تحقیق بازیافت پلاستیک از نمکی ها تا کارگاه ها

مقدمه:
بازیافت پلاستیک در ایران یکی از چالش برانگیزترین مسائل محیط زیستی و اقتصادی به شمار می رود. جمع آوری ضایعات پلاستیکی در بسیاری از شهرها بدون برنامه ریزی مشخص و به صورت غیراصولی انجام می شود و حجم زیادی از این مواد، توسط دوره گردها از خیابان ها، معابر و حتی نهرهای فاضلاب جمع آوری شده و به هزاران کارگاه کوچک غیربهداشتی منتقل می شوند. این فرآیند غیررسمی نه تنها اثرات منفی بر بهداشت محیط دارد، بلکه به دلیل نبود استانداردهای کنترل کیفیت، محصولات بازیافتی اغلب با مشکلات کیفی مواجه می شوند. بازیافت پلاستیک، برخلاف تصور عمومی، فرآیندی ساده و ارزان نیست و نیازمند سرمایه گذاری و مدیریت دقیق است تا بتوان ضایعات را به محصولی قابل استفاده مانند گرانول تبدیل کرد.

پلاستیک ماده ای شیمیایی است که از نفت خام به دست می آید و بسته به نوع آن، افزودنی های مختلفی در ساختار آن به کار می رود. یکی از انواع پرکاربرد پلاستیک، PVC است که حاوی کلر می باشد و از نظر زیست محیطی خطرات قابل توجهی ایجاد می کند. تولید و پردازش پلاستیک می تواند مواد سمی و سرطان زا وارد محیط کند و در صورت آتش سوزی، انتشار گازها و ترکیبات خطرناک آن محیط زیست را به شدت آلوده می کند. این ویژگی ها باعث شده تا بازیافت پلاستیک، علاوه بر جنبه اقتصادی، از منظر بهداشتی و زیست محیطی نیز حساسیت بالایی داشته باشد و نیازمند رعایت استانداردهای دقیق در جمع آوری، دسته بندی و پردازش باشد.

صنعت بازیافت پلاستیک در ایران با محدودیت های اقتصادی قابل توجهی مواجه است. چرخه بازیافت این ماده طولانی و هزینه بر است و هزینه های بهره برداری، انرژی، نیروی انسانی و سایر هزینه های جاری، در بسیاری از موارد بیش از سود حاصل از فروش محصول بازیافتی به نام گرانول است. این مسئله باعث شده است که برخی فعالان این صنعت، توجیه اقتصادی مناسبی برای بازیافت پلاستیک قائل نباشند. با این حال افزایش جمعیت و رشد تولید زباله های پلاستیکی، فشار بر سیستم مدیریت پسماند را افزایش داده و بازیافت این مواد را به یک ضرورت اجتناب ناپذیر تبدیل کرده است.

فرآیند بازیافت پلاستیک شامل مراحل مختلفی است که هر یک نقش تعیین کننده ای در کیفیت محصول نهایی دارند. جمع آوری ضایعات، دسته بندی بر اساس نوع و جنس پلاستیک، شستشو، خردکردن و تبدیل به گرانول، مراحل اصلی این چرخه را تشکیل می دهند. هرگونه کوتاهی در این مراحل می تواند منجر به کاهش کیفیت محصول، افزایش آلودگی محیطی و خطرات زیست محیطی شود. علاوه بر این، وجود هزاران کارگاه کوچک غیررسمی و غیربهداشتی، موجب شده تا بخش عمده ای از بازیافت پلاستیک بدون رعایت اصول محیط زیستی و بهداشتی انجام شود و آسیب های جبران ناپذیری به سلامت عمومی و محیط زیست وارد کند.

با وجود تمام چالش ها، بازیافت پلاستیک اگر در یک فرایند نظام یافته و کنترل شده انجام شود، می تواند اثرات مثبتی هم به همراه داشته باشد. این صنعت، ضمن کاهش حجم زباله ها و جلوگیری از انتشار مواد سمی، قابلیت ایجاد فرصت های اقتصادی و اشتغال را نیز دارد. توجه به فناوری های نوین، مدیریت صحیح چرخه جمع آوری و پردازش و رعایت استانداردهای زیست محیطی، می تواند این مسیر را به شکلی پایدار و مؤثر تبدیل کند و همزمان آسیب های ناشی از ضایعات پلاستیکی در محیط شهری و طبیعی را کاهش دهد.