مقاله خطرات مصرف نمک خوراکی و تاثیرات آن بر سلامت

مضرات مصرف نمک

نمک خوراکی، نوعی ماده معدنی بلورین است که ترکیب اصلی آن سدیم کلراید می باشد. این ماده به طور گسترده در غذاها استفاده می شود، هم برای افزایش طعم و مزه و هم به عنوان نگهدارنده ای که از فساد مواد غذایی جلوگیری می کند. همچنین نمک خوراکی در فرآیندهای آشپزی مانند نرم و ترد کردن گوشت نیز کاربرد دارد.

تقسیم بندی نمک ها:

• سنگ نمک یا هالیت، نوعی نمک خام و تصفیه نشده است که رنگ خاکستری داشته و حاوی ناخالصی هایی است. این نمک معمولاً برای آب کردن یخ و برف روی خیابان ها و جاده ها کاربرد دارد. ترکیب اصلی سنگ نمک سدیم کلراید با فرمول شیمیایی NaCl است.
• نمک سفره، نمونه ای از سنگ نمک است که پس از تصفیه و آسیاب شدن آماده مصرف می شود و اغلب با ید غنی سازی شده است تا نقش مکمل غذایی را ایفا کند.
• نمک دریا از تبخیر طبیعی آب دریاها و اقیانوس ها به دست می آید و علاوه بر سدیم و کلراید، دارای مقادیر قابل توجهی از عناصر معدنی مانند سولفات، منیزیم، پتاسیم و کلسیم است. برخلاف نمک سفره، معمولاً نمک دریا تصفیه نشده بوده و ید ندارد.
• نمک ترش که به آن نمک سیتریک نیز گفته می شود، از میوه های اسیدی مانند لیموترش استخراج می شود و طعم ترش و خاصی به غذاها می بخشد.

دسته بندی انواع نمک:

1. نمک های تصفیه نشده: این نوع نمک به دلیل وجود ناخالصی های بالقوه مضر، معمولاً توصیه نمی شود. ناخالصی هایی مانند جیوه، آرسنیک، فلور، کادمیوم، سولفات کلسیم، منیزیم، سنگ گچ و برخی فلزات سنگین ممکن است در آن یافت شود.
2. نمک های تصفیه شده: در این نوع، ناخالصی ها حذف شده و حداقل ۹۵ درصد آن را سدیم کلراید تشکیل می دهد.
3. نمک تصفیه شده یددار: این نمک ها به دلیل فواید سلامتی مصرف می شوند و ترکیبات اصلی آن به شرح زیر است:

• ۹۵ درصد سدیم کلراید
• عوامل ضد کلوخه شدن که از جذب رطوبت جلوگیری می کنند و مانع به هم چسبیدن ذرات نمک می شوند؛ موادی مانند کربنات کلسیم، کربنات منیزیم و سدیم سیلیکا آلومینات. برای جلوگیری از چسبندگی می توان چند دانه برنج خام نیز به نمک اضافه کرد.
• قند معکوس (ترکیبی برابر از گلوکز و فروکتوز که از تجزیه سوکروز به دست می آید) که مانع از تبخیر ید و زرد شدن نمک در برابر نور خورشید می شود.
• ید به شکل یدید پتاسیم یا یدات پتاسیم که به نمک اضافه می گردد.

نکته مهم: ید نقش کلیدی در پیشگیری از کم کاری تیروئید دارد. کمبود ید می تواند باعث بروز گواتر، عقب ماندگی ذهنی و کوتاهی قد (کرتینیسم) و همچنین میکزدم در بزرگسالان شود.

در برخی کشورها، علاوه بر ید، افزودنی هایی مانند سدیم فلوراید، پتاسیم فلوراید و فولیک اسید نیز به نمک خوراکی افزوده می شود.