مقاله کمردرد و نقش فعالیت بدنی در پیشگیری و کنترل آن
مقدمه:
کمردرد یکی از شایع ترین مشکلاتی است که در تمام گروه های سنی و جنسیتی دیده می شود و با افزایش سن و فعالیت های بدنی نامناسب شدت می گیرد. هر فرد در زندگی روزمره در معرض حرکات تکراری و فعالیت های فیزیکی متنوع قرار دارد و عدم آمادگی کافی عضلات می تواند زمینه ساز بروز دردهای کمر شود. عضلاتی که در حرکات روزمره فعال هستند نیازمند هماهنگی با عضلات مخالف و جانبی می باشند تا ساختار بدن متعادل باقی بماند و فشارهای غیرطبیعی بر ستون فقرات وارد نشود. این هماهنگی بین عضلات فعال و مخالف نقش حیاتی در حفظ تعادل فیزیکی بدن و کاهش احتمال آسیب های ستون فقرات دارد. فعالیت های روزمره اگر با ضعف عضلات همراه باشد می تواند به تدریج باعث گرفتگی، کشیدگی یا ضایعات دیسکی شود و فشار مضاعفی بر مهره ها و دیسک های بین مهره ای وارد کند.
با وجود پیشرفت های پزشکی، امروزه تمرکز بر پیشگیری از کمردرد بیشتر از درمان آن است، زیرا فعالیت های ورزشی و تمرینات منظم ساده ترین و کم هزینه ترین راه برای حفظ سلامت کمر هستند. عدم تحرک، سبک زندگی نشسته، و کارهای یکنواخت باعث می شوند عضلات ناحیه کمر و شکم ضعیف شوند و توانایی تحمل فشارهای ناگهانی یا طولانی مدت را نداشته باشند. به همین دلیل، تقویت عضلات مرکزی بدن و حفظ انعطاف ستون فقرات نقش حیاتی در کاهش بروز درد کمر دارد. همچنین تمرینات مستمر باعث افزایش خون رسانی به بافت های ستون فقرات شده و انعطاف پذیری لیگامان ها و مفاصل را حفظ می کند.
کمردرد می تواند در اثر بلند کردن و حمل بار سنگین، خم شدن مداوم تنه به جلو یا لرزش و تکان های مکرر ایجاد شود. مشاغل فیزیکی مانند کارگران معدن، باغداران، کشاورزان، نجاران و بناها، یا ورزش های شدید که با خمیدگی و چرخش شدید کمر همراه هستند مانند هالتر، پرتاب چکش، راگبی و کشتی، خطر بیشتری برای ایجاد ضایعات دیسک و دردهای مزمن دارند. حتی رانندگان کامیون و تراکتور به دلیل لرزش های مداوم و ضربات کوچک به ناحیه انتهایی خاجی ستون فقرات، در معرض آسیب و کمردرد قرار می گیرند. ورزش هایی مانند سوارکاری و اسکی نیز فشار مضاعفی بر دیسک ها وارد کرده و با افزایش خمیدگی و کشش در ناحیه کمر، زمینه ایجاد درد را فراهم می کنند. در تمام این شرایط، آمادگی بدنی و قدرت عضلانی تعیین کننده میزان آسیب است؛ فردی که بدنش برای فعالیت های سنگین ساخته شده است، نسبت به افرادی با بدن غیرآماده کمتر دچار کمردرد می شود.
شیوه زندگی و رفتارهای روزمره نیز نقش قابل توجهی در بروز کمردرد دارند. عدم تحرک کافی، ضعف عضلات، حالت های نامناسب بدن، استفاده نادرست از صندلی ها و میزهای کار، یا بلند کردن بار به شیوه ناصحیح، همگی از عوامل موثر هستند. در بسیاری از موارد، افراد در طول هفته مشاغل سبک دارند و در روزهای تعطیل با انجام فعالیت های سنگین مانند پاکسازی برف یا حمل بار، فشار ناگهانی بر کمر وارد می کنند که باعث بروز درد حاد می شود. حتی بدون سابقه آسیب قبلی، این گونه فشارها می توانند علائم کمردرد را ظاهر کرده و فرد را مجبور به استراحت یا مراجعه به مراکز درمانی کنند.
تمرینات منظم و فعالیت های فیزیکی سیستماتیک بدن را برای تحمل فشارهای روزمره آماده می کند و عضلات را قادر می سازد تا وزن و نیروهای وارده را به طور یکنواخت تقسیم کنند. در نبود این آمادگی، عضلات مرکزی و جانبی بدن توانایی مقابله با فشارها را از دست می دهند و ستون فقرات و دیسک ها تحت فشار غیرطبیعی قرار می گیرند. انعطاف پذیری، قدرت عضلات شکمی و کمر، و هماهنگی بین عضلات مختلف، از جمله عوامل اصلی در کاهش احتمال کمردرد مزمن و آسیب های ستون فقرات هستند.
حفظ تحرک و آمادگی عضلانی نه تنها در پیشگیری از دردهای کمر موثر است بلکه می تواند روند آسیب های موجود را کند کرده و از تشدید آن جلوگیری نماید. بدن با تمرین منظم در برابر فشارهای ناگهانی مقاوم تر می شود و فشارهای وارد بر مهره ها و دیسک ها به طور یکنواخت تر توزیع می شوند. حتی فعالیت های سبک روزانه مانند پیاده روی، تمرینات کششی و حرکات بدنی ساده، باعث افزایش گردش خون، تغذیه بافت ها و کاهش خشکی مفاصل می شوند. فعالیت بدنی منظم به همراه حفظ انعطاف ستون فقرات و قدرت عضلات، ناهماهنگی های حرکتی را کاهش داده و احتمال آسیب دیدگی را در طول زندگی روزمره و ورزش های شدید کمتر می کند.
