مقاله درباره رئالیسم واقع گرایی تهاجمی

این مقاله در مورد رئالیسم واقع گرایی تهاجمی است و به بررسی رفتار قدرت های بزرگ، رقابت های امنیتی، انگیزه های هژمونیک و چارچوب تحلیلی روابط بین الملل می پردازد.

مقدمه
رئالیسم تهاجمی شاخه ای برجسته و نسبتاً نوین از مکتب رئالیسم در روابط بین الملل است که با تمرکز بر قدرت، امنیت و رفتار دولت ها در نظام بین المللی آنارشی زده، چارچوب تحلیلی متمایزی ارائه می دهد. برخلاف رئالیسم کلاسیک که در قرن بیستم توسط چهره هایی همچون هانس جی مورگنتا تبیین شد و یا رئالیسم تدافعی که کنت والتز آن را به صورت ساختاری و نظام مند مطرح کرد، رئالیسم تهاجمی کمتر به شکل سیستماتیک معرفی شده و فاقد تاریخچه طولانی تئوریک است. با این حال، اهمیت این مکتب در فهم رفتار قدرت های بزرگ و انگیزه های آن ها در سیاست های بین الملل غیرقابل انکار است و توانسته جایگاهی محوری در تحلیل های معاصر ایجاد کند.

یکی از ویژگی های برجسته رئالیسم تهاجمی، توجه ویژه آن به رفتار تهاجمی قدرت های بزرگ است. این مکتب بر این فرض استوار است که دولت ها در محیط بین المللی آنارشی زده نه تنها به دنبال بقا و امنیت هستند، بلکه تمایل دارند قدرت خود را به حداکثر برسانند و در بسیاری از مواقع برای دستیابی به هژمونی و سلطه منطقه ای یا جهانی رفتارهای تهاجمی از خود نشان دهند. این دیدگاه تفاوت اساسی با رئالیسم تدافعی دارد که بیشتر تأکید بر محدود کردن سیاست های قدرت برای حفظ امنیت دارد. در واقع، رئالیسم تهاجمی پیش بینی می کند که رقابت های امنیتی و تلاش برای قدرت، اغلب به اقدامات تحریک آمیز و حتی درگیری های نظامی منجر می شود، زیرا دولت ها همواره با دغدغه های موجود در محیط بین المللی و رقابت با دیگر قدرت ها مواجه هستند.

جان میرشایمر، یکی از اندیشمندان برجسته این مکتب، آموزه های رئالیسم تهاجمی را در قالب چارچوب تئوریک و سیستماتیک تبیین کرده است. اثر معروف او، «سیاست بین الملل: تراژدی سیاست های قدرت بزرگ»، به عنوان مرجع اصلی رئالیسم تهاجمی شناخته می شود و تحلیل های مستند و گسترده ای از رفتار قدرت های بزرگ ارائه می دهد. میرشایمر نشان می دهد که رقابت ها و درگیری ها نه تنها ناشی از اختلافات ایدئولوژیک یا اخلاقی، بلکه ریشه در منطق قدرت و امنیت در نظام بین المللی دارند. به بیان دیگر، تمایل دولت ها به افزایش قدرت و ایجاد امنیت مطلق، یکی از محرک های اصلی رفتارهای تهاجمی در سیاست جهانی است.

این مکتب همچنین رابطه نزدیکی با مفاهیم کلیدی دیگر رئالیسم، از جمله رئالیسم فطری و رئالیسم تدافعی، دارد، اما با دیدگاه های مشخص و متمایز. در رئالیسم فطری، انگیزه ها و رفتار دولت ها تا حدی بر اساس طبیعت انسانی تحلیل می شوند و تأکید بر ذات رقابتی انسان است. رئالیسم تهاجمی، هرچند به انگیزه های ذاتی انسان نیز توجه دارد، تمرکز اصلی خود را بر ساختار نظام بین المللی و فشارهای ناشی از رقابت امنیتی و قدرتی قرار می دهد. این مکتب نشان می دهد که حتی دولت های صلح طلب یا با تمایلات تدافعی، در مواجهه با شرایط رقابتی شدید و آنارشی بین المللی، ممکن است به اقدامات تهاجمی روی آورند.

یکی دیگر از وجوه تمایز رئالیسم تهاجمی، تمرکز آن بر تحلیل رفتار کلی قدرت های بزرگ و الگوهای تکرارشونده در سیاست بین الملل است. میرشایمر و دیگر پژوهشگران این حوزه تلاش کرده اند با ارائه شواهد تاریخی و تحلیل رفتار دولت ها، چارچوبی ارائه دهند که بتواند پیش بینی هایی درباره انگیزه ها و اقدامات قدرت های بزرگ ارائه کند. این دیدگاه، امکان درک منطق داخلی تصمیم گیری های بین المللی و چرایی رفتار قدرت ها را فراهم می آورد و به پژوهشگران و تحلیلگران ابزار نظری محکمی می دهد تا پیچیدگی های روابط بین الملل را بررسی کنند.

رئالیسم تهاجمی نه تنها به عنوان یک نظریه تحلیلی، بلکه به عنوان ابزار فهم تحولات جهانی اهمیت دارد. این مکتب نشان می دهد که در محیطی که قوانین بین المللی و مقررات قادر به محدود کردن رقابت های قدرت نیستند، سیاست های دولت ها غالباً تحت فشار منافع امنیتی و قدرتی شکل می گیرند. شناخت این چارچوب، می تواند به تحلیل دقیق تر رفتار قدرت ها، پیش بینی روندهای احتمالی رقابت های بین المللی و بررسی پیامدهای سیاست های هژمونیک کمک کند و فهم عمیق تری از ساختار پیچیده نظام جهانی ارائه دهد.

فهرست مطالب
مقدمه ۲
قدرتهای بزرگ و علل انگیزه های تهاجمی ۳
آنارشی و رقابتهای امنیتی ۸
الگوهای عمومی رفتار قدرتهای بزرگ ۱۳
هژمونی همراه با بالاترین سطح امنیت: امنیت مطلق! ۱۷
رئالیسم تهاجمی و رئالیسم فطرت بشری ۲۲
رئالیسم تهاجمی و رئالیسم تدافعی ۲۳
وجوه اشتراک ۲۳
وجوه افتراق ۲۷
جمع بندی ۳۲