مقاله اصول سیاست فرهنگی جمهوری اسلامی ایران

پیشگفتار
مفهوم سیاست فرهنگی از جمله مفاهیم تازه ای است که از حدود چهار دهه قبل در کشورهای جهان مورد توجه قرار گرفته است . نگاه به فرهنگ بعنوان یکی از زمینه های اصلی توسعه و امکان مدیریت فرهنگی برای تغییر در عناصر فرهنگی و دستیابی به اهداف از پیش تعیین شده و توجه به نقش دولت ها در برنامه ریزی فرهنگی بستر مناسبی برای شکل گیری مفهوم سیاست فرهنگی بوجود آورده است . سیاست فرهنگی نوعی توافق رسمی و اتفاق نظر مسولان و متصدیان امور در تشخیص ، تعیین و تدوین مهمترین اصول و اولویت های لازم و ضروری در فعالیت فرهنگی می باشد و راهنما و دستورالعملی برای مدیران فرهنگی خواهد بود. یکی از برجسته ترین فعالیت های شورای فرهنگ عمومی و شورای عالی انقلاب فرهنگی در طول سالهای گذشته ، تهیه و تنظیم اصول سیاست فرهنگی جمهوری اسلامی در مجموعه ای شامل اهداف ، مبانی ، اصول و اولویت ها است که در جلسات متعدد با حضور اندیشمندان ، مسئولین ، دست اندرکاران و کارشناسان فرهنگی مورد بحث و بررسی و تنظیم قرار گرفته است . مجموعه حاضر «اصول سیاست فرهنگی جمهوری اسلامی ایران » است که توسط دبیرخانه شورای فرهنگ عمومی به زبانهای عربی و انگلیسی ترجمه شده است . بدون تردید کارآیی سیاست فرهنگی هنگامی است که به زبان برنامه و در قالب برنامه های فرهنگی به اهداف میانی ، کمی و خط مشی های اجرایی تبدیل شود. امید است این مجموعه ارزشمند سرلوحه برنامه ریزی و فعالیت های فرهنگی قرار گیرد و در مسیر تحقق سیاست ها ارتقاء و تعمیق یابد.

مقدمه
پدیدآورنده و حافظ فرهنگ بشری مردم اند. اما این نقش اساسی گاه می تواند حرکات نامنظم ، ناهماهنگ و پراکنده و گاه کاملاً منظم ، منسجم ، برنامه ریزی شده و هدایت یافته باشد.

در طول تاریخ بشری هر گاه دولتها و سازمانهای رسمی از مسیر فرهنگی مردم جدا افتاده و برای خویش سیر و سیاستی دیگر اعم از غیر مردمی و ضد مردم داشته اند به خصوص هر گاه مردم به دلایل متعدد جغرافیایی ، اقتصادی ، سیاسی ، روحی و نظایر آن از تشکل و تعامل فرهنگی دور و پراکنده شده اند، فرهنگ لاجرم سیلان و جریان مطلوب و کمال یافته خویش را کم و بیش از دست داده و چه بسا به انقطاع و گسیختگی مبتلا شده است . در این صورت انسان نتوانسته است از بار فرهنگی و بنیه عقلانی خویش در هیات اجتماع و به نحوی که مقتضای روح جمعی است حداکثر بهره برداری را به عمل آورد و در استحصال و استخراج ذخایروجوددرحداعلا،توفیق یابد. ظهورانسان در هیات وحیثیت جمعی خویش به قدری مهم وموثراست که امام خمینی رضوان اللهعلیه دراین باب می فرمایند:

«اگر انسانها در کلمه مبارکه الله مجتمع شدند و همه بتها را شکستند به همه مقصدهای عالی می رسند … ما تجربه کرده ایم … که آن وقت که توجه به خدای تبارک و تعالی مجتمعاً نداشتیم ولو یکی یکی هم داشتیم نتوانستیم کاری انجام بدهیم …»

