پروژه سرای دوستی مرکز کودکان خیابانی

ویژگیهای جغرافیایی و اقلیمی منطقه
محل مورد نظر برای طراحی، در منطقه ۱۵، شهرداری تهران واقع می باشد. مطالعه ویژگیهای اقلیمی پروژه حاضر، بر اساس آمار ۱۵ ساله (۱۳۴۴-۱۳۵۹ هـ .ش) ثبت شده در ایستگاه کلیماتیک مستقر در نمایشگاه بین المللی تهران انجام می یابد. ایستگاه نمایشگاه بین المللی در ارتفاع ۱۵۴۱ متری با عرض جغرافیایی ۵۷  ۳۵ شمالی و طول جغرافیایی ۲۵   ۵۱ قرار گرفته است.
در ابتدا توضیحاتی کلی در مورد موقعیت جغرافیایی شهر تهران آورده شده و سپس به تفصیل ویژگیهای اقلیمی منطقه مورد نظر بررسی شده است.
هدف از این مطالعات دستیابی به اطلاعاتی است که از طریق آن، می توان معماری بناهای مورد نظر را تا حد امکان با شرایط و مقتضیات اقلیمی انطباق داد و شرایط زندگی و یا بهره گیری از فضاهای مجموعه را با وضعیت آب و هوایی محیط تنظیم نمود.

۱-۱- خلاصه روند دویست ساله توسعه و گسترش شهر تهران
شهر تهران از حدود دویست سال پیش که پایتخت اعلام شد تا به امروز تحولات بسیاری را از سر گذرانیده است و طی ادوار مختلف توسعه، به کلان شهر کنونی تبدیل شده است. شهر تهران عمدتاً در سه مقطع گسترش یافته است؛ اول در زمان صفویه و قاجاریه، دوم در زمان پهلوی اول و سوم در زمان پهلوی دوم. حرکت طبیعی گسترش شهر تهران طی دوران صفویه و قاجاریه و به حکومت رسیدن رضاشاه، دچار تحولات جدیدی شد. وسعت شهر تهران طی دوران کوتاه حکومت وی به سرعت افزایش یافت و از حدود ۲۴ کیلومتر مربع در سال ۱۳۰۱ هـ . ش به حدود ۴۵ کیلومتر مربع در سال ۱۳۲۰ هـ .ش رسید. یعنی مساحت شهر در ظرف کمتر از ۲۰ سال، تقریباً دو برابر شد. هسته مرکزی شهر نیز با توجه به جاذبه شمال شهر و شمیرانات به طرف آن کشیده می شود، به طوریکه امروزه مرکز تهران از بازار به خیابان انقلاب تغییر مکان داده است، یعنی ۴ کیلومتر حرکت کرده است. در نقشه های گسترش شهر تهران در دوره های مختلف، این تغییرات به وضوح دیده می شود. جمعیت شهر تهران در طی سالهای ۱۱۶۶ هـ . ش تا ۱۳۶۵ هـ . ش از بیست هزار نفر به ۶ میلیون نفر رسید. یعنی ۳۰۰ برابر و وسعت شهر از ۲/۷ کیلومتر مربع به ۶۲۰ کیلومتر مربع رسید یعنی وسعت شهر ۷۶ برابر شد. (۱)

