دهد. در عصر حاضر، تحولات سریع علمی و تکنولوژیک، همراه با تغییرات اجتماعی و اقتصادی، نیاز به ابزارهایی برای پیش بینی مسیر تکامل تکنولوژی را بیش از پیش ملموس کرده است. پیش بینی تکنولوژی شامل مجموعه ای از فرآیندهای سیستماتیک است که سعی در شناسایی نوآوری ها، ارزیابی توزیع آن ها در طول زمان و تحلیل تاثیرات احتمالی بر صنایع و بازارها دارد. این فعالیت ها، به مدیران و تصمیم گیرندگان امکان می دهد تا روندهای نوظهور را درک کنند، پتانسیل تکنولوژی ها را بررسی کرده و استراتژی های تطبیقی برای مواجهه با تغییرات آتی طراحی نمایند.
تاریخچه پیش بینی تکنولوژی در کشورهای اروپایی به دهه ۱۹۶۰ بازمی گردد، جایی که برنامه ریزی تکنولوژی به صورت رسمی در سازمان ها و صنایع مختلف آغاز شد. از آن زمان تاکنون، این رویکرد توسعه یافته و در بیشتر کشورهای صنعتی جهان به یک بخش جدایی ناپذیر از برنامه ریزی استراتژیک تبدیل شده است. پیش بینی تکنولوژی در بسیاری از سازمان ها، به عنوان پلی بین تحقیقات و توسعه و اهداف بلندمدت سازمان عمل می کند و مسیرهای مختلفی را برای دستیابی به مزیت رقابتی و افزایش ارزش افزوده ارائه می دهد. این فرآیند به تحلیلگران و مدیران امکان می دهد تا نه تنها رشد قابلیت های تکنولوژیک داخلی را دنبال کنند، بلکه تغییرات ناشی از ظهور تکنولوژی های رقیب و نحوه جایگزینی تکنولوژی های قدیمی را نیز ارزیابی نمایند.
تعاریف متعددی برای پیش بینی تکنولوژی ارائه شده است که هر یک بر جنبه های متفاوت این مفهوم تاکید دارند. پیش بینی تکنولوژی، تلاشی است برای ترسیم قابلیت های تکنولوژیک و پیش بینی اختراعات آینده، بررسی روند انتشار نوآوری ها و تعیین اثرات آن ها بر ساختارهای صنعتی و اجتماعی. این فرآیند شامل شناسایی جریان احتمالی حوادث تکنولوژیک، تحلیل روندهای علمی و فناوری و پیش بینی نقاط عطف در توسعه تکنولوژی است. از دیدگاه برنامه ریزی، پیش بینی تکنولوژی به عنوان ابزاری برای شناسایی مسیرهای محتمل و انتخاب تکنولوژی های مناسب آینده عمل می کند و به سازمان ها امکان می دهد تا منابع خود را به صورت هدفمند در جهت فناوری های پرتوان سرمایه گذاری نمایند.
روش های پیش بینی تکنولوژی از تنوع بالایی برخوردارند و شامل رویکردهای کیفی و کمی، تحلیل روند، سناریوپردازی، دلphi، تحلیل فناوری های نوظهور و مدل های پیش بینی چرخه عمر فناوری می شوند. انتخاب روش مناسب به نوع صنعت، میزان داده های موجود، سطح عدم قطعیت و هدف پیش بینی بستگی دارد. تحلیل چرخه عمر فناوری نیز ابزار مهمی در تعیین وضعیت تکنولوژی در هر مرحله از رشد، بلوغ و افول آن ارائه می دهد و نوع برخورد سازمان با فناوری های مختلف را مشخص می سازد. این تحلیل امکان ارزیابی نقاط قوت، ضعف و فرصت های مرتبط با تکنولوژی ها را فراهم می کند و مسیرهای استراتژیک برای توسعه یا جایگزینی آن ها را نمایان می سازد.
در عصر رقابت جهانی و افزایش پیچیدگی های صنعتی، پیش بینی تکنولوژی نه تنها به عنوان ابزاری برای درک آینده عمل می کند، بلکه نقشی کلیدی در هدایت سرمایه گذاری ها، مدیریت نوآوری و شکل دهی به استراتژی های سازمانی ایفا می نماید. این فرآیند به سازمان ها امکان می دهد تا با تحلیل روندهای فناوری و بررسی سناریوهای مختلف، تصمیمات دقیق تر و مبتنی بر داده های واقعی اتخاذ کنند و جریان تغییرات تکنولوژیک را به شکل موثری دنبال نمایند. پیش بینی تکنولوژی شامل شناسایی منابع خطا و چالش های احتمالی نیز می شود، از جمله نوسانات بازار، تغییرات اجتماعی و عدم قطعیت های علمی، که بر دقت پیش بینی ها تاثیرگذار است و نیازمند روش های تحلیل و مدل سازی دقیق است.
با توجه به اهمیت بالای پیش بینی تکنولوژی، سازمان ها به طور فزاینده ای به دنبال توسعه ساختارها و سیستم هایی هستند که بتوانند روندهای نوظهور را به صورت پویا تحلیل کرده و پیش بینی های قابل اعتماد ارائه دهند. این روند باعث شکل گیری چارچوب های منظم برای جمع آوری داده های تکنولوژیک، تحلیل روندهای نوآوری و مدل سازی مسیرهای آینده شده است. پیش بینی تکنولوژی، به عنوان نقطه آغاز برنامه ریزی تکنولوژی، نقشی اساسی در هماهنگی فعالیت های تحقیق و توسعه، تدوین استراتژی های بلندمدت و شناسایی فرصت های نوآوری در بازارهای داخلی و بین المللی ایفا می کند و توانایی سازمان ها در انطباق با تحولات سریع تکنولوژیک را افزایش می دهد.
فهرست مطالب:
مقدمه
برنامه ریزی تکنولوژی
تعریف پیش بینی تکنولوژی
عناصر پیش بینی تکنولوژی
منابع خطا در پیش بینی تکنولوژی
ویژگی های یک پیش بینی خوب
روش های پیش بینی تکنولوژی
انتخاب روش مناسب برای پیش بینی تکنولوژی
چرخه ی عمر فناوری
نوع برخورد با فناوری در هر مرحله از چرخه ی عمر
تعیین وضعیت فناوری در چرخه ی عمر
نتیجه گیری
منابع