مقاله انقلاب اسلامی و دستاوردها

چکیده
انقلاب اسلامی ایران به عنوان یکی از مهم ترین رخدادهای سیاسی ـ اجتماعی قرن بیستم، از جهات گوناگون با انقلاب های دیگر تفاوت دارد. این انقلاب در بستری از نارضایتی های گسترده مردمی نسبت به فساد، تبعیض، استعمارپذیری و ناکارآمدی حکومت پهلوی شکل گرفت و با حضور طبقات مختلف جامعه توانست ساختار سیاسی موجود را دگرگون کند. خاستگاه مردمی، آرمان گرایی اعتقادی، رهبری کاریزماتیک، مشارکت توده ها و جهت گیری فرهنگی ـ هویتی، از برجسته ترین ویژگی های آن محسوب می شود. این تحول بزرگ سیاسی، اجتماعی و اقتصادی، زمینه ایجاد نظام جدیدی را فراهم ساخت که بر استقلال، عدالت محوری، نفی سلطه بیگانگان و احیای ارزش های فرهنگی ـ دینی تأکید داشت. واکاوی ماهیت این انقلاب و دستاوردهای آن نشان می دهد که این رویداد نه تنها ساختار حکمرانی ایران را تغییر داد بلکه در عرصه های داخلی و بین المللی نیز موجب شکل گیری تحولاتی ژرف شد.

مقدمه
انقلاب اسلامی ایران یکی از برجسته ترین تحولات اجتماعی و سیاسی دوران معاصر است؛ تحولی که نه تنها ساختار سیاسی کشور را دگرگون ساخت، بلکه مسیر تحولات فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی ایران را نیز به گونه ای بنیادین تغییر داد. این رویداد در شرایطی رخ داد که شکاف میان مردم و نظام سیاسی به نقطه ای رسیده بود که دیگر امکان استمرار وضع موجود وجود نداشت. ترکیبی از فساد ساختاری، وابستگی سیاسی، بی توجهی به ارزش های فرهنگی جامعه و ناتوانی در پاسخ گویی به مطالبات عمومی، زمینه ساز شکل گیری شرایطی شد که در نهایت به انفجار اجتماعی سال ۱۳۵۷ انجامید.

بررسی ریشه های انقلاب اسلامی نشان می دهد که آنچه در ایران رخ داد، صرفاً واکنشی به مشکلات اقتصادی یا نارضایتی های سیاسی نبود؛ بلکه مجموعه ای از عوامل فرهنگی، اجتماعی، اعتقادی و تاریخی در کنار هم قرار گرفت و شرایط را برای یک تحول فراگیر فراهم کرد. در بسیاری از انقلاب ها، طبقات خاص اجتماعی نقش اصلی را ایفا می کنند، اما انقلاب اسلامی از معدود انقلاب هایی است که در آن تقریباً همه اقشار ــ از شهرنشین تا روستایی، از کارگر و کارمند تا کسبه، از دانشجو تا روحانی ــ حضور داشتند. این مشارکت گسترده موجب شد که انقلاب به سرعت از یک اعتراض محدود عبور کند و به یک جنبش بزرگ مردمی بدل شود.

ویژگی مهم دیگر انقلاب، ماهیت ارزشی و هویتی آن است. در حالی که بسیاری از انقلاب ها بر محور منافع اقتصادی یا مطالبات طبقاتی شکل می گیرند، انقلاب اسلامی بر احیای هویت دینی، استقلال سیاسی و نفی سلطه بیگانگان تأکید داشت. این ویژگی، آن را از بسیاری از انقلاب های سده اخیر متمایز می کند. توده های مردم در پی نظامی بودند که با باورهای فرهنگی و تاریخی شان سازگار باشد و بتواند در برابر نفوذ بیگانگان و سیاست های وابسته رژیم پهلوی مقاومت کند.

فرآیند شکل گیری انقلاب اسلامی در بستر رویدادهای سیاسی سال های پایانی حکومت پهلوی سرعت گرفت. سیاست فضای باز سیاسی دولت کارتر، انتشار مقاله اهانت آمیز روزنامه اطلاعات، گسترش اعتراضات مردمی، تبعید امام خمینی به پاریس، تضعیف اقتدار حکومت، ناتوانی رژیم در کنترل شرایط و تلاش های ناکام برای حفظ شاه، سلسله وقایعی بود که در نهایت به فروپاشی رژیم پهلوی انجامید. حضور امام خمینی، با رویکرد شفاف، صریح و مبتنی بر اصول، نقش تعیین کننده ای در هدایت جریان انقلاب داشت و موجب شد حرکت های مردمی به یک مسیر واحد و هدفمند پیوند بخورد.