۱-۱-۱- تاریخچه هسته تاریخی شهر تهران و مراحل توسعه فیزیکی شهر تهران
نام تهران برای نخستین بار در یکی از نوشته های تئودوسیوس یونانی در حدود اواخر سده پیش از میلاد به عنوان یکی از اراضی ذکر گردیده و قدیمی ترین سند فارسی رد مورد تهران حاکی از آن است که روستای تهران قبل از سده سوم هجری قمری وجود داشته است پس از حمله مغول و جنگهای داخل شهر ری رو به ویرانی گذاشت (۵۹۹ هجری قمری) و تهران رو به گسترش نهاد و سیمای شهر را به خود گرفت. ترقی و رشد شهر نشینی در تهران از دوره صفویه آغاز شد و در زمان شاه طهماسب صفوی در تهران بناهای تازه و کاروانسراها و برج ها و باروهای مستحکم بنا گردید.
تهران ۴ دروازه به نامهای دروازه شمیران دولاب شاه عبدالعظیم و قزوین فضای کالبدی به وسعت ۴ کیلومتر مربع را حدوداً تحت حصار طهماسبی قرار داشت.
محلات عودلاجان، بازار، سنگلچ، چال میدان و ارگ سلطنتی از بخشهای قدیمی شهر به شمار می آیند در آن زمان تمام اراضی تهران تا شهر روی و نواحی غربی و شرقی از مزارع پوشیده بود.
در اوایل دوره قاجاریه دو دروازه دیگر به نامهای دروازه دولت و عمدیه در این محدوده حصار ایجاد شد در سال ۱۲۰۰ هـ . ق آقا محمدخان قاجار در تهران به تخت نشست و تهران رسماً پایتخت کشور شد. و تحولات زیادی را موجب گردید. تشکیل سلطنت پهلوی سیمای شهر تهران را بار دیگر دچار تحولات زیادی کرد و افزایش جمعیت و به تبع آن ازدیاد وسائط نقلیه شهری باعث گسترش بی وقفه ساخت و ساز در اطراف تهران شد تا جائیکه تمامی ۷۷ آبادی واقع در پهنه اطراف تهران زیر پوشش شهر تهران قرار گرفت.
به علت گران شدن زمین در داخل شهر گرایش ایجاد شهرکهای اقماری در اطراف تهران را گسترش داد سیر صعودی جمعیت و توسعه فیزیکی وسعت شهر ۴ کیلومتر مربعی را در بدو سلطنت فتحعلی شاه قاجار را به ۱۸ کیلومتر مربع در زمان ناصرالدین شاه و ۴۶ کیلومتر مربع در زمان رضاشاه و ۹/۷۱۶ کیلومتر مربع در حال حاضر را بوجود آورده است.

۲-۱-۱- ساختار جمعیتی شهر تهران
قریب به دو قرن از گسترش شهر تهران و افزایش سریع جمعیت آن می گذرد.
در حدود  سال ۱۲۱۰ هـ . ق (بلدیه تهران که از چهار محله تشکیل شده بود) آمار حدود ۵۰ هزار نفر را تخمین زده شده است و اولین سرشماری در سال ۱۲۶۲ شمسی جمعیت شهر ۴۸۲/۱۰۶ نفر و در سال ۱۳۶۵ تعداد ۶۰۴۲۵۸۴ نفر که محدوده مناطق بیستگانه شهرداری را شامل می شده است.
جمعیت ایران بر اساس آمارگیری سال ۱۳۷۰ بالغ بر ۵۵۸۳۷۱۶۳ نفر در هر کیلومتر دارای بیشترین میزان تراکم جمعیتی را در کشور شامل می شود.
با توجه به اینکه در هر کشور افراد ۱۵ تا ۶۴ ساله که در تولید ملی شرکت دارند، جمعیت فعال آن کشور می باشند و گروههای زیر ۱۵ سال و بالای ۶۴ سال معمولاً مصرف کننده محسوب می شوند. در این سرشماری جمعیت گروههای زیر ۱۵ سال به کل جمعیت تقریباً در تمام استانهای کشور در صد بالایی را نشان می دهد.

۲-۱- موقعیت جغرافیایی
شهر تهران در دامنه جنوبی کوههای البرز و حاشیه شمالی کویر مرکزی ایران، در دشتی نسبتاً هموار واقع شده که شیب آن از شمال به جنوب است و به وسیله دو رود اصلی کرج در باختر و جاجرود در خاور همراه با رودهای فصلی جعفرآباد یا دربند، دارآباد، درکه و کن که همگی از شمال به جنوب جریان دارند، مشروب می گردد. شهر تهران از نظر جغرافیایی در عرض شمالی ۳۵ و ۳۵ تا ۵۰ و ۳۵ و طول خاوری ۴ و ۵۱ تا ۳۳ و ۵۱ قرار دارد و ارتفاعش در جنوب (پالایشگاه تهران) ۱۱۶۰ متر و در نواحی مرکزی (پارک شهر) ۱۲۱۰ متر و در شمال (سعدآباد) ۱۷۰۰ متر است. دشت تهران به طور کلی دارای آب و هوایی گرم و خشک است و فقط نواحی شمالی اش که در دامنه های کوهستان البرز واقع است، اندکی متعادل و مرطوب می باشد.

هوای شهر تهران در تابستان گرم و خشک و در زمستان معتدل و سرد است. حداکثر دمای ثبت شده حدود ۴۴ درجه و حداقل ۸/۱۴- درجه و متوسط سالانه آن حدود ۷/۱۶ درجه سانتیگراد است. متوسط بارندگی حدود ۳۲۰ میلیمتر و دامنه تغییرات آن از ۲۰۰ تا ۴۰۰ میلیمتر، از سالی به سال دیگر نوسان دارد. از نظر زمین لرزه، تهران جزء مناطق پرزیان (۸ تا ۱۰ درجه مرکالی) محسوب می گردد.

