مبانی نظری و پیشینه تحقیق نظارت و راهنمایی معلمان

این مقاله درباره مبانی نظری و پیشینه تحقیق نظارت و راهنمایی معلمان می باشد و شامل توضیحاتی جامع در مورد وظایف و نقش های ناظران و معلمان راهنما در بهبود فرایندهای آموزشی است. تاکید بر اهمیت نظارت در ارتقاء کیفیت تعلیم و تربیت و تاثیر آن بر رفتار و عملکرد معلمان می باشد.

مقدمه
نقش ناظران آموزشی همواره با توجه به تغییراتی که در رفتارهای معلمان ایجاد می کند مورد تاکید بوده است. اغلب فعالیت های ناظران موجب تغییر رفتاری معلمان و دقت آنان در کار و عملکرد آموزشی شان می شود. معلمین راهنما در امر راهنمایی و مشاوره می توانند در اغلب مواقع کمک مناسبی برای معلمین باشند. به غیر از مسائل آموزشی که جز لاینفک و اولیه یک نظام آموزشی و عملکرد معلمان است مسائل رفتاری نیز می تواند توسط معلمین راهنما دنبال شود.

البته در گذشته نقش نظارت برای معلمین بسیار نامطلوب جلوه می کرد و بیشتر به عنوان بازرس معلمان از آنان واهمه داشتند و عملکرد آنان زیر سوال می رفت. بر این مبنا در این فصل به بررسی مبانی نظری در حوزه متغیرهای پژوهش و پیشینه پژوهش پرداخته می شود و سپس جمع بندی صورت می گیرد.

مبانی نظری
معلم راهنما
نظارت و راهنمایی ، یک فرآیند آموزشی است که در آن فردی که دارای علم و مهارت بیشتری می باشد ، مسوولیت تربیت و آموزش فرد دیگری را به عهده دارد که کمتر دارای این عناصر می باشد (رابینسون ،1963؛ به نقل از نیکنامی، 1388).

در جامعه های پیشرفته؛ مدیران و رهبران آموزش و پرورش، متخصصان تعلیم و تربیت، برنامه ریزان آموزشی، محققان تربیتی، معلمان و راهنمایان آموزشی از کسانی هستند که در ایجاد یا هماهنگی تغییرات و تحولات، وظایفی را به عهده دارند. وظیفه ی این افراد ایجاد تغییرات و اصلاحات در برنامه های آموزشی و انطباق این برنامه ها با نیازها و انتظارات دانش آموزان و جامعه و هماهنگی آموزش و پرورش با جامعه است. در این میان راهنمایان آموزشی وظایف حساس و مهمی را در چارچوب های معینی در آموزش و پرورش به عهده دارند (کوپلا و همکاران ، 1386؛ ترجمه خدیوی).

وظیفه ی اصلی نظارت و راهنمایی تعلیماتی (آموزشی) اصلاح و بهبود وضع آموزشی است. مسوولیت نظارت و راهنمایی آموزشی در آموزش و پرورش به افراد متخصصی واگذار می شود که با صرف وقت و تلاش فراوان این کار را انجام می دهند، اما نیل به هدف های آموزش و پرورش مستلزم همکاری گروه کثیری از متخصصان است که بدون وجود آنان تحقق هدف ها بعید به نظر می رسد. نظارت و راهنماییِ آموزشی یکی از این تخصص هاست که به طور اخص، افراد معینی در نظام آموزشی هر کشور راهنمایان آموزشی نامیده می شوند (دیویس و همکاران، 2008).

از راهنمایان آموزشی انتظار می رود، مهارت بالایی در روابط انسانی و ویژگی هایی نظیر عطوفت، مهربانی ،صمیمیت، صبر و خوشرویی از خود نشان دهند و نیز :

• روحیه ی همکاری که مشاوران به آن معتقد هستند را به عنوان یک عامل پیشرفت و بهبود داشته باشد و علاقه مند باشد که وقت خود را صرف کمک به دیگران کند.
• یک مرجع (نظرخواهی) باشد و افراد را در زمینه ی راه های جدید و پیشرفته برای انجام کارها وادار به تفکر و اندیشه کند.
• نگرش های ارزشمند را به دیگران انتقال دهد و از نظر دیگران نیز استفاده نماید.
• محیطی مردم سالار ایجاد کند که به مشارکت هر یک از افراد شرکت کننده اهمیت داده شود .
• آمادگی تغییر و اصلاحات را داشته و دایم در صدد بهبود وضعیت باشد .
• بتواند متناسب با تغییر شرایط زندگی کرده و به معلمان کمک کند تا خود را با نیازهای متغیر جامعه، کودکان و جوانان تطبیق دهند (به فروش، 1389).