مقاله اعتصابات کارگری

این مقاله در مورد اعتصابات کارگری بوده و به بررسی انواع ناآرامی های صنعتی، علل اجتماعی و اقتصادی اعتصاب، تاثیرات اقتصادی و نقش طبقه کارگر در محیط های صنعتی می پردازد.

مقدمه :
اعتصابات کارگری به عنوان پدیده ای اقتصادی و اجتماعی حاصل تحول صنعتی و ایجاد کارخانجات جدید در یک جامعه می باشد. و بوسیله مطالعه آن می توان به درک کل تغییرات ایجاد شده در روابط اجتماعی و انسانی در مراکز صنعتی پی برد. اعتصاب محصول تعارض بین عناصر و کنش گران موجود در کارخانه می باشد و برای بررسی آن لازم است ضمن توجه به نیات، افکار و ذهنیات کارگران، کارفرمایان دیگر به شرایط اقتصادی و اجتماعی موثر بر کل صنعت توجه نمود. مطالعه عینی و تجربی اعتصاب همچنین امکان بررسی رابطه پدیده ها و مسائل اجتماعی با مسائل اقتصادی به صورت وضوح ممکن می سازد. صنعتی شدن جوامع و ایجاد پیچیدگی در سازمان های اقتصادی و اجتماعی از اثرات عام توسعه می باشد. صنعتی شدن ضمن طرح کنش و واکنش های جدید اجتماعی، حوادث، وقایع و برهم کنشی های جدیدی را در کارخانجات پدید می آورد و اعتصاب به عنوان یکی از این پدیده ها از جهات مختلف جامعه شناختی، اقتصادی، حقوقی، مدیریتی–سیاسی–اجتماعی قابل بررسی جدی می باشد.

این تحقیق از نوع عملی (در مقابل نظری) می باشد و دارای جنبه های کاربردی است.

سوالات اصلی تحقیق :
عوامل اجتماعی و اقتصادی موثر در وقوع اعتصابات (strikes) کارگری محیط های صنعتی کدامند؟ عوامل اجتماعی و ساختاری موثر بر نرخ و شدت اعتصاب در طی ۵ سال گذشته (سال – تا کدمند)

طرح مسئله :
صنعتی شدن جوامع و پیچیدگی سازمان های اقتصادی و اجتماعی یکی از فرایندهای عام در تمامی جوامع بشمار می رود. صنعتی شدن به عنوان یکی از عناصر اصلی در تکامل اجتماعی هم اکنون به شکل جدی طرح شده و به جرات می توان گفت که یکی از عناصر همیشگی و غیرقابل تفکیک کثیری از تئوری های توسعه همانا مفهوم بسط تولید و صنعتی شدن است. در پی وقوع این جریان قوی، مباحثی پیرامون روابط اجتماعی نوین انسان ها در شرایط صنعتی مطرح شد که خود موضوع رشته های تخصصی همچون جامعه شناسی صنعتی و جامعه شناسی کار و شغل گردید. طرح مسائل اجتماعی در خصوص صنعت دارای چند بعد اساسی، جمله روابط صنعتی، روابط با صنعت و نیز روابط صنعتی است. صنعتی شدن ضمن طرح کنش و واکنش های اجتماعی جدید، مشکلات و مسائل فزاینده ای را ایجاد کرد تا حدی که بسیاری این مساله را خصلت ذاتی و نهادی شرایط جدید صنعتی دانسته اند. روابط اجتماعی جدید در یک جامعه صنعتی یا در حال

تعریف مفهومی :
اعتصاب یکی از معمول ترین روش های بیان تعارض است. تعارض با کارفرما یا مدیریت کارخانه، ممکن است از طریق مذاکره صلح آمیز و حل شکایت پایان یابد و یا به صورت تحریم کار، کم کاری، خرابکاری، غیبت و یا ترک خدمت متجلی شود. اعتصاب تنها یکی از حالات خاص تعارض است که ممکن است در کارخانه اتفاق بیفتد. این پدیده به قول وایمهد (Whitehead) نوعی تزلزل در احترام به قراردادها و هنجارهای حاکم بوده و شاخه واضحی از وجود اشکال در سیستم روابط صنعتی است. وقوع اعتصاب اکثر هنگامی رخ می دهد که کارگران از هنجارها، قالب ها و الگوهای حل مخاصمه ناامید شوند و تنها راه رسیدن به هدف خود را تعطیل کردن کار و دست از کار کشیدن بجویند.

اعتصاب اساساً نوعی تعارض (conflict) است. تعارض را می توان هر رفتاری که از جانب اعضای سازمان منظور مخالفت با سایر اعضا سر بزند دانست. نتیجه تخاصم یا تعارض بین کارگران و کارفرما (یا مدیریت)، وقوع بحران یا عدم تعادل در سیستم است. درباره تعریف بحران هم گفته شد که بحران (crisis) بطور کلی عبارت است از عدم تناسب و هم راستایی اجزای اصلی هر سیستم. در یک نظام صنعتی یا سیستم مانند کارخانه، طیف وسیعی از تعرضات و انواع مختلفی از بحران ها را می توان مشاهده کرد. اهم انواع این بحران ها در روابط صنعتی عبارتند از: بیکاری، کم کاری، تجمع، تحصن، تعطیل کارگاه (از سوی کارفرما) و اعتصاب. از نظر مفهومی، موضوع این رساله نوع خاصی از این روابط انسانی موجود در محیط های صنعتی می باشد. به عبارت دیگر، در روابط صنعتی با انواع ناآرامی های صنعتی روبه رو هستیم که خود بحث اعتصاب نیز در چارچوب آن ها قابل بحث است.