فهرست مطالب
ویژگیهای جغرافیایی و اقلیمی منطقه ۷
۵-۱- ویژگیهای اقلیمی ۱۳
تعریف و تبیین موضوع پروژه و نتیجه گیری برای انتخاب موضوع ۲۳
۲-۲- تعریف کودک ۲۳
۱-۲-۲- تعریف کودکان خیابانی ۲۴
۱- کودکان خیابانی (Children “on” the street) ۲۵
۲- کودکان خیابانی (children “of” the street) ۲۵
۳-۲- تاریخچه کودکان خیابانی ۲۷
۴-۲- وضعیت کودکان خیابانی در جهان ۲۹
۱-۴-۲- وضعیت کودکان خیابانی در ایران ۳۰
۵-۲- کودک در خیابان» و «کودک خیابان ۳۱
الف- کودک در خیابان: ۳۱
ب- کودک خیابان: ۳۱
۶-۲- عوامل موثر بر خیابانی شدن کودکان ۳۲
۱-۶-۲- عوامل بیرونی (اجتماعی) ۳۲
۲-۶-۲- عوامل درونی (خانوادگی) ۳۳
۷-۲- بزهکاری و بزه دیدگی کودکان خیابانی ۳۵
۸-۲- وضعیت بهداشتی کودکان خیابانی ۳۶
۹-۲- وضعیت روانی – اجتماعی کودکان خیابانی ۳۸
۲-۹-۲- وضعیت روانی ۳۹
۳-۹-۲- مشکلات رفتاری (روانی) ۳۹
۱۰-۲- اقدامات ملی انجام شده در مورد این کودکان تابحال ۴۰
۱-۱۰-۲- سازمان بهزیستی ۴۰
۲-۱۰-۲- شهرداری ۴۱

