کاربینی سیستم های فناوری اطلاعات و ارتباطات گمرک، بهمراه پاورپوینت
مقدمه:
گمرک به عنوان یکی از ارکان اصلی نظام اقتصادی و تجاری کشور، در سال های اخیر با تحولات گسترده ای در حجم عملیات، نوع وظایف و سطح انتظارات روبه رو شده است. افزایش مبادلات تجاری، رشد جریان ورود و خروج کالا، فشارهای ناشی از تأمین درآمدهای دولتی، الزامات امنیتی و تغییر سیاست های تجاری، فضای کاری گمرک را به محیطی پیچیده و چندبعدی تبدیل کرده است. در چنین شرایطی، شیوه های سنتی پاسخ گوی نیازهای عملیاتی نبوده و استفاده از سیستم های فناوری اطلاعات و ارتباطات به بخشی جدایی ناپذیر از فرایندهای گمرکی تبدیل شده است.
فناوری اطلاعات در گمرک تنها به ثبت داده ها محدود نمی شود، بلکه ساختار تصمیم گیری، مدیریت کالا، کنترل تردد، ارتباطات سازمانی و تعاملات بین نهادی را تحت تأثیر قرار داده است. تلفیق پردازش داده ها، شبکه های ارتباطی و سامانه های مخابراتی، بستر مکانیزه شدن فعالیت های گمرکی را فراهم کرده و موجب افزایش سرعت تبادل اطلاعات، کاهش وابستگی به اسناد کاغذی و ارتقای دقت در انجام عملیات شده است. این تحول، نقش نیروی انسانی را نیز از انجام امور تکراری به نظارت، کنترل و مدیریت فرایندها سوق داده است.
نگرش های نوین تجاری در سطح بین المللی و رقابت فشرده در عرصه تجارت جهانی، بسیاری از کشورها را به سمت سرمایه گذاری گسترده در زیرساخت های فناوری اطلاعات سوق داده است. گمرک جمهوری اسلامی ایران نیز در همین چارچوب، با ایجاد دفتر فناوری اطلاعات و ارتباطات و تمرکز بر سامانه های متمرکز اطلاعاتی، مسیر نوسازی ساختارهای فنی و عملیاتی خود را دنبال کرده است. توسعه این سامانه ها با هدف افزایش کارآیی، یکپارچه سازی اطلاعات، تسهیل تعامل با سازمان های همجوار و نهادهای بین المللی گمرکی و ارتقای امنیت اطلاعات انجام شده است.
سیستم های متمرکز اطلاعاتی در گمرک، امکان مدیریت همزمان حجم بالای داده های مرتبط با اظهارنامه ها، حقوق و عوارض گمرکی، کنترل کالا و تبادل اطلاعات بین واحدهای مختلف را فراهم می کنند. این سامانه ها نقش مهمی در ایجاد شفافیت، انسجام اطلاعاتی و کاهش ناهماهنگی های عملیاتی دارند. همزمان با توسعه این زیرساخت ها، امنیت اطلاعات به عنوان یکی از ارکان اساسی سیستم های گمرکی مورد توجه ویژه قرار گرفته و حفاظت از داده های تجاری و حقوقی در اولویت قرار دارد.
فرایند مدرن سازی گمرکات در سطح جهانی، به صورت مرحله ای تعریف می شود. در مراحل ابتدایی، تمرکز بر کنترل فیزیکی کالا، انجام آزمایش های سنتی و استفاده گسترده از اسناد کاغذی است و اتوماسیون بیشتر به پردازش اظهارنامه ها و محاسبه حقوق و عوارض محدود می شود. در این مرحله، مدیریت خطر و تحلیل داده ها نقش محدودی دارند و بسیاری از تصمیمات پس از ورود کالا اتخاذ می شود. این ساختار، نقطه آغاز حرکت گمرک ها به سمت سیستم های پیشرفته تر فناوری اطلاعات و ارتباطات محسوب می شود.
