مقاله اثر توفان بر اکوسیستم و موجودات زنده

مقدمه:
توفان یکی از پرآسیب ترین و مرگ بارترین پدیده های طبیعی است که هم زمان چند نیروی مخرب را در خود جمع می کند؛ بادهای سهمگین، بارش های سیل آسا، موج های عظیم و آشفتگی گسترده در هوا و آب. هنگامی که یک توفان به خشکی نزدیک می شود، فقط یک رویداد جوی ساده رخ نمی دهد، بلکه زنجیره ای از تغییرات فیزیکی و زیستی آغاز می شود که می تواند چهره یک منطقه را برای سال ها دگرگون کند. آنچه در نگاه اول به صورت تخریب خانه ها، جاده ها و زیرساخت ها دیده می شود، تنها بخش ظاهری ماجراست؛ بخش عمیق تر، در دل طبیعت و اکوسیستم ها اتفاق می افتد.

بادهای شدید توفان با سرعتی که گاهی از ۱۲۰ کیلومتر در ساعت هم فراتر می رود، توان درهم شکستن درختان، کندن گیاهان ریشه دار و جابه جایی توده های عظیم خاک را دارند. این جابه جایی ها فقط به معنای نابودی پوشش گیاهی نیست، بلکه ساختار خاک را نیز تغییر می دهد. خاکی که سال ها طول کشیده تا شکل بگیرد، در چند ساعت می تواند فرسوده یا به مناطق دیگر منتقل شود. این تغییر در ترکیب و لایه بندی خاک، مستقیما بر رشد گیاهان، فعالیت میکروارگانیسم ها و زنجیره غذایی اثر می گذارد.

در مناطق ساحلی، توفان با خود موج هایی می آورد که گاهی ارتفاع آنها به چندین متر می رسد. این موج ها نه تنها سازه های انسانی را در هم می شکنند، بلکه اکوسیستم های حساس ساحلی مانند جنگل های حرا، تالاب ها و سواحل شنی را نیز دگرگون می کنند. ورود آب شور به زمین های کشاورزی و زیستگاه های آب شیرین باعث تغییر شوری خاک و آب می شود. بسیاری از گیاهان و جانورانی که به شرایط خاص عادت کرده اند، در برابر این تغییر ناگهانی توان سازگاری ندارند و جمعیت آنها به شدت کاهش می یابد.

بارش های شدید و سیلاب های ناشی از توفان، رودخانه ها را از مسیر طبیعی خود خارج می کند. این سیلاب ها مواد مغذی، رسوبات، بقایای گیاهی و حتی آلودگی ها را از یک منطقه به منطقه ای دیگر منتقل می کنند. در برخی موارد، این جابه جایی می تواند باعث غنی شدن خاک و افزایش تنوع زیستی شود، اما در بسیاری از مناطق، نتیجه معکوس دارد و زیستگاه ها را به محیط هایی نامناسب برای حیات تبدیل می کند. لانه های پرندگان، زیستگاه های پستانداران کوچک و محل های تخم ریزی آبزیان در مسیر سیلاب نابود می شوند.

توفان ها بر دریا و اقیانوس نیز اثر عمیق می گذارند. آشفتگی شدید آب باعث بالا آمدن لایه های سرد و غنی از مواد مغذی از اعماق می شود و ترکیب دمایی و شیمیایی سطح آب را تغییر می دهد. این تغییر ناگهانی می تواند بر فیتوپلانکتون ها، زئوپلانکتون ها و در نهایت بر کل زنجیره غذایی دریایی اثر بگذارد. در برخی مناطق، پس از توفان شاهد افزایش موقت برخی گونه ها هستیم، اما هم زمان بسیاری از گونه های حساس از بین می روند یا مهاجرت می کنند.

اثر توفان فقط به گیاهان و جانوران وحشی محدود نمی شود. دام ها، حیوانات اهلی و حتی جمعیت انسانی نیز بخشی از همین اکوسیستم هستند. نابودی منابع آب شیرین، آلودگی خاک، از بین رفتن مراتع و زمین های کشاورزی، زنجیره ای از مشکلات را ایجاد می کند که به طور مستقیم با حیات موجودات زنده گره خورده است. کاهش تنوع زیستی پس از یک توفان شدید می تواند تعادل طبیعی یک منطقه را بر هم بزند و بازگشت به وضعیت پیشین، گاهی سال ها یا حتی دهه ها طول می کشد.

