مقاله بررسی دلایل بروز اختلالات روحی در زنان شاغل

مقدمه:
موضوع اختلالات روحی در زنان شاغل، در دل همان صحنه ای شکل می گیرد که طی سال های اخیر، نقش های اجتماعی را دگرگون کرده است. زنانی که روزگاری مرز اصلی فعالیت شان به خانه محدود می شد، امروز در کنار مسئولیت های خانوادگی، بخش قابل توجهی از بار اقتصادی، اداری و سازمانی را نیز بر دوش دارند. حضور گسترده در محیط های کاری، مشارکت در تصمیم گیری های کوچک و بزرگ، و قرار گرفتن در جایگاه هایی که پیش تر عمدتاً به مردان نسبت داده می شد، چهره تازه ای از زندگی روزمره زنان را ساخته است. این تغییرات، تنها یک جابه جایی ساده نقش ها نیست؛ بلکه لایه هایی از فشارهای پنهان را در دل خود حمل می کند که به آرامی بر روان اثر می گذارد.

واقعیت این است که افزایش حضور زنان در مشاغل مختلف، هم زمان با گسترش وظایف خانه، مراقبت از فرزندان و مدیریت روابط خانوادگی پیش می رود. زن شاغل در بسیاری از موارد در دو جبهه حرکت می کند: بیرون از خانه به عنوان نیروی کار توانمند و مسئول، و در داخل خانه به عنوان محور اصلی نظم، تربیت و پیگیری امور ریز و درشت زندگی. همین هم پوشانی نقش ها باعث می شود ساعات استراحت کوتاه شود، زمان شخصی محدود گردد و تنش های کوچک روزانه روی هم انباشته شود. در ظاهر، همه چیز عادی پیش می رود، اما زیر این ظاهر آرام، فشار روانی شکل می گیرد و مسیر خود را به سمت فرسودگی روحی پیدا می کند.

در بسیاری از روایت های اجتماعی، از موفقیت زنان شاغل به عنوان نشانه ای از رشد، استقلال و پیشرفت یاد می شود. با این حال، همان فشاری که باعث دیده شدن توانمندی ها می شود، می تواند بهای سنگینی داشته باشد. آمارهای مربوط به مراجعات به مراکز اعصاب و روان، افزایش شکایت از تپش قلب، خستگی مداوم، اضطراب های طولانی مدت و حتی اختلالات خواب، تصویری متفاوت از واقعیت پشت این حضور اجتماعی ترسیم می کند. آنچه بیرون دیده می شود، فعالیت مداوم و توان بالا است؛ آنچه در درون شکل می گیرد، فرسایش تدریجی آرامش ذهنی است.

استرس، نقطه مرکزی این ماجرا است. شرایطی که در آن فرد ناچار می شود خود را با مجموعه ای از تغییرات ناخواسته هماهنگ کند. تغییرات پی درپی در محیط کار، فشار زمان بندی، مسئولیت های پایان ناپذیر خانه، انتظارات اجتماعی متناقض و مقایسه های پنهان، همه در کنار هم واکنش های شدید بدنی و هیجانی ایجاد می کنند. مشت شدن دست ها، انقباض عضلات، بی قراری، زودرنجی و برافروختگی چهره تنها نشانه هایی بیرونی از وضعیتی اند که در عمق روان جریان دارد. این روند وقتی در طولانی مدت ادامه پیدا کند، به سمت اضطراب پایدار و احساس ناتوانی از کنترل شرایط حرکت می کند.

پژوهش ها نشان داده اند زنان بیش از مردان در برابر این نوع فشارها آسیب پذیرتر می شوند؛ به ویژه زمانی که هم زمان با اشتغال، مسئولیت مراقبت از خانه و فرزندان را نیز برعهده دارند. ذهن دائماً بین نقش ها جابه جا می شود و بدن فرصتی برای بازیابی تعادل پیدا نمی کند. توقعات فرهنگی نیز این وضعیت را پیچیده تر می سازد؛ زیرا از زن انتظار می رود هم در محیط کار بی نقص ظاهر شود و هم در خانه نشانی از خستگی بروز ندهد. همین دوگانه، نوعی کشمکش خاموش ایجاد می کند که به مرور، خود را در قالب اختلالات روحی نشان می دهد.

در دل این تصویر، بروز اختلالاتی مانند اضطراب، افسردگی خفیف تا متوسط، بی خوابی های مزمن، احساس بی معنایی، سردرگمی هیجانی و حتی دل زدگی از فعالیت های روزمره، به شکل های مختلف دیده می شود. فشار روانی با بدن پیوند می خورد و به سردردهای مکرر، احساس کوفتگی، دردهای پراکنده و کاهش انرژی می انجامد. این نشانه ها نه ناگهانی، بلکه تدریجی ظاهر می شوند و آرام آرام کیفیت زندگی را تغییر می دهند؛ تا جایی که تعادل میان کار، خانواده و دنیای درونی به هم می ریزد و مسیر تازه ای از تنش های روحی شکل می گیرد.