مقاله مقایسه نظام های آموزشی ایران و فنلاند

مقدمه:
نظام های آموزشی به عنوان بخشی اساسی از ساختار اجتماعی و فرهنگی هر کشور، شکل دهنده مسیر توسعه علمی، فرهنگی و اقتصادی محسوب می شوند. ایران با سابقه ای کهن در آموزش و پرورش و آموزش عالی، از دارالفنون در دوران امیرکبیر تا دانشگاه های معاصر، مسیر طولانی و متنوعی را پشت سر گذاشته است. دارالفنون که در سال ۱۲۲۸ هجری شمسی تأسیس شد، نخستین مؤسسه ای بود که با بهره گیری از استادان خارجی و آموزش های فنی و علمی، پایه های آموزش مدرن در ایران را شکل داد. این حرکت در ادامه با تأسیس دانشگاه تهران و دیگر دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی تکمیل شد و به تدریج ساختارهای منسجم تر و متمرکزی برای هدایت آموزش عالی شکل گرفت.

وزارت علوم و آموزش عالی که در سال ۱۳۴۶ تشکیل شد، با هدف ایجاد هماهنگی و نظارت مرکزی بر دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی فعالیت خود را آغاز کرد. شورای مرکزی آموزش و سپس ستاد انقلاب فرهنگی بعد از سال ۱۳۵۹ نقش مهمی در سیاستگذاری و مدیریت نظام آموزشی ایفا کردند. با گذر زمان، وظایف این وزارتخانه گسترده تر شد و شامل برنامه ریزی آموزشی، توسعه پژوهش ها، نظارت بر کیفیت دانشگاه ها و هماهنگی میان موسسات آموزشی شد. هیات امنای دانشگاه ها نیز با ترکیبی از وزرا، روسای دانشگاه ها و شخصیت های علمی و فرهنگی، به تصویب آیین نامه ها، بودجه ها و قوانین داخلی پرداخته و ساختار اداره دانشگاه ها را تعیین می کنند.

در نظام آموزش عالی ایران، دانشگاه های دولتی، دانشگاه آزاد اسلامی و مراکز غیردولتی در کنار هم فعالیت می کنند و هر یک نقش مشخصی در ارائه آموزش و پژوهش دارند. این مراکز با توجه به قوانین و مقررات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری فعالیت می کنند و برنامه های آموزشی خود را با چارچوب های تعیین شده هماهنگ می سازند. فعالیت های آموزشی و پژوهشی در ایران شامل تعیین اصول برنامه های دانشگاهی، اعزام دانشجو به خارج، برقراری ضوابط استخدامی اعضای هیات علمی و تدوین خط مشی های مالی و اداری است. به علاوه، ایجاد زیرساخت های پژوهشی و آموزشی برای تربیت نیروی انسانی متخصص و توسعه علوم و فناوری در کشور از اهداف اصلی نظام آموزش عالی محسوب می شود.

در مقابل، نظام آموزشی فنلاند بر پایه انعطاف پذیری، کیفیت آموزشی و دسترسی برابر به فرصت های تحصیلی شکل گرفته است. دانشگاه ها و دانشگاه های علوم کاربردی در فنلاند، با تاکید بر پژوهش های کاربردی و توسعه نوآوری، ساختاری پویا ارائه می دهند که با نیازهای دانشجویان و جامعه همگام است. طول سال تحصیلی، نظام پذیرش دانشجویان، نحوه ارزیابی تحصیلی و سیستم نمره دهی، همگی با استانداردهای روشن و شفاف تعیین می شوند و خدمات دانشجویی گسترده، امکان بهره مندی از فرصت های تحصیلی و زندگی دانشجویی را فراهم می کنند. در این کشور، استقلال دانشگاه ها با وجود نظارت نهادهای مرکزی، امکان مدیریت داخلی و اتخاذ تصمیمات اجرایی را فراهم می آورد و ارتباط با بازار کار و جامعه در قالب آموزش کاربردی و پروژه های علمی گسترده اجرا می شود.

ساختار کادر علمی در فنلاند، مقاطع تحصیلی و سیستم ارزیابی به گونه ای طراحی شده است که انعطاف لازم برای تحصیل و پژوهش های تخصصی را فراهم کند. پذیرش دانشجویان خارجی و امکانات آموزشی ویژه، بخشی از سیاست های این کشور برای جذب استعدادهای بین المللی و توسعه تعاملات علمی بین المللی است. نهادهای مرکزی آموزش عالی در فنلاند مسئول سیاستگذاری، تعیین برنامه ها و ارزیابی عملکرد دانشگاه ها هستند و با ایجاد هماهنگی میان دانشگاه ها و برنامه های ملی، کیفیت و کارایی نظام آموزشی را حفظ می کنند.

بررسی و مشاهده تفاوت ها و ویژگی های نظام های آموزشی ایران و فنلاند، تفاوت در ساختار سازمانی، سیاست های مدیریتی، دوره های آموزشی، ارکان نظارتی و خدمات دانشجویی را آشکار می سازد. ایران با تمرکز بر قوانین و چارچوب های رسمی، ترکیبی از دانشگاه های دولتی، آزاد و غیردولتی را در اختیار دارد، در حالی که فنلاند با تمرکز بر انعطاف پذیری، کیفیت و پژوهش های کاربردی، نظامی پویا و مدرن ارائه می دهد.

فهرست مطالب:
تاریخچه تحولات آموزش عالی
ارکان نظام آموزش عالی
مراکز غیردولتی
دانشگاه آزاد اسلامی
آموزش عالی
آموزش از راه دور
گزینش دانشجو
دوره های آموزشی
برنامه ریزی آموزشی
هیات علمی مراکز آموزش عالی
اقدامات
سیاستها
نظام آموزشی فنلاند
آموزش عالی
ساختار آموزشی
سال تحصیلی دانشگاهی
پذیرش تحصیلی
پذیرش دانشجویان خارجی
ساختار کادر دانشگاهی
خدمات دانشجویی نهادهای مرکزی
دانشگاهها
مقاطع تحصیلی
ارزیابی تحصیلی
سیستم نمره دهی
نهادهای مرکزی
آمار تحصیلی