انواع مختلف توفان، اثرات متفاوتی بر اکوسیستم دارند. توفان های رعد و برق با بارش ناگهانی و تگرگ، بیشتر به پوشش گیاهی و محصولات زراعی آسیب می زنند. توفان های شن و گرد و خاک، با جابه جایی ذرات ریز، نه تنها دید و کیفیت هوا را کاهش می دهند، بلکه با پوشاندن برگ ها و خاک، فرایند فتوسنتز و تنفس گیاهان را مختل می کنند. در مناطق بیابانی و نیمه خشک، این نوع توفان ها نقش مهمی در گسترش بیابان زایی دارند و زیستگاه های شکننده را بیش از پیش آسیب پذیر می کنند.

باد به عنوان عنصر اصلی در بیشتر توفان ها، عامل انتقال املاح و ذرات نمکی نیز هست. ذرات نمک از دریاها یا کویرها می توانند به مناطق دوردست منتقل شوند و باعث شور یا قلیایی شدن خاک شوند. این تغییر شیمیایی خاک، بسیاری از گیاهان را از چرخه رشد خارج می کند و فقط گونه های مقاوم باقی می مانند. چنین تغییری، ترکیب گونه های گیاهی و جانوری یک منطقه را دگرگون می کند و ساختار اکوسیستم را به سمت یکنواخت تر شدن می برد.

نمونه های تاریخی مانند توفان کاترینا نشان داده اند که اثر یک توفان بزرگ فقط در زمان وقوع آن خلاصه نمی شود. تغییر در مسیر رودخانه ها، تخریب تالاب ها، آلودگی آب ها و از بین رفتن زیستگاه های طبیعی، پیامدهایی هستند که سال ها بعد هم قابل مشاهده اند. در چنین شرایطی، برخی گونه ها برای همیشه از یک منطقه ناپدید می شوند و برخی دیگر فرصت گسترش پیدا می کنند. این جابه جایی در ترکیب گونه ها، چهره اکولوژیکی یک سرزمین را به طور کامل تغییر می دهد.

فهرست مطالب
مقدمه ای بر توفان
توفان
اثر توفان بر اقیانوس
پاسخ اقیانوس به یک توفان یا هاریکان در حال حرکت
علامت های توفانی
گودباد
تشکیل گردباد
مشخصات گرد باد
ایجاد آگاهی و امنیت در مقابل گرد باد
Hurricane
مهم ترین علل ایجاد کننده توفان
باد
منشا باد
الگوی وزشی باد
اثر چرخش زمین
گرایان فشار و باد
عواملی که بر جهت و سرعت باد اثر می گذارند
جریانات اقیانوسی
گرم شدن زمین
انواع توفان
توفان های رعد و برق
ساختار توفان های رعد و برق
شرایط شکل گیری رعد و برق
انواع توفان های رعد و برق
شروع و پایان زندگی یک سلول رعد و برق
مرحله بلوغ
مرحله پیری
اثرات توفان رعد و برق
توفان های تگرگ
شرایط تشکیل تگرگ
شکل دانه تگرگ
پیش بینی تگرگ
اثرات ناشی از تگرگ بر محیط
راه های مبارزه با تگرگ
توفان شن
ساز و کار توفان شن
توزیع اندازه ذرات خاک
انواع حرکت ذرات خاک
توفان گرد و خاک
اثرات باد بر سطوح شنی و موانع سطحی
روش تئوری
عامل اصلی در تشکیل تپه های شنی
روش تجربی
روش مشاهده مستقیم
اثر توفان ها بر اکوسیستم
تعریف اکوسیستم
آب و هوا
تغییرات آب و هوا و از آن بر محیط
عامل باد
اثرات باد بر اکوسیستم
– شکستن دریشه کن شدن گیاهان
– تغییر شکن
– خم شدن
– سایش
– نقش باد در انتقال املاح و نمکی شدن زمین ها
– مکانیسم شور شدن زمین ها در اثر انتقال ذرات نمکی حاصل از دریاها
– مکانیسم قلیایی شدن زمین ها در اثر انتقال ذرات نمک حاصل از کویرها
– تاثیر باد بر امواج
– افزایش و کاهش دما
– کاهش رطوبت
– تغییرات در مقدار برف
– تحمل گندم های ایران به شوری
– تغییرات در دریاچه ارومیه
– تغییرات در مناطق استوایی
– اوج گیری پرندگان با استفاده از تند باد ناگهانی
بررسی گردبان کاترینا و اثرات آن بر اکوسیستم
تاریخچه توفان کاترینا
کاترینا یا خشم خدای باد
پیدایش توفان کاترینا
چشم توفان
اثر کوریولیس بر کاترینا
انواع درجات توفان بر حسب سرعت
چگونگی توفان کاترینای اخیر در آمریکا
اثرات توفان کاترینا
اثرات اقتصادی
اثرات زیست محیطی
نقش انسانی در افزایش خسارت ناشی از حوادث طبیعی مثل توفان
توفان کاترینا و محیط
خطران بعد از توفان کاترینا بر انسان
پرسش و پاسخ آزاد درباره توفان