پروپوزال نقش آموزش پیش از دبستان بر رشد زبان و مهارت اجتماعی و کاهش مشکالات رفتاری در دانش آموزان
مقدمه:
دوره پیش از دبستان به عنوان یکی از حساس ترین مراحل رشد انسان، جایگاهی بنیادین در شکل گیری توانایی های زبانی، اجتماعی و رفتاری کودکان دارد. تجربه های نخستین سال های زندگی در این دوره، مسیر تحول شناختی و عاطفی را به گونه ای رقم می زند که آثار آن در سال های بعدی تحصیل و حتی در روابط اجتماعی بزرگسالی قابل مشاهده است. محیط های آموزشی پیش از دبستان با فراهم آوردن فرصت های متنوع برای تعامل، بازی هدفمند، تجربه های ارتباطی و مواجهه با موقعیت های یادگیری ساختارمند، زمینه بروز ظرفیت های درونی کودک را در ابعاد گوناگون رشد فراهم می سازند و کیفیت این تجربه ها می تواند تفاوت های معناداری در روند تحول فردی ایجاد کند.
در سال های آغازین زندگی، رشد زبان به سرعت گسترش می یابد و کودک از طریق تعامل با همسالان و مربیان، واژگان تازه می آموزد، ساختارهای بیانی را تمرین می کند و توانایی بیان نیازها و احساسات خود را توسعه می دهد. همزمان با این فرایند، مهارت های اجتماعی نیز شکل می گیرند؛ مهارت هایی مانند نوبت گیری، همکاری، همدلی، رعایت قواعد جمعی و تنظیم هیجان ها که بنیان روابط سالم در سال های بعد محسوب می شوند. قرار گرفتن کودک در محیط های پیش دبستانی، امکان تجربه این الگوهای رفتاری را در بستری واقعی و پویا فراهم می کند و تعامل مستمر با دیگران، فرایند اجتماعی شدن را تسریع می بخشد.
از سوی دیگر، بسیاری از مشکلات رفتاری کودکان ریشه در ناتوانی در بیان کلامی، ضعف در مهارت های ارتباطی یا ناآشنایی با قواعد تعامل اجتماعی دارد. هنگامی که کودک ابزارهای لازم برای بیان خواسته ها و مدیریت هیجان های خود را در اختیار نداشته باشد، رفتارهای ناسازگارانه می توانند به عنوان شیوه ای جایگزین بروز یابند. حضور در برنامه های آموزشی پیش از دبستان با ایجاد ساختار منظم روزانه، فعالیت های گروهی هدایت شده و فرصت های تمرین رفتارهای سازگارانه، بستر متفاوتی را برای کاهش چنین الگوهایی فراهم می آورد و امکان تجربه شیوه های تازه تعامل را در اختیار کودک قرار می دهد.
اهمیت این دوره زمانی بیشتر آشکار می شود که به سرعت بالای یادگیری در سال های اولیه رشد توجه شود. ذهن کودک در این مرحله آمادگی بالایی برای دریافت محرک های محیطی دارد و تجربه های آموزشی می توانند به صورت عمیق در ساختارهای شناختی او تثبیت شوند. شکل گیری پایه های شخصیت، نگرش نسبت به یادگیری، احساس امنیت روانی و ادراک از خود در همین سال ها رخ می دهد. به همین دلیل کیفیت برنامه های آموزشی پیش از دبستان، نوع تعامل مربیان، غنای محیط یادگیری و میزان توجه به تفاوت های فردی، نقش تعیین کننده ای در مسیر رشد بعدی ایفا می کنند.
گسترش مراکز پیش دبستانی و توجه سیاست های آموزشی به این مقطع، بازتابی از درک اهمیت سال های آغازین رشد در نظام های تربیتی معاصر است. فراهم بودن فرصت های یادگیری متنوع برای کودکانی که در محیط های خانوادگی متفاوت رشد می کنند، می تواند فاصله های اولیه در تجربه های شناختی و اجتماعی را کاهش دهد و زمینه ورود متعادل تر به دوره دبستان را ایجاد کند. در چنین فضایی، رشد زبان، تقویت مهارت های اجتماعی و تعدیل الگوهای رفتاری به صورت همزمان رخ می دهد و پیوندی منسجم میان ابعاد مختلف تحول کودک شکل می گیرد.
توجه به نقش آموزش پیش از دبستان در پیوند میان رشد زبانی، مهارت های اجتماعی و وضعیت رفتاری دانش آموزان، چشم اندازی از اهمیت تجربه های نخستین آموزشی را نمایان می سازد؛ تجربه هایی که در بطن تعاملات روزمره، بازی های هدفمند، ارتباطات کلامی و فضای عاطفی محیط آموزشی جریان دارند و مسیرهای گوناگونی از تحول فردی را در سال های بعدی زندگی رقم می زنند.
