مقاله های دیسپاچینگ ملی و منطقه ای سازمان برق ایران

مقدمه:
سیستم های دیسپاچینگ ملی و منطقه ای سازمان برق ایران پایه و اساس مدیریت و راهبری شبکه های قدرت در گستره وسیع جغرافیایی کشور را شکل می دهند. این سیستم ها با اتکا بر جمع آوری اطلاعات دقیق و کنترل هوشمند تولید، انتقال و توزیع انرژی، امکان رصد لحظه ای وضعیت شبکه و اعمال کنترل های مناسب را فراهم می آورند. ریشه این تکنولوژی به اواخر نیمه قرن بیستم بازمی گردد، زمانی که مفاهیم اولیه نظارت و کنترل از راه دور (Supervisory Control and Data Acquisition) شکل گرفت و بعدها با توسعه مینی کامپیوترها، قابلیت های پردازش مرکزی و تصمیم گیری خودکار در شبکه های برق به سطح عملیاتی رسید. استفاده از واحد پردازنده مرکزی در این سیستم ها، نه تنها امکان پایش داده های لحظه ای را فراهم ساخت بلکه امکان اعمال فوری دستورات کنترلی بر تجهیزات شبکه را نیز میسر کرد، امکانی که در شبکه های بزرگ و پیچیده امروزی ضروری تلقی می شود.

شبکه های قدرت با توجه به گستردگی و تنوع تجهیزات، نیازمند سیستم هایی هستند که بتوانند از کنترل یک فیدر ساده توزیع تا مدیریت کل تولید، انتقال و توزیع در سطح ملی را تحت پوشش قرار دهند. در این راستا، سیستم های مدرن جمع آوری اطلاعات و کنترل، توانایی نظارت بر پارامترهای مختلف شبکه مانند ولتاژ، جریان، فرکانس و وضعیت تجهیزات را دارند و به طور همزمان می توانند دستورات اصلاحی را اجرا کنند. ظهور سیستم های مدیریت انرژی (EMS) در دهه های اخیر این فرآیند را به سطح کاملاً دیجیتال و هوشمند ارتقا داده است. سیستم های EMS، علاوه بر کنترل های آنی، امکان برنامه ریزی بلندمدت و پیش بینی نیازهای شبکه را نیز فراهم می کنند و حجم عظیم داده های حاصل از شبکه های پیچیده را به صورت هوشمند تحلیل می نمایند.

مراکز دیسپاچینگ ملی و منطقه ای شامل مجموعه ای از سخت افزارها و نرم افزارها هستند که در هماهنگی با یکدیگر عمل می کنند. بخش سخت افزاری این مراکز شامل کامپیوترهای اصلی و ارتباطی، صفحات کنترل انسانی، چاپگرها، دستگاه های انتقال اطلاعات و پایانه های دوردست است. هر یک از این تجهیزات وظایف خاصی دارند؛ برای مثال، رابط انسان و ماشین امکان نظارت و کنترل مستقیم توسط اپراتورها را فراهم می آورد و صفحه میمک به عنوان یکی از عناصر کلیدی، وضعیت لحظه ای شبکه را به صورت تصویری نمایش می دهد. در کنار این موارد، زیرساخت های تهویه مطبوع و منابع برق اضطراری مانند دیزل ها، پایداری و استمرار عملکرد سیستم های دیسپاچینگ را تضمین می کنند و شرایط محیطی و انرژی لازم برای فعالیت بدون وقفه مراکز کنترل را مهیا می سازند.

نرم افزارهای مرتبط با سیستم های دیسپاچینگ شامل سیستم های عامل، برنامه های جمع آوری اطلاعات و کنترل، نرم افزارهای رابط انسان و ماشین و برنامه های کاربردی شبکه قدرت هستند. این نرم افزارها به اپراتورها امکان مشاهده دقیق وضعیت شبکه و اعمال دستورات کنترلی را می دهند و همچنین داده های لحظه ای و تاریخی شبکه را ذخیره و تحلیل می کنند. حجم اطلاعاتی که این سیستم ها پردازش می کنند بسیار گسترده است و شامل پارامترهای تولید، انتقال و توزیع برق در تمامی سطوح شبکه می شود. سیستم های مدرن دیسپاچینگ همچنین قابلیت گسترش و توسعه دارند و می توانند با افزایش نیازهای شبکه، مقیاس پذیری لازم را فراهم سازند.