انواع ناآرامی های صنعتی (industrial unrest)

• کم کاری (slow-down)
• تظاهرات (demonstration)
• خرابکاری (sabotage)
• اعتصاب (strike)
• بسته شدن کارخانه (lock out)

ویژگی های اساسی اعتصاب :
خصلت دسته جمعی دارد، یعنی کثیری از کارکنان در آن مشارکت دارند. میزان در این افراد مشخص است؛ کارگرانی نیست که حرکت دسته جمعی آنان مورد توجه است، حال هر فرد تعداد کارگران زیادتر باشد، شدت اعتصاب نیز در کارخانه بیشتر است. اعتصاب بایستی منجر به توقف کارگاه شود. این تعطیلی گاهی متفاوت و یا متصل است؛ در اینجا نیز نقش زمان مهم نیست، بلکه تغییر روش کارگاه در هنگام کار معیار است. بایستی از حداقل حفاظتی تعارض خود برخوردار باشد، یعنی دارای سطوحی از تضاد، درگیری – تضاد – رودرروئی باشد. به عبارتی، در هر صنعت اعمال خشونت و زور برای تحمیل اداره بر طرف مقابل در آن مشاهده می شود، زیرا اعتصاب معمولاً آخرین راه کارگران برای حل مشکلات است. اعتصاب بایستی دارای اهداف مشخص و معین باشد و بدنبال هدف خاصی دست به اعتصاب بزنند.

اقدام به تعطیل کارگاه بایستی جنبه عمومی داشته باشد و کارگران به عمد تصمیم خود (حتی با تحرک عوامل بیرونی) و به صورت اداری کار را تعطیل کنند. (در مقابل تعطیل کارگاه که هنگام حوادث حتی به طور طبیعی و یا توسط کارفرما رخ می دهد.)

تغییر کارگاه در زمان کارگران صورت گیرد یا اینکه حداقل در طول مدت خود بر ساعات کاری نیز اثر گذارد.

تحدید مسئله، از نظر موضوعی :
موضوع این مطالعه فقط اعتصاب کارگری است؛ بنابراین اعتصابات کارمندان مورد مطالعه و توجه نیستند. منظور ما بطور خاص اعتصاب کارگری است. این اعتصابات در شرایط دیگر رخ می دهد. اهمیت انبار مختلف مطروحه در بخش بحث اعتصاب، صرفاً به پاره ای از متغیرها و مفاهیم ساختاری (که در چارچوب نظری خود مشخص ساخته ایم) توجه می کنیم.

از نظر زمانی : منظور بررسی اعتصابات کارگری طی ۵ سال اخیر می باشد. از نظر مکانی، بررسی اعتصابات کارگری در کارخانجات محدود و در مقطع زمانی رخ داده است.

ضرورت و اهمیت تحقیق :
توسعه صنعتی کشور و گسترش کارخانجات تولیدی و صنعتی که خود موجب گسترش و فزایندگی طبقه کارگر در جامعه می شود، ایجاب می کند تا به مسائل خاص ناشی از این فرایند توجه شود. زیرا کارگران صنعتی به عنوان یکی از اقشار یا طبقات اجتماعی، نقش فعالی در جامعه ما برعهده دارند و در کنار نکات مثبت، قابلیت تنش زایی و بحرانی زایی فراوانی دارند.

از نظر زمانی، فهم میزان تاثیر متغیر مستقل در ساختار صنعتی کشور و روابط ناشی از آن بسیار مهم است، زیرا این رساله در حقیقت بطور حتمی به بررسی یکی از سیاست های مهم طی سال های اخیر توسط دولت نیز می پردازد. با توجه به شدت اثرات اقتصادی اعتصاب، ضروری است تا آن را بعنوان یک پدیده اقتصادی–اجتماعی به گونه ای بررسی کنیم که موجب کاهش نتایج منفی آن شود. اهم اثرات منفی اقتصادی اعتصاب بشرح ذیل است:

1- کاهش تولید
2- افزایش هزینه های تولید
3- خسارت مالی و مادی به کارخانه
4- افزایش فشار به مصرف کننده
5- کاهش درآمدها
6- کندی روند توسعه
7- کاهش کارایی و بهره وری و نهایتاً تأثیر منفی در رشد صنعتی که با در نظر گرفتن شرایط دیگر، رکود صنعتی (industrial stagnation) را تسهیل می کند.

خسارات مهم اجتماعی–فرهنگی اعتصاب در نظام اجتماعی: توجه به موضوع رفاه کارگران به عنوان یک ارزش یا پاداش معنوی، تعمق جدی درباره یک مسئله اجتماعی در حیث تبیین علل اجتماعی مؤثر و در نوع آن بطوریکه منجر به رد تئوری های تک متغیر می شود.

فهرست مطالب
مقدمه : ۱
سوالات اصلی تحقیق : ۲
طرح مسئله : ۲
تعریف مفهومی : ۳
انواع ناآرامی های صنعتی (industrial unrest) : ۴
ویژگی های اساسی اعتصاب : ۴
تحدید مسئله، از نظر موضوعی : ۵
ضرورت و اهمیت تحقیق : ۶
اهداف تحقیق : ۸
الف: اهداف کلی ۸
ادبیات موضوع : ۹
فرضیات تحقیق : ۱۱
جامعه تحقیقی : ۱۱
تکنیک های جمع آوری اطلاعات : ۱۲
روش تجزیه و تحلیل اطلاعات : ۱۳
بخش دوم: مقدمات فرآیند صنعتی شدن و شکل گیری تدریجی طبقه کارگر: ۱۴
مهم ترین متغیرهای تحقیق شامل ۲۶
سه خصلت عمده نیروی کارگری ایران : ۲۷
جنبش کارگری و اعتصاب در ایران : ۲۷
روش شناسی: ۲۹