طرح توجیهی احداث باغ پسته

این طرح توجیهی در مورد احداث باغ پسته است و به بررسی ظرفیت کشاورزی شهرستان دامغان، ارقام پسته، روش های نوین آبیاری و تغذیه، مدیریت آفات و بهره وری اقتصادی می پردازد.

مقدمه
احداث باغ پسته در استان سمنان به ویژه شهرستان دامغان، یکی از فعالیت های اقتصادی استراتژیک و پایدار محسوب می شود که پایه های کشاورزی و اقتصاد محلی را تقویت می کند. شهرستان دامغان با دارا بودن خاک های مستعد و شرایط اقلیمی مناسب، یکی از مناطق شاخص در کشت پسته در کشور است. کشاورزی در این منطقه جایگاه ویژه ای دارد و پسته به عنوان محصولی با ارزش اقتصادی و صادراتی، سهم قابل توجهی در درآمد کشاورزان و اقتصاد استان ایفا می کند. علاوه بر پسته، محصولات متنوعی مانند پنبه، گندم، جو، انگور، چغندر قند و انواع میوه های سردرختی در این شهرستان تولید می شوند که نشان دهنده ظرفیت بالای کشاورزی منطقه است.

سطح زیر کشت پسته در استان سمنان بالغ بر ۱۴۲۰۰ هکتار است که از این میزان، حدود ۷۴۰۰ هکتار بارور و ۶۸۰۰ هکتار در حال توسعه و نهال کاری است. متوسط عملکرد پسته در استان حدود ۱۶۲۳ کیلوگرم در هکتار بوده که نسبت به میانگین کشوری ۱۱۰۰ کیلوگرم، عملکرد بالاتری را نشان می دهد. شهرستان دامغان با بیشترین سطح زیر کشت و تولید، جایگاه ویژه ای در توسعه کشت پسته دارد و ارقام متنوعی مانند عباسعلی، شاه پسند، خنجری، اکبری، کله قوچی و احمد آقایی در باغ های این منطقه کشت می شوند. این ارقام به لحاظ کیفیت و سازگاری با شرایط آب و خاک استان، بازدهی بالایی دارند و باغ های احداث شده اغلب از نوع درجه یک هستند، به گونه ای که فاصله کشت، هرس درختان و روش های آبیاری اصولی در آنها رعایت شده است.

در سال های اخیر، باغ های پسته استان به سمت مکانیزاسیون و استفاده از تکنیک های نوین تغذیه و آبیاری حرکت کرده اند. کوددهی به باغ ها بر اساس آنالیز خاک و برگ انجام می شود و استفاده از کودهای دامی پوسیده، فسفات آمونیوم، اوره و سولفات آمونیوم، همراه با روش های چاله کود، موجب افزایش بهره وری و سلامت درختان شده است. همچنین، سیستم های آبیاری تحت فشار و قطره ای در باغ ها توسعه یافته است و این روش ها علاوه بر صرفه جویی در مصرف آب، به افزایش کیفیت محصول نیز کمک می کنند.

مسائل مربوط به آب و خاک، مبارزه با آفات و بیماری ها از دیگر موضوعات مهم در احداث و نگهداری باغ های پسته استان است. پسته به دلیل سازگاری با شوری بالا، در بسیاری از مناطق استان بدون مشکل رشد می کند. با این حال، مدیریت آفات و بیماری ها همچنان اهمیت بالایی دارد و روش های تلفیقی، از جمله هرس درختان، جمع آوری پسته های پوک، استفاده از تله ها، رهاسازی حشرات مفید و اجرای طرح های مدیریت تلفیقی آفات (IPM)، نقش مهمی در کاهش خسارت ها دارند.

برداشت و فرآوری پسته در استان طی سال های اخیر به سمت مکانیزه شدن پیش رفته است. باغداران با استفاده از تجهیزات مناسب، محصول را به صورت بهداشتی جمع آوری و فرآوری می کنند. عملیات درجه بندی و بسته بندی پسته نیز با کیفیت قابل قبول انجام می شود و محصول در بسته های یک تا ده کیلویی به بازار عرضه می شود. بازار مصرف پسته استان عمدتاً داخلی است، ولی با توجه به کیفیت بالای محصول، امکان صادرات نیز وجود دارد.

توسعه باغ های پسته در استان سمنان طی دهه های گذشته روند رو به رشدی داشته است و سطح زیر کشت از کمتر از ۱۰۰۰ هکتار در سال ۱۳۶۰ به بیش از ۱۲ هزار هکتار در سال ۱۳۸۱ رسیده است. این رشد نشان دهنده ظرفیت بالا و پتانسیل قابل توجه شهرستان دامغان در تولید محصولی با ارزش افزوده بالا است. با توجه به فعالیت های تحقیقاتی و آموزشی مستقر در ایستگاه تحقیقات پسته دامغان و اجرای طرح های نوین در زمینه اصلاح، تغذیه و مبارزه با آفات، احداث باغ های پسته در این منطقه به عنوان یک فرصت اقتصادی پایدار و مولد محسوب می شود که علاوه بر افزایش تولید، نقش مهمی در ارتقای سطح فناوری کشاورزی و بهره وری منابع طبیعی ایفا می کند.