گزارش کارآموزی در شرکت توزیع برق منطقه ای

این گزارش کارآموزی در مورد شرکت توزیع برق منطقه ای است و به بررسی تاریخچه صنعت برق، فرآیند تولید و توزیع انرژی الکتریکی، تجهیزات نیروگاهی، پست های فشار قوی، ژنراتور، ترانسفورماتور و سیستم های حفاظتی می پردازد.

مقدمه
صنعت برق در ایران یکی از زیرساخت های اساسی توسعه اقتصادی و صنعتی کشور به شمار می آید که شکل گیری آن به اواخر دوره قاجار بازمی گردد. آغاز بهره برداری رسمی از برق با راه اندازی یک دیزل ژنراتور ۴۰۰ کیلوواتی توسط حاج حسین امین الضرب در خیابان چراغ برق تهران رقم خورد. این مجموعه که با عنوان «دایره روشنایی تهران» فعالیت می کرد، تحت نظارت بلدیه اداره می شد و در ابتدا تنها روشنایی چند خیابان و دکان های محدوده مرکزی شهر را تأمین می نمود. در آن زمان، استفاده از برق محدود به ساعات مشخص شبانه بود و هزینه آن به صورت ثابت و بر اساس تعداد لامپ محاسبه می شد.

با گذشت زمان و افزایش نیاز شهرها به انرژی الکتریکی، نخستین نیروگاه دولتی با ظرفیت ۶۴۰۰ کیلووات در سال ۱۳۱۱ در تهران نصب گردید. هرچند در ابتدای امر استقبال عمومی از دریافت انشعاب برق چندان گسترده نبود، اما به تدریج برق به یکی از ضروری ترین خدمات شهری تبدیل شد و توسعه شبکه های تولید، انتقال و توزیع برق در دستور کار قرار گرفت. این روند موجب شد صنعت برق به عنوان یکی از پایه های اصلی توسعه زیرساختی کشور تثبیت شود و ساختارهای سازمانی مرتبط با آن گسترش یابد.

شرکت های توزیع برق منطقه ای، به عنوان حلقه نهایی زنجیره صنعت برق، نقش مهمی در انتقال انرژی الکتریکی از نیروگاه ها به مصرف کنندگان ایفا می کنند. فعالیت این شرکت ها مبتنی بر مجموعه ای از تجهیزات فنی، تأسیسات الکتریکی و سیستم های کنترلی است که هر یک وظیفه مشخصی در پایداری و ایمنی شبکه برق بر عهده دارند. شناخت این تجهیزات و نحوه عملکرد آن ها، بخش جدایی ناپذیر از بررسی ساختار صنعت برق محسوب می شود.

در نیروگاه های بخاری و تأسیسات وابسته، تجهیزات حرارتی نظیر هیترها، سوپر هیترها و بویلرها نقش کلیدی در فرآیند تولید انرژی دارند. هیترها با افزایش دمای آب ورودی به بویلر، از آسیب دیدن تجهیزات جلوگیری می کنند و به دو نوع باز و بسته تقسیم می شوند. در مقابل، سوپر هیتر وظیفه تبدیل بخار اشباع به بخار خشک را بر عهده دارد تا از بروز خوردگی و آسیب در پره های توربین جلوگیری شود. بویلر به عنوان قلب سیستم تولید بخار، با استفاده از فرآیندهای پیچیده انتقال حرارت، آب را به بخار تبدیل کرده و راندمان کلی نیروگاه را افزایش می دهد.

پس از تولید بخار، توربین ها و ژنراتورها نقش اساسی در تبدیل انرژی حرارتی و مکانیکی به انرژی الکتریکی ایفا می کنند. ژنراتورهای مورد استفاده در نیروگاه ها معمولاً از نوع سنکرون سه فاز هستند که با سرعت ثابت و در هماهنگی کامل با فرکانس شبکه کار می کنند. ساختار ژنراتور شامل روتور و استاتور است و فرآیند تحریک الکتریکی، ولتاژ خروجی را کنترل می کند. به دلیل اهمیت بالای ژنراتورها، سیستم های حفاظتی متعددی برای تشخیص خطا و جلوگیری از آسیب های گسترده در آن ها به کار گرفته می شود.

در کنار تجهیزات تولید، پست های فشار قوی، ترانسفورماتورها، کلیدهای قدرت، سکسیونرها و برقگیرها از جمله اجزای حیاتی شبکه توزیع برق هستند که وظیفه انتقال، تبدیل و توزیع ایمن انرژی الکتریکی را بر عهده دارند. هر یک از این تجهیزات دارای ویژگی های فنی و الزامات نصب و بهره برداری خاصی هستند که رعایت آن ها برای حفظ پایداری شبکه ضروری است. همچنین سیستم های کنترلی مانند کنتاکتورها، کلیدهای START و STOP و چراغ های سیگنال، نقش مهمی در کنترل و پایش عملکرد تجهیزات دارند.

گزارش کارآموزی حاضر به بررسی تاریخچه صنعت برق در ایران، ساختار شرکت توزیع برق منطقه ای و معرفی تجهیزات اصلی مورد استفاده در نیروگاه ها و شبکه توزیع می پردازد. در این گزارش، اجزای مختلف سیستم تولید و توزیع برق، از بویلر و ژنراتور گرفته تا پست های برق و تجهیزات حفاظتی، به صورت منسجم مورد بررسی قرار گرفته است تا تصویری دقیق از فرآیندهای فنی و ساختار عملیاتی صنعت برق ارائه شود.

فهرست مطالب
مقدمه
تاریخچه صنعت برق
هیتر
بویلر
توربین
ژنراتور
ترانسفورماتور
پست های فشار قوی
کلیدهای قدرت
پست های برق قدرت
پست
اجزای تشکیل دهنده پست ها
خصوصیات برقگیر
ترانسفورماتور
استقامت الکتریکی روغن
ترانسفورماتورهای جریان و ولتاژ
ترانسفورماتورهای تغذیه داخلی
سکسیونر قیچی ای
نکاتی در مورد نصب پایه ها و ترانس
تعویض پایه فیوز سوخته
چند نکته ای در مورد آزمایش اتصالات ایمنی ترانس
کنتاکتور
STOP & START
چراغ های سیگنال