در جهان امروز که نقش و نیروی اجتماعی فرهنگ نسبت به گذشته به مراتب افزونتر شده است ، ضرورت هماهنگی و همسویی صاحب نظران و کارشناسان و برنامه ریزان هر کشور با نیازهای فرهنگی جامعه نیز بیشتر احساس می شود. جامعه رشید جامعه ای است که بتواند نیازهای فرهنگی خویش را در رهگذر حیات و حرکت اجتماعی بازشناخته ، از تظاهرات و تمایلات کاذب یا گذرا تفکیک کند و قدرت پاسخگویی به این نیازها و بهره گیری از آنها را در جهت رشد و کمال معنوی و مادی دارا باشد. شرط لازم برای تحقق چنین مطلوبی آن است که در هر کشور زمامداران اصول گرا و واقع نگر بتوانند به منظور همراهی با جریان عظیم و عمیق و اصیل فرهنگ در جامعه حداکثر بهره گیری از دریای لایزال اراده و ایمان معنوی و الهی مردم به طور هماهنگ و همسو سیاستگذاری و برنامه ریزی کرده ، اهم محورهای لازم برای این حرکت را تشخیص داده و تعیین کنند.

سیاست فرهنگی دراین جهت و در این مسیر است که تدوین می شود. سیاست فرهنگی در حقیقت همان توافق رسمی واتفاق نظر مسوولان و متصدیان امور در تشخیص ، تدوین و تعیین مهمترین اصول و اولویتهای لازم الرعایه در حرکت فرهنگی است . سیاست فرهنگی را می توان اصول راهنمای کارگزاران فرهنگی و مجموعه علایم و نشانه هایی دانست که مسیر حرکت را نشان می دهد. به عبارت دیگر، نوعی دستورالعمل فرهنگی است که روشنگر حرکت است . بسیاری از نقاط کور و نکات مهم اما مبهم به مصداق اینکه گفته اند «خود، راه بگویدت که چون باید رفت » در حین حرکت و در اثنای کسب تجربه است که روشن خواهد شد. بنابراین سیاست فرهنگی در همه موارد لزوماً گویای نکات بدیع و بی سابقه و غیرمکشوفه نیست ؛ معاهده ای است که سلسله ای از اولویتها و اصول و فروع یک حرکت فرهنگی را «رسمیت » می دهدو همفکری و هم جهتی را با همکاری و هماهنگی توام می کند.میثاقی است ملهم از آرمانها و اعتقادات ، ناظر بر تجربه ها و واقعیات ، محدود به ظرفیتها و امکانات ، توجه به آینده و اهداف بعید و قریب ، که به هر حال در ظل و ذیل قانون اساسی قرار گرفته است .

مسوولان ، متصدیان و همه مراجع ومراکز فرهنگی وابسته به دولت و نظام جمهوری اسلامی ایران ، مجریان و مخاطبین سیاست فرهنگی کشور دردرجه اول اند. سایر افراد و جمعیتها نیز لازم است با درجات و نسبتهای مختلفی که دارند و این امر از شان اجتماعی و نیز نوع و نحوه فعالیت فرهنگی آنها ناشی می شود به تناسب مورد،باموادومفاداین سیاست فرهنگی برخوردداشته ونقض کننده آن نباشند.

فهرست مطالب
پیشگفتار. ۱
مقدمه . ۲
اندیشه ها و دیدگاهها و فتاوی حضرت امام خمینی (رضوان الله تعالی علیه ). ۶
اهداف .. ۸
الف – اهداف فرهنگی جمهوری اسلامی .. ۸
ب – اهداف سیاست فرهنگی .. ۹
ج – اصول سیاست فرهنگی .. ۱۰
د – منبهات در سیاست فرهنگی .. ۱۳
اولویتها و سیاستهای کلی .. ۱۶
فرهنگ و هنر. ۱۷
امکانات .. ۱۹
دانشگاه . ۲۱
تاریخ انقلاب اسلامی و دفاع مقدس … ۲۱
زیارت و سیاحت .. ۲۱
روابط خارجی .. ۲۲
سازمانها و مراکز نظارت ، اجرا و هماهنگی .. ۲۲