مقاله عوامل موثر بر حفظ و نگهداشت نیروی انسانی متخصص
مقدمه:
حفظ و نگهداشت نیروی انسانی متخصص در سازمان ها، سال هاست که به یکی از محورهای جدی مدیریت منابع انسانی تبدیل شده است. هر جا که فعالیت های تخصصی، دانش محور و حساس دنبال می شود، مسئله ماندگاری افراد کارآزموده، به موضوعی فراتر از استخدام و قرارداد تبدیل می شود. مجموعه ای از شرایط کاری، روابط سازمانی، جایگاه شغلی، امنیت، انگیزه و ادراک کارکنان از آینده، فضای پیچیده ای را شکل می دهد که در آن تصمیم برای ماندن یا ترک محیط کار رقم می خورد. در چنین بستری، بررسی دقیق عواملی که در نگهداشت نیرو نقش دارند، به شناخت سازوکار واقعی رفتار سازمانی منتهی می شود و تصویر روشن تری از آنچه در لایه های درونی سازمان جریان دارد، ارائه می دهد.
در پژوهش هایی که در حوزه مدیریت و منابع انسانی انجام شده، هر بار نام متغیرهایی مانند عدالت سازمانی، نظام پاداش، فرصت رشد، احساس تعلق، امنیت شغلی و کیفیت ارتباط بین مدیران و کارکنان دیده می شود. هر کدام از این عناصر، خود مجموعه ای از تجربه ها را در ذهن افراد فعال می سازد؛ تجربه هایی که طی زمان انباشته می شوند و نگرش نسبت به ماندگاری را شکل می دهند. زمانی که صحبت از نیروی انسانی متخصص در یک محیط دانشگاهی یا درمانی به میان می آید، این موضوع ابعاد تازه ای پیدا می کند، زیرا نقش افراد تنها به انجام وظایف اداری محدود نیست و با آموزش، خدمات تخصصی و مسئولیت اجتماعی نیز پیوند می خورد.
پژوهشی که درباره عوامل موثر بر حفظ و نگهداشت نیروی انسانی متخصص در دانشگاه علوم پزشکی ایلام انجام شده، در همین چارچوب قرار می گیرد. این تحقیق با رویکرد توصیفی ـ پیمایشی طراحی شده و به جای تکیه بر برداشت های کلی، داده های میدانی را از میان مدیران، کارکنان و سرپرستان واحدهای مختلف گردآوری کرده است. تعریف جامعه آماری، تعیین نمونه با استفاده از فرمول کوکران و طراحی فرضیات اصلی و فرعی، ساختاری نظام مند برای بررسی موضوع فراهم کرده است. آنچه در این مسیر اهمیت پیدا می کند، این است که رفتار ماندگاری نیروها از زاویه تجربه های واقعی آنان در محیط سازمان دیده می شود، نه صرفاً از منظر نظریه های مدیریتی.
زمانی که نتایج به دست آمده نشان می دهد میان متغیرهای بررسی شده و مانداگاری کارکنان رابطه ای معنادار وجود دارد، مجموعه ای از واقعیت های سازمانی آشکار می شود. نشانه هایی از این دست، حاکی از آن است که نیروی انسانی متخصص، واکنش خود را نسبت به کیفیت مدیریت، شیوه تعامل، ثبات محیط کار و احساس ارزشمندی، در قالب تصمیم به ماندن یا ترک سازمان بروز می دهد. هر چه این عوامل در مسیر مطلوب تری قرار گیرند، تصویر متفاوتی از آینده شغلی در ذهن کارکنان نقش می بندد و حضور آنان در سازمان، شکل باثبات تری پیدا می کند.
طرح موضوع در قالب مقاله ای علمی، به ویژه زمانی که در کنفرانس بین المللی مدیریت چالش ها و راهکارها ارائه می شود، نشان می دهد که مسئله نگهداشت نیرو محدود به یک سازمان خاص نیست و در بسیاری از محیط ها با شدت و ابعاد متفاوتی تکرار می شود. دانشگاه علوم پزشکی ایلام، در این پژوهش به عنوان نمونه ای مشخص بررسی شده و داده های مربوط به مدیران، سرپرستان و کارکنان ستاد و مرکز بهداشت، امکان تحلیل دقیق تری از وضعیت موجود را فراهم کرده است. اشاره به تعداد اعضای جامعه آماری و حجم نمونه، تصویر روشنی از گستره داده ها ارائه می دهد و مسیر تحلیل ها را قابل پیگیری می سازد.
با توجه به ماهیت تخصصی فعالیت های دانشگاهی و درمانی، نگهداشت نیروهای کارآزموده تنها به پرداخت حقوق یا مزایای مالی محدود نمی شود. ساختار نقش ها، تعریف شفاف مسئولیت ها، احساس اثرگذاری در سازمان، مناسبات رسمی و غیررسمی، و تجربه افراد از عدالت در تصمیم گیری، هر کدام در لایه ای از ذهن کارکنان باقی می مانند. در چنین فضایی، هر تغییر کوچک در سیاست ها یا شیوه مدیریت، بازتابی مستقیم در نگرش نسبت به ماندگاری ایجاد می کند و مسیر حرکت نیروی انسانی متخصص را تحت تأثیر قرار می دهد.
