مقاله الگوهای بین المللی ارزیابی عملکرد

مقدمه:
پیشرفت چشمگیر ژاپن پس از جنگ جهانی دوم و تأثیر رقابت شدید در فعالیت های فردی، گروهی و شرکتی، به تغییرات بنیادین در شیوه مدیریت و بهره وری منجر شد و توجه مدیران کشورهای غربی را به ابزارها و روش های ارزیابی عملکرد جلب کرد. تحقیقات انجام شده در دهه ۱۹۸۰ نشان داد که یکی از عوامل اصلی موفقیت ژاپن، وجود جوایز ملی کیفیت و استفاده هدفمند از آنها در تحریک رقابت ها و ارتقای توانمندی های سازمانی بوده است. در مقابل، کشورهایی که از این ابزارهای ارزیابی و تشویق بهبود عملکرد بهره نمی بردند، در زمینه بهره وری و رقابت پذیری با چالش های جدی مواجه بودند. این تجربه، زمینه شکل گیری چارچوب های استاندارد ارزیابی عملکرد در کشورهای مختلف را فراهم کرد و به معرفی جوایز و مدل های جهانی مانند جایزه دمینگ ژاپن، جایزه ملی کیفیت مالکوم بالدریج در آمریکا و مدل اروپایی مدیریت کیفیت EFQM انجامید. این جوایز و مدل ها، به عنوان ابزارهایی قدرتمند برای سنجش و ارتقای عملکرد سازمان ها مورد استفاده قرار گرفتند و به سرعت در سطح بین المللی نیز مورد پذیرش قرار گرفتند.

تجربه جهانی نشان داده است که استفاده از مدل های استاندارد ارزیابی عملکرد، مانند BEM (Business Excellence Model)، به سازمان ها امکان می دهد نقاط قوت و ضعف خود را شناسایی کنند و زمینه انجام بهبودهای ساختاری و عملیاتی را فراهم نمایند. بررسی ها حاکی از آن است که سازمان هایی که از این مدل ها بهره می گیرند، معمولاً در ابتدای فرآیند ارزیابی، با صدها مورد بهبود مواجه می شوند که هر یک قابلیت تبدیل شدن به پروژه های اجرایی و بهبود عملکرد در سطح سازمان را دارند. این روند، به افزایش شفافیت، نظم و کارایی در عملکرد سازمانی کمک می کند و ابزار قابل اتکایی برای مدیریت استراتژیک فراهم می آورد.

با ورود به قرن بیست و یکم، تغییرات سریع سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، نقش دولت ها را از تصدی مستقیم به نقش های هدایتگری و نظارتی تغییر داد. این تحول، سازمان های دولتی و خصوصی را بر آن داشت تا با نگاهی نو به محیط داخلی و خارجی خود بنگرند و با تمرکز بر فرهنگ رقابت پذیری و پاسخگویی به نیازهای بازار، اهداف و مأموریت های خود را بازتعریف کنند. تعیین اهداف کیفی و کمی هماهنگ با مأموریت ها، رضایت مشتریان، مشارکت کارکنان، رشد بهره وری و شاخص های مالی، از جمله مؤلفه های اساسی در این رویکرد هستند. همچنین، بررسی توانمندی ها و قابلیت های سازمان در زمینه برنامه ریزی استراتژیک، شناخت نیازهای بازار و فناوری های جدید، ارائه محصولات و خدمات بهتر و توسعه منابع انسانی، نقش تعیین کننده ای در ارتقای عملکرد سازمان دارد.

با توجه به پیچیدگی های محیط رقابتی، سازمان ها به ابزارهایی فراتر از روش های سنتی نیاز دارند. ارزیابی های مبتنی بر حساب های مالی و گزارش های عملکردی کلاسیک، پاسخگوی نیازهای متغیر و در حال توسعه سازمان نیستند. برتری سازمانی یک هدف ایستا نیست و با تغییر شرایط اقتصادی، اجتماعی و تکنولوژیکی، نیازها و انتظارات ذینفعان نیز تغییر می کنند. استفاده از الگوها و مدل های بین المللی ارزیابی عملکرد، این امکان را فراهم می آورد که سازمان ها ضمن شناسایی نقاط قوت و ضعف خود، برای حضوری موفق در عرصه رقابت جهانی آماده شوند و فرآیندهای بهبود مستمر را به شکل سیستماتیک پیاده سازی کنند.

مدل های جهانی ارزیابی عملکرد، با تمرکز بر شاخص های کمی و کیفی، توانایی سازمان ها را در اندازه گیری و بهبود عملکرد به حداکثر می رسانند. این مدل ها، چارچوبی جامع برای سنجش عملکرد سازمان، هدایت منابع انسانی و مالی، ارتقای فرآیندها و افزایش رضایت مشتریان ارائه می کنند. تجربه جهانی نشان می دهد که بهره گیری از این ابزارها، نه تنها موجب افزایش کیفیت محصولات و خدمات می شود، بلکه سازمان ها را برای مقابله با تغییرات سریع بازار و چالش های رقابتی آماده می سازد و امکان توسعه پایدار و مستمر را فراهم می کند.

در نتیجه، شناخت و استفاده از الگوهای بین المللی ارزیابی عملکرد به سازمان ها امکان می دهد تا ضمن بهره گیری از تجربیات موفق جهانی، فرآیندهای داخلی خود را بهبود بخشند، رقابت پذیری خود را افزایش دهند و حضور مؤثر و پایدار در بازارهای داخلی و بین المللی داشته باشند. این مدل ها به عنوان ابزارهای نظام مند، سازمان ها را در مسیر دستیابی به برتری و تعالی عملکرد هدایت می کنند و نقش حیاتی در طراحی الگوهای ملی و بومی ارزیابی عملکرد ایفا می نمایند.