مقاله اهمیت یادگیری مشارکتی در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان

این مقاله در مورد اهمیت یادگیری مشارکتی در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان است و به بررسی نقش تعاملات گروهی، مقایسه رویکردهای رقابتی، انفرادی و مشارکتی و تأثیر همکاری بر تعمیق یادگیری و بهبود عملکرد تحصیلی می پردازد.

مقدمه:
یادگیری در مدرسه تنها حاصل انتقال اطلاعات از معلم به شاگرد نیست؛ بلکه فرایندی پویا و چندلایه است که کیفیت آن بیش از هر چیز به نحوه ی تعامل دانش آموزان با یکدیگر وابسته است. هر زمان سخن از روش های تدریس به میان می آید معمولاً نگاه ها به سمت رابطه ی معلم با شاگردان معطوف می شود، در حالی که یکی از عوامل تعیین کننده در کیفیت یادگیری، نوع ارتباط و مشارکت میان خود دانش آموزان است. بررسی این تعامل ها نشان می دهد که فضای کلاس، بسته به ساختار آموزشی، می تواند به سه شکل رقابتی، انفرادی یا مشارکتی سازماندهی شود و هر یک پیامدهای متفاوتی بر روند یادگیری و پیشرفت تحصیلی دارد.

در رویکرد رقابتی، هدف دانش آموزان تنها بهتر شدن از دیگران است. این فضای شبه مسابقه ای در ظاهر موجب تلاش بیشتر می شود، اما در عمل گروه بزرگی از دانش آموزان پس از مدتی دچار سرخوردگی شده و انگیزه ی خود را از دست می دهند. رقابت شدید نه تنها روحیه ی همکاری را تضعیف می کند، بلکه باعث می شود دانش آموزان پیشرفت خود را در مقایسه با دیگران تعریف کنند و نسبت به موفقیت سایرین تفاوت نگر باشند. نتیجه ی چنین وضعی کاهش روابط عاطفی، کاهش تعامل مؤثر و محدود شدن یادگیری به تلاش های فردی پراکنده است.

در رویکرد انفرادی، هر دانش آموز بدون توجه به پیشرفت دیگران، مسیر خود را دنبال می کند. محوریت اصلی در این روش، اتکای بیش از حد به معلم است. دانش آموزان به جای تعامل با یکدیگر، تنها به منبعی واحد تکیه دارند و چون یادگیری در خلوت و بدون گفت وگو صورت می گیرد، فرایند آموزشی یک نواخت، خسته کننده و کم عمق می شود. نبود تبادل نظر و عدم مواجهه با دیدگاه های متنوع، فرصت رشد فکری و توسعه ی مهارت های حل مسئله را به شدت محدود می کند.

اما آنچه در پژوهش های نوین آموزشی اهمیت ویژه ای یافته، یادگیری مشارکتی است؛ روشی که بر همکاری، گفت وگو، تبادل بینشی و مسئولیت پذیری جمعی استوار است. در این رویکرد، دانش آموزان نه در رقابت با یکدیگر، بلکه در کنار یکدیگر و برای دستیابی به فهم بهتر تلاش می کنند. هر عضو گروه در قبال یادگیری خود و سایرین احساس مسئولیت می کند و موفقیت جمعی را ارزشمندتر از موفقیت فردی می داند. این نوع سازماندهی سبب می شود دانش آموزان هنگام مواجهه با مسئله، در قالب گروه های کوچک به بحث، ارزیابی راه حل ها و انتخاب بهترین راهبرد بپردازند. این فرایند، یادگیری را برای آنان عمیق تر، جذاب تر و ماندگارتر می کند و فرصتی ایجاد می کند تا خلاقیت و نوآوری در فضای کلاس جریان یابد.

شواهد تحقیقاتی متعدد نشان داده اند که بخش قابل توجهی از دانش آموزان، مدرسه را محیطی رقابتی تصور می کنند که در آن هر فرد باید عملکردی بهتر از دیگران داشته باشد. در چنین فضایی تشویق کردن دوستان، همیاری برای انجام کارها و همکاری گروهی چندان رایج نیست. حتی در بسیاری از کلاس ها، دانش آموزان کمتر به موفقیت یکدیگر واکنش مثبت نشان می دهند و همین امر سبب می شود فاصله هایی پنهان میان آنان شکل گیرد. این مسئله ضرورت توجه به نوآوری در روش های آموزشی را آشکار می کند؛ نوآوری ای که بتواند محیط یادگیری را به فضایی برابر، دلپذیر و انگیزه بخش برای همه دانش آموزان تبدیل کند.

پژوهش ها به روشنی نشان می دهند که یادگیری مشارکتی می تواند این کاستی ها را جبران کند. زیرا هنگامی که دانش آموزان به صورت گروهی به تحلیل مسائل می پردازند، دیدگاه های متنوعی ارائه می دهند و از طریق تعامل، استدلال های خود را کامل می کنند. این تعامل ها نه تنها موجب فهم بهتر مطالب می شود، بلکه مهارت های ارتباطی، توان تفکر انتقادی و قدرت حل مسئله را نیز تقویت می کند. از این رو، یادگیری مشارکتی نه فقط یک روش تدریس، بلکه یک ساختار فکری و فرهنگی برای ایجاد محیطی سالم، پویا و یادگیرنده است.

همین دلایل، بستر انجام پژوهش های گسترده ای درباره ی نقش علل و عوامل مؤثر بر یادگیری مشارکتی را فراهم کرده است. شناخت این عوامل می تواند مسیر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان را روشن تر کند و شیوه های مؤثرتری برای سازماندهی فعالیت های کلاسی ارائه دهد. به ویژه زمانی که داده های پژوهشی و تحلیل های دقیق در کنار تجربه ی آموزشی قرار گیرد، می توان ارزش واقعی مشارکت را در ارتقای کیفیت یادگیری مشاهده کرد. به همین دلیل مطالعه ی علمی و نظام مند این موضوع ضروری است و می تواند فهم ما را از نقش مشارکت در پیشرفت تحصیلی عمیق تر سازد.

فهرست مطالب
فصل اول :اهیمت و ضرورت پژوهش ۱
فصل دوم:اهداف و پیشینه پژوهش ۳
فصل سه :فرضیه ها و تعاریف عملیاتی واژه های کلیدی ۹
فصل چهارم :روش اجرای پژوهش و ابزار گردآوری داده ها : ۹
فصل پنجم: طرح پژوهش و روشهای تجزیه و تحلیل داده ها: ۱۸
فصل ششم:نتیجه گیری و پیشنهاد: ۲۲
فصل هفتم : منابع و پیوست ها : ۲۵

این مقاله دارای پرسشنامه می باشد.