بخش دیگری از این سیستم ها دیسپاچینگ مناطق است که مسئولیت نظارت و کنترل در محدوده های جغرافیایی کوچکتر را بر عهده دارد. دیسپاچینگ مناطق با هماهنگی با مرکز کنترل مادر (SCC)، اطلاعات لحظه ای تجهیزات و وضعیت شبکه در سطح محلی را جمع آوری می کند و دستورات اصلاحی را به صورت مستقیم اعمال می نماید. این ساختار سلسله مراتبی امکان مدیریت بهینه شبکه در سطوح مختلف را فراهم کرده و انتقال اطلاعات بین دیسپاچینگ مناطق و مرکز کنترل مادر را به صورت مستمر تضمین می کند.

در زمینه توزیع قدرت، مفاهیم اساسی شامل انواع بار، سیستم های توزیع مختلف، ایستگاه های فوق توزیع و توزیع، کلیدهای قابل قطع زیر بار و مبدل ها، پایه و اساس عملکرد شبکه های محلی و منطقه ای را تشکیل می دهند. این تجهیزات و فناوری ها با هم تعامل دارند و جریان انرژی را از مراکز تولید تا مصرف کننده نهایی هدایت می کنند. نوآوری های مستمر در طراحی پست ها، تنظیم ولتاژ و کلیدزنی فشار قوی، امکان بهره برداری مطمئن و بهینه از شبکه های گسترده را فراهم می سازد و همزمان پاسخگویی به نیازهای لحظه ای و شرایط اضطراری شبکه را تضمین می کند.

با توسعه روزافزون شبکه های برق و افزایش نیاز به پایداری، دقت و قابلیت اتوماسیون، دیسپاچینگ ملی و منطقه ای به عنصری حیاتی برای مدیریت انرژی تبدیل شده است، جایی که جمع آوری اطلاعات، تحلیل داده ها و اعمال کنترل در هماهنگی کامل با هم عمل می کنند و امکان نظارت و راهبری لحظه ای و گسترده شبکه برق را فراهم می آورند.

فهرست مطالب
قسمت اول: آشنایی با مراکز دیسپاچینگ ملی و منطقه ای
۱- سیستم های جمع آوری اطلاعات ۲-۱
شبکه قدرت و راهبری آن
مقاله های دیسپاچینگ ملی و منطقه ای سازمان برق ایران
۲- نیازهای بهره داری در دیسپاچینگ ملی و منطقه ای ۵-۲
تعداد سطوح سلسله مراتبی سیستم دیسپاچینگ
مسئولیت ها
۳- مبانی طراحی ۶-۵
پاسخ های زمانی
حجم اطلاعات و بسط و تو سعه سیستم
۴- پیکر بندی سیستم های دیسپاچینگ ۸-۶
دیسپاچینگ ملی
دیسپاچینگ مناطق
۵- تجهیزات مرکز کنترل مادر ( SCC )
الف) سخت افزار سیستم کنترل ۱۳-۹
سیستم های کامپیوتری ( کامپیوترهای اصلی، ارتباطی و کامپیوترهای برنامه های شبکه قدرت)
رابط انسان و ماشین
صفحه میمک و گرداننده آن
کنترل های دیسپاچر(صفحه تلوزیونی- صفحه کلیدی )
دستگاههای چاپگر
چارت رکوردها
انتقال اطلاعات با دیسپاچینگ مناطق
پایانه های دوردست
ب) نرم افزار سیستم کنترل ۱۶-۱۳
سیستم عامل
جمع آوری اطلاعات و کنترل
نرم افزار رابط بین انسان و ماشین
برنامه های کاربردی شبکه قدرت
ج) تهویه مطبوع ۱۷
د) دیزل ۱۸-۱۷
۶- دیسپاچینگ مناطق
قسمت دوم: مباحث عمومی توزیع
۱- مفاهیم اساسی ۲۱-۲۰
۲- انواع بار ۲۳-۲۱
۳- انواع مختلف سیستمهای توزیع ۲۵-۲۴
۴- ایستگاههای فوق توزیع و توزیع ۲۹-۲۵
۵- نوع آوری و ابداع در توزیع قدرت الکتریکی ۳۳-۳۰
قسمت سوم : پست های فوق توزیع و توزیع ۴۷-۳۴
طرح پست توزیع
مبدل ها
تنظیم ولتاژ
کلید های قابل قطع زیر بار خطوط
کلیدزنی فشار قوی
تغذیه فوق توزیع عادی و اضطراری
پست هایی با چند مبدل
خلاصه مطالب