پاورپوینت بحران آب
مقدمه:
بحران آب در ایران و جهان به یکی از جدی ترین تهدیدهای قرن بیست و یکم تبدیل شده است و نشانه های آن در بسیاری از کشورها به وضوح دیده می شود. اختلاف اخیر بین استان های یزد و اصفهان بر سر سرچشمه رود زاینده رود تنها نمونه ای کوچک از مشکلات گسترده ای است که با کمبود منابع آبی در ایران و سایر نقاط دنیا همراه است. این بحران، فراتر از یک اختلاف محلی یا استانی، به معضلی ملی و حتی جهانی بدل شده و آینده کشورها و مناطق مختلف را تحت تاثیر قرار می دهد. گزارش های سازمان ملل نشان می دهد که بخش بزرگی از جمعیت جهان با کمبود جدی آب روبه رو هستند و بخش دیگری نیز با کمیابی منابع آب زندگی می کنند. ایران در میان کشورهایی قرار دارد که شدت بحران آب در آن بیش از سایر نقاط جهان است و مدیریت منابع آبی به چالشی اساسی تبدیل شده است.
منابع اصلی آب در ایران محدود و نابرابر هستند. میانگین بارش سالانه ایران ۲۵۲ میلی متر است، که تقریباً یک سوم متوسط جهانی و یک سوم متوسط آسیا محسوب می شود. از این میزان بارش، تنها حدود ۳۰ درصد به صورت برف و بقیه به شکل باران است. سهم ایران از منابع آب تجدیدپذیر جهانی بسیار ناچیز است و تنها ۰٫۳۶ درصد منابع آب دنیا در اختیار این کشور قرار دارد، در حالی که حدود یک درصد جمعیت جهان در ایران زندگی می کنند. این آمار به خوبی نشان می دهد که حتی بدون افزایش جمعیت، منابع آب ایران محدود و آسیب پذیر هستند. از ۴۱۳ میلیارد متر مکعب بارش سالانه، حدود ۲۶۹ میلیارد متر مکعب به دلایل مختلف از دست می رود و تنها بخش بسیار کمی از آب باقی مانده به مصارف مختلف می رسد. سهم کشاورزی از این منابع ۹۳٫۲ درصد است که با روش های غیر اصولی مصرف می شود، در حالی که بخش صنعت و معدن تنها ۱٫۷ درصد منابع آب را مصرف می کند و مابقی برای مصارف شهری و دیگر نیازها باقی می ماند. این نابرابری در توزیع و مصرف آب، شدت بحران را افزایش داده و نشان می دهد که مدیریت منابع آبی نیازمند تغییرات اساسی و روش های جدید است.
بحران آب تنها محدود به ایران نیست و بسیاری از رودخانه های مهم دنیا با کمبود آب روبه رو هستند. رودخانه نیل در مصر، گنگ در جنوب آسیا، رودخانه زرد در چین و کلرادو در آمریکا نمونه هایی از جریان های آبی هستند که به شدت تهدید می شوند. حتی در انگلیس، ۳۳ رودخانه اصلی اکنون کمتر از یک سوم ظرفیت آب خود را دارند و کاهش جریان آب رودخانه دانوب به صنایع گردشگری و ماهی گیری آسیب زده است. بحران آب در کشورهای عربستان، چین، هند، آفریقا، تایلند، مکزیک و مصر نیز علائم اولیه خود را نشان داده و پیامدهای شدیدتری در انتظار آنهاست. پیش بینی ها حاکی از آن است که عربستان به طور کامل از آب تهی خواهد شد و سایر کشورها نیز با مشکلات مشابه مواجه هستند. این وضعیت نشان می دهد که بحران آب یک پدیده جهانی است و نقاط مختلف جهان به طور همزمان با فشار بر منابع آب روبه رو هستند.
افزایش جمعیت و رشد شهرنشینی، فشار بر منابع آب را دوچندان کرده است. به گفته دکتر پرویز کردوانی، استاد جغرافیای دانشگاه تهران، جمعیت ایران از ۱۶ میلیون نفر به بیش از ۷۰ میلیون نفر رسیده است، در حالی که میزان آب کشور ثابت مانده است. افزایش مصرف آب همراه با رشد جمعیت، همزمان موجب افزایش آلودگی آب نیز شده است. تهران نمونه ای از این وضعیت است، جایی که حتی رودخانه ای طبیعی وجود ندارد اما سه رودخانه از فاضلاب پر شده اند که وضعیت بحرانی محیط زیستی را نشان می دهد. این شرایط بیانگر آن است که آب نه تنها محدود است، بلکه کیفیت آن نیز در بسیاری از مناطق کاهش یافته و تهدیدهای زیست محیطی و اقتصادی جدی ایجاد کرده است.
بحران آب در ایران، ترکیبی از محدودیت منابع، مصرف غیر اصولی، رشد جمعیت و آلودگی است که پیامدهای آن در بخش های کشاورزی، صنعتی و شهری کاملاً ملموس است. در همین حال، شرایط جهانی نیز به همین صورت است و بسیاری از کشورها با کاهش جریان رودخانه ها و تهدید منابع آبی مواجه هستند. مدیریت و تخصیص منابع آب، بدون تغییر در روند مصرف و سیاست های آبی، همچنان یکی از بزرگ ترین چالش های پیش روی کشورهاست و مناطق وسیعی از جمعیت با کمبود جدی آب روبه رو خواهند شد.
