مقاله اختلال نقص توجه و بیش فعالی در کودکان

مقدمه:
اختلال نقص توجه و بیش فعالی یکی از شایع ترین اختلالات رفتاری در کودکان است که توجه روانشناسان، روان پزشکان و پژوهشگران حوزه رشد کودک را به خود معطوف کرده است. این اختلال با ظهور در دوران کودکی، مجموعه ای از رفتارهای نامنظم، پرتحرّکی و ناتوانی در تمرکز را نشان می دهد و غالباً با دشواری های یادگیری همراه است. آمارهای مختلف نشان می دهد که حدود ۳ تا ۵ درصد کودکان به این اختلال مبتلا هستند و شیوع آن در پسران نسبت به دختران بیشتر است. رفتارهای مشخصه این اختلال شامل ناتوانی در حفظ توجه، انجام فعالیت ها بدون فکر و بی ثباتی هیجانی است و معمولاً در سنین مدرسه، هنگام مواجهه با تکالیف تحصیلی و تعاملات اجتماعی، آشکارتر می شود. از آنجا که بسیاری از کودکان مبتلا به اختلال نقص توجه و بیش فعالی در عملکرد تحصیلی و اجتماعی خود با مشکلات جدی مواجه می شوند، شناسایی و تمایز این اختلال از سایر مشکلات یادگیری اهمیت بالایی دارد.

این اختلال معمولاً در سنین پیش دبستانی و اوایل دبستان ظاهر می شود و نشانه های آن در نوجوانی کاهش می یابد، اما تا حدود ۸۰ درصد مبتلایان ممکن است علائم خاصی از اختلال را در دوران نوجوانی تجربه کنند. حتی در بزرگسالی، برخی ویژگی ها و الگوهای رفتاری ناشی از این اختلال، مانند ناتوانی در سازماندهی وظایف، بی ثباتی در تمرکز و تحریک پذیری، باقی می مانند. مطالعات نشان می دهند که بدون مداخلات مناسب، تنها یک سوم تا نصف کودکان مبتلا قادر به سازگاری با محیط تحصیلی و اجتماعی خود هستند و مابقی در معرض مشکلات ثانویه نظیر افت تحصیلی، اختلالات رفتاری و کاهش مهارت های اجتماعی قرار می گیرند. این اختلال می تواند بر تعاملات خانوادگی، روابط همسالان و توانایی انجام وظایف روزمره تأثیرگذار باشد و کیفیت زندگی کودک را به شکل قابل توجهی تحت تأثیر قرار دهد.

علائم اختلال نقص توجه و بیش فعالی در قالب سه گروه اصلی ظهور می کنند: کمبود توجه، بیش فعالی و تکانشگری. کمبود توجه شامل دشواری در تمرکز بر تکالیف مدرسه، فراموشی مکرر، ناتوانی در دنبال کردن دستورالعمل ها و از دست دادن وسایل است. بیش فعالی به رفتارهای پرجنب وجوش، ناتوانی در آرام نشستن و فعالیت های فیزیکی بیش از حد اشاره دارد. تکانشگری نیز شامل تصمیم گیری های ناگهانی، پاسخ دهی بدون فکر و رفتارهای ناگهانی است که می تواند روابط کودک با دیگران را دچار اختلال کند. تعامل این سه بعد رفتاری باعث پیچیدگی اختلال و تفاوت های فردی در نحوه بروز علائم می شود.

یکی از مداخلات اصلی دارویی در این اختلال، مصرف «متیل فنیدیت» است که تحت نام تجاری «ریتالین» شناخته می شود. این دارو با تأثیر بر عملکرد سیستم عصبی مرکزی، توانایی تمرکز و کنترل رفتار را در کودکان افزایش می دهد. تجویز این دارو معمولاً توسط روان پزشکان کودک و نوجوان انجام می شود و همراه با ارزیابی مستمر، اثرگذاری آن به حداکثر می رسد. در کنار درمان دارویی، توجه به روش های آموزشی ویژه نیز اهمیت دارد. کودکانی که با اختلال نقص توجه و بیش فعالی مواجه هستند، اغلب در یادگیری مهارت های پایه مانند خواندن و نوشتن دچار مشکل می شوند و نیازمند آموزش های تخصصی و استراتژی های آموزشی منطبق با توانایی هایشان هستند.

نقش محیط آموزشی و تعاملات خانواده در بروز یا تشدید علائم اختلال قابل توجه است. شرایط خانوادگی، سبک های فرزندپروری و میزان حمایت عاطفی می تواند شدت علائم را تغییر دهد و بر توانایی کودک در مدیریت رفتارهای خود تأثیر بگذارد. این اختلال، علاوه بر اثرات فردی، ابعاد اجتماعی گسترده ای نیز دارد و روابط کودک با همسالان، موفقیت در محیط مدرسه و توانایی برقراری ارتباط موثر را تحت تأثیر قرار می دهد.

با توجه به گستردگی نشانه ها، تأثیر بر توانایی های تحصیلی و اجتماعی و پیچیدگی عوامل مرتبط با اختلال نقص توجه و بیش فعالی، شناخت دقیق آن، بررسی اجزای اصلی، تشخیص صحیح و درک تعاملات رفتاری، زیربنای تحلیل علمی این اختلال و شناسایی پیامدهای آن در رشد کودکان را فراهم می سازد.

فهرست مطالب:
چکیده
۱- مقدمه
۲- اجزای اصلی اختلال نقص توجه- بیش فعالی
۳- ملاک های تشخیصی متخصصین برای اختلال نقص توجه-بیش فعالی
۴- علت بروز اختلال بیش فعالی- کمبود توجه چیست؟
۵- مسائل و مشکلات کودکان مبتلا به اختلال بیش فعالی-کمبود توجه
۶- روش های درمان اختلال بیش فعالی-کمبود توجه
۷- چند پیشنهاد برای والدین
۸- چند پیشنهاد براى معلمان و مدرسه
۹- نتیجه گیری
۱۰- منابع