از منظر تاریخی، انقلاب اسلامی ایران تنها یک دگرگونی سیاسی نبود، بلکه نقطه آغاز تحولات تازه ای در دهه های بعد شد. پس از پیروزی انقلاب، کشور وارد مرحله ای شد که با جنگ تحمیلی، بازسازی اقتصادی، تلاش برای تثبیت ساختارهای نوین، مقابله با هجمه های فرهنگی و مواجهه با فشارهای بین المللی همراه بود. در دهه پس از انقلاب، ایران در عرصه های مختلف از جمله سیاست، اقتصاد، فرهنگ و روابط بین الملل دچار تغییرات مهمی شد. این تحولات حاصل تلاش برای ایجاد ساختاری مبتنی بر استقلال، عدالت، بازتعریف هویت ملی و ایفای نقش فعال در محیط منطقه ای و جهانی بود.

دستاوردهای انقلاب اسلامی در بخش های گوناگون نمود یافته است. در عرصه سیاسی، ایجاد نظام مردم سالار دینی، تشکیل نهادهای انتخابی و مشارکت گسترده مردم در تعیین سرنوشت سیاسی کشور، از جمله پیامدهای مهم آن است. در حوزه اجتماعی، بازتعریف نقش دین در جامعه، توجه به هویت فرهنگی و افزایش مشارکت عمومی در فعالیت های اجتماعی و سیاسی، نقش مهمی در شکل دهی به ساختار اجتماعی جدید داشت. در حوزه اقتصادی نیز با وجود چالش هایی نظیر جنگ و تحریم ها، کشور مسیر تازه ای را در جهت کاهش وابستگی و ایجاد زیرساخت های ملی دنبال کرد. این تحولات نشان می دهد که انقلاب اسلامی زمینه ساز آغاز مسیری تازه در روند توسعه و بازتعریف جایگاه ایران در منطقه و جهان شد.

انقلاب اسلامی ایران نه یک حادثه مقطعی، بلکه رویدادی بود که ریشه در خواست عمومی برای تغییر داشت و توانست ساختاری نوین را بر پایه آرمان های مردم بنا نهد. تحلیل این انقلاب و دستاوردهای آن، تنها در بررسی رخدادهای سال ۱۳۵۷ خلاصه نمی شود؛ بلکه نیازمند توجه به مسیر تاریخی، تحولات پس از انقلاب، عوامل شکل دهنده آن و تاثیری است که این رویداد بر هویت ملی و ساختار حکمرانی ایران برجای گذاشت. این مقاله با بازخوانی ریشه ها و دستاوردهای انقلاب اسلامی، تلاش دارد تصویری جامع از این تحول بزرگ ارائه دهد و نشان دهد که چگونه یک جنبش مردمی توانست فصل تازه ای را در تاریخ سیاسی و اجتماعی ایران رقم بزند.

فهرست مطالب
چکیده
مقدمه
فصل اول- چرا انقلاب؟
۱-۱انواع انقلاب
۲-۱چرایی وچگونگی وقوع انقلابی اسلامی
۱-۳ آرمان های انقلاب اسلامی
۱-۴دستاوردهای انقلاب اسلامی
فصل دوم –این قافله ی عمر عجب می گذرد !
۲-۱ زمامداری کارتر
۲-۲ فضای باز سیاسی
۲-۳ دو حادثه ی سرنوشت ساز (باز دید کارتز از ایران / مقاله ی روزنامه ی اطلاعات)
۲-۴ عزیمت امام خمینی به پاریس
۲-۵ شاه باید برود
۲-۶ تلاش برای حفظ شاه
۲-۷ فکر کردن به آن چه فکر  کردنی نیست
۲-۸ تظاهرات حیله دولت نظامی
۲-۹ دولت دکتر شاپور بختیار
۲-۱۰ شورای نیابت سلطنت و خروج شاه
۲-۱۱ بازگشت امام خمینی به ایران
۲-۱۲ فروپاشی رژیم پهلوی / واپسین روزها
۲-۱۳ جلسه ی بعد از ظهر ۲۲ بهمن
۲-۱۴ بیماری مخفی شاه
۲-۱۵ در جستجوی پناهگاه
۲-۱۶ توطئه برای استفاده از حضور شاه در پاناما
۲-۱۷ برقراری تماس با ایران
۲-۱۸ در تدارک عزیمت به مصر
۲-۱۹ در مصر
فصل سوم :واما بعد…
۱-۳ مروری کوتاه بر اقتصاد کشور در شرایط جنگ و بازسازی
۳-۲ باز سازی اقتصادی و ضرورت برنامه ریزی
۳-۳ هجوم فرهنگی استکبار و رایاری داخلی اش
۴-۳ انقلاب اسلامی محور تحولات سیاسی دهه ی هفتاد در جهان
۵-۳ استراژی فشار
۳-۶ ماجرای یک فارلین ،عزای بزرگ آمریکا
۳-۷ ماجرای خونین مکه
۳-۸ تعدیل مسکو ونامه ی امام به گور باچف
چه باید کرد ؟
کتابنامه