۳-۱۰-۲- بین المللی ۴۱
۱۱-۲- آمار کودکان خیابانی ۴۱
۱۳-۲- نتایج بدست آمده از تحقیق دکتر رسول روشن توسط سازمان بهزیستی کشور ۴۳
طرح سوالات: ۴۵
۱۴-۲- مقالات برخی از جراید در مورد وضعیت نابسمان کودکان خیابانی ۵۲
۱-۱۲-۲- کودکان در سایه روشن های شهر- همشهری اردیبهشت ۱۳۸۲ ۵۲
۲-۱۴-۲- ۳۵ میلیون کودک آواره در جهان – همشری ، اردیبهشت ۱۳۸۲ ۵۶
۳-۱۴-۲- چرا بیرون خانه را ترجیح می دهند؟ همشهری – مرداد – ۱۳۸۲ ۵۶
فقر عاطفی ۵۷
چرا والدین محبت خود را از فرزندان دریغ می کنند؟ ۵۸
محبت افراطی ۵۹
مرگ والدین ۶۰
تبعیض بین فرزندان ۶۲
کثرت فرزندان ۶۲
۴-۱۴-۲- کودکان خیابانی در حال افزایش اند – همشهری – خرداد – ۱۳۸۲ ۶۳
۵-۱۴-۲- افزایش شمار کودکان خیابانی در تجریش – همشهری – خرداد – ۱۳۸۲ ۶۶
۷-۱۴-۲- کودکان کار بی پناهان جامعه- همشهری – اردیبهشت – ۱۳۸۲ ۶۹
۹-۱۴-۲-کودکان خیابانی اولین قربانیان آلودگی هوا – همشهری – خرداد-۱۳۸۲ ۷۷
منابع و ماخذ فصل دوم ۷۹
فصل سوم ۸۰
مباحث عمومی مرتبط با پروژه ۸۰
۱-۳- مصاحبه با آقای دکتر، اقلیما و عضو هیئت علمی ۸۰
۲-۳- مصاحبه ما خانم کاووسی ۸۰
۳-۳- مصاحبه با خانم قلی زاده و آقای نریمانی ۸۲
۴-۳- مفاد پیمان نامه جهانی حقوق کودک ۸۶
اعلامیه ژنو: ۸۶
ماده ۲۸ کنوانسیون الحاقی کودک مصوب ۱۳۶۸: ۸۷
۵-۳- راهکارهائی برای جلوگیری از بوجود آمدن یا کاهش کودکان خیابانی ۸۸
۶-۳- روانشناسی دوران نوجوانی ۸۹
۱-۶-۳- حالات روانی و عاطفی در نوجوانان ۹۱
۲-۶-۳- شناخت خصوصیات فیزیکی کودکان و نوجوانان ۹۲
۷-۳- کودک، معماری و فضا ۹۳
۸-۳- معماری برای کودکان ۹۸
جاهای زیبا ۱۰۰
۹-۳- طراحی فضا با توجه به مشکلات رفتاری و روانی کودکان و نوجوانان ۱۰۲
منابع و ماخذ فصل ۳: ۱۰۴
فصل ۴ ۱۰۵
بررسی مراکز کودکان خیابانی متناظر با طرح مجموعه ۱۰۵
۱-۴- مراکز خارجی ۱۰۵
۲-۱-۴- کنیا ۱۰۵
۳-۱-۴- برزیل (شهر مارینگا) ۱۰۶
۴-۱-۴- پروه ملی کودکان خیابانی فیلیپین (از سال ۱۹۸۶ تاکنون) ۱۰۷
۵-۱-۴- هندوستان ۱۰۸
۶-۱-۴- آفریقای جنوبی ۱۰۹
۱- کودک ۱۰۹
۲- خانواده ۱۰۹
۳- جامعه ۱۱۰
۷-۱-۴- کانادا ۱۱۰
۲-۴- مراکز داخلی ۱۱۱
۱-۲-۴- مجتمع رفاهی- بهزیستی سبزوار ۱۱۱
۱-۱-۲-۴- موقعیت ۱۱۱
۲-۱-۲-۴- اجزاء طرح ۱۱۱
۳-۱-۲-۴- معرفی کم و کیف معماری طرح ۱۱۳
۲-۲-۴- بازدید از مرکز کودکان خیابانی (قرنطینه) یاسر ۱۱۶
۱-۲-۲-۴- مصاحبه با یک مددکار اجتماعی ۱۱۸
۴-۲-۴- بازدید از مرکز کودکان خیابان اسماعیل محمدی ۱۲۲
خوابگاه ۱۲۳
۱-۴-۲-۴- ساختمان اداری ۱۲۳
پیشنهادات جناب آقای موسوی برای طراحی مرکز کودکان خیابانی ۱۲۵
منابع و ماخذ فصل ۴: ۱۲۷
فصل ۵ ۱۲۸
معرفی سایت پروژه ۱۲۸
۱-۵- موقعیت شهری منطقه ۱۵ تهران ۱۲۸
۱-۱-۵- بررسی وضعیت اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی خانوادهای ساکن منطقه ۱۵ تهران ۱۲۹
۲-۱-۵- توقف اتوبوسهای شرکت واحد ۱۲۹
۳-۱-۵- آلودگی ۱۳۰
۴-۱-۵- تراکم جمعیت و کمبود امکانات رفاهی ۱۳۰
۲-۵- کاربردی پیشنهادی در طرح تفضیلی ۱۳۰
۳-۵- زمین پروژه و قابلیتهای آن ۱۳۱
۱-۳-۵- جنسیت خاک سایت ۱۳۱
۲-۳-۵- آب در منطقه سایت ۱۳۲
۲-۳-۵- کوههای متصرف اطراف منطقه طرح ۱۳۲
۴-۳-۵- موقعیت گسل زلزله نسبت به منطقه طرح ۱۳۳
۴-۵- بررسی معیارهای مربوط به محیط طبیعی و جغرافیا ۱۳۳
۵-۵- دسترسیهای سایت: ۱۳۳
۱۰-۵- چکیده ۱۳۵
منابع و ماخذ فصل ۵: ۱۳۶
۱-۱-۶- ساختمان اداری ۱۳۹
۲-۱-۶-ساختمان خوابگاه ۱۴۱
۵-۲-۱-۶- محل طبخ ۱۴۸
۶-۲-۱-۶- غذاخوری ۱۴۹
۱-۳-۱-۶-  سالن اجتماعات چند منظوره (آمفی تئاتر سرپوشیده) ۱۵۲
۲-۴-۱-۶- کلاسهای آموزشی ۱۵۷
۵-۱-۶- کارگاههای تخصصی ۱۵۹
۷-۱-۶- فضاهای سبز و ورزشی ۱۶۴
۸-۱-۶- نگهبانی ۱۶۶
۱-۳-۶- گرمایش ۱۶۹
۲-۳-۶- حرارت مرکزی ۱۶۹
۳-۳-۶- تهویه ۱۷۰
۴-۳-۶- خنک سازی مکانیکی ۱۷۰