مقاله التهاب و پارگی تاندون آشیل

مقدمه:
تاندون آشیل، بزرگ ترین و مهم ترین تاندون در بدن انسان، نقش کلیدی در حرکات پا و عملکرد ورزشی دارد. این تاندون که از عضله سه سر ساقی منشا می گیرد و در پایین به استخوان پاشنه متصل می شود، مسئول انتقال نیرو و ایجاد حرکات اصلی مانند خم شدن کف پا و بسته شدن زانو است. ساختار آن به گونه ای است که ۶ تا ۲ سانتی متر از انتهای تحتانی آن فاقد عروق خونی است و این بخش به دلیل کمبود خون رسانی بیشترین آسیب را در حرکات تکراری و فشارهای ورزشی متحمل می شود. التهاب و پارگی تاندون آشیل به دلایل مختلف رخ می دهد، از جمله فشارهای مکانیکی ناشی از پرش های مکرر، تمرینات شدید، استفاده از کفش نامناسب و شرایط آناتومیک خاص مانند کف پای صاف.

شیوع التهاب تاندون آشیل در دوندگان و ورزشکارانی که فعالیت های شدید دارند بین ۵.۶ تا ۱۸ درصد تخمین زده شده است، هرچند بسیاری از موارد خفیف بدون مراجعه به پزشک بهبود می یابند و آمار دقیق همیشه قابل دسترسی نیست. آسیب تاندون آشیل تنها مختص ورزشکاران حرفه ای نیست و در افراد مسن یا کسانی که به صورت گاهگاه ورزش می کنند نیز مشاهده می شود. معمولاً این افراد در پی تغییرات ناگهانی در میزان فعالیت یا شدت تمرینات دچار درد می شوند. درد تاندون آشیل در ابتدا تنها در طول ورزش احساس می شود، اما با پیشرفت التهاب، درد زودتر و حتی در فعالیت های روزمره نیز بروز می یابد و به صورت سوزش موضعی و تورم محسوس نمایان می شود.

آناتومی کاربردی تاندون آشیل و عضله سه سر ساقی اهمیت ویژه ای در درک مکانیزم آسیب دارد. طول این تاندون تقریباً ۱۵ سانتی متر است و با زاویه حدود ۳۰ درجه به استخوان پاشنه متصل می شود. این زاویه و مکانیزم انتقال نیرو باعث می شود در زمان دویدن و پرش، نیرویی معادل ده برابر وزن بدن روی این تاندون وارد شود و فشارهای مکرر منجر به التهاب یا حتی پارگی گردد. حرکات تاندون توسط بورس بافت همبند تسهیل می شوند و هر گونه اختلال در عملکرد آن، مانند التهاب بورس یا تحلیل عضلانی، می تواند دامنه حرکت و قدرت پای ورزشکار را کاهش دهد.

معاینه بالینی نقش مهمی در تشخیص التهاب و پارگی تاندون آشیل دارد. فرد باید به پشت خوابیده و کف پا آویزان باشد تا امکان لمس تاندون و عضله فراهم شود. تورم، حساسیت موضعی، گرمی و وجود صداهای کلیک مانند در حین حرکت می تواند نشانه التهاب باشد. کاهش دور عضله سه سر ساقی نسبت به طرف مقابل، نشانه مزمن بودن التهاب است، زیرا استفاده کمتر از پا به دلیل درد باعث تحلیل عضلانی می شود. ارزیابی دامنه حرکات فعال و غیر فعال مفاصل زانو و مچ پا نیز به تشخیص شدت آسیب کمک می کند و توجه به شرایط مستعدکننده مانند کف پای صاف یا الگوی ناصحیح راه رفتن ضروری است.

علل التهاب تاندون آشیل به دو دسته خارجی و داخلی تقسیم می شوند. علل خارجی شامل فعالیت بیش از حد، افزایش شدت یا مدت تمرین، راه رفتن مکرر در پله ها، استفاده از کفش یا سطح تمرینی نامناسب و حرکات کششی نادرست است. این عوامل در طول زمان باعث فشار بیش از حد بر بخش های آسیب پذیر تاندون می شوند و ریسک التهاب یا پارگی را افزایش می دهند. از سوی دیگر، عوامل داخلی شامل ضعف عضلانی، اختلالات بیومکانیکی پا، تغییرات آناتومیک و شرایط ژنتیکی هستند که حساسیت تاندون را نسبت به فشارهای خارجی افزایش می دهند.

بیومکانیک ورزشی پشت ساق، یعنی واحد عضله–تاندون شامل عضله سه سر ساقی و تاندون آشیل، به گونه ای طراحی شده که قدرت لازم برای پرش، دویدن و حرکات سریع کف پا را فراهم کند. هرگونه تغییر ناگهانی در شدت تمرین، افزایش بار فیزیکی یا استفاده از تکنیک های نادرست، فشارهای اضافی بر تاندون وارد کرده و التهاب را تشدید می کند. همچنین، خون رسانی محدود بخش تحتانی تاندون، همراه با حرکات تکراری و نیروهای زیاد، باعث می شود این ناحیه مستعد آسیب مزمن باشد و آسیب های مکرر طولانی مدت مشکلات عملکردی و درد پایدار ایجاد کند.