
مقدمه:
بانک ملی ایران به عنوان یکی از قدیمی ترین نهادهای مالی کشور، از زمان افتتاح در سال ۱۳۰۷ هجری شمسی همواره نقشی پررنگ در ساختار اقتصادی و پولی ایران داشته است. بیش از هشت دهه فعالیت مستمر، گسترش شبکه گسترده شعب داخلی و خارجی و حضور ده ها هزار نیروی انسانی، این بانک را به یکی از ستون های اصلی نظام بانکی کشور تبدیل کرده است. گستردگی عملکرد، تنوع خدمات و حجم بالای مراجعات روزانه، باعث شده فرایندهای کاری در بانک ملی دارای نظم مشخص، ساختار تعریف شده و چارچوب های اجرایی دقیق باشد.
ماهیت فعالیت بانکی بر پایه دریافت و پرداخت وجوه، صدور انواع اسناد مالی، ارائه خدمات اعتباری و انجام عملیات مرتبط با گردش پول است. در بانک ملی، این فعالیت ها در قالب فرایندهای مشخص و از پیش تعیین شده انجام می شوند که هر کدام دارای ضوابط، مراحل و سطوح اختیارات معین هستند. شعب بانک بر اساس شاخص هایی مانند حجم عملیات، میزان سپرده ها، مانده حساب ها، درصد رشد و ترکیب نیروی انسانی درجه بندی می شوند و همین درجه بندی، ساختار سازمانی هر شعبه را شکل می دهد.
در شعبه های درجه بندی شده، تعداد پرسنل و نوع مسئولیت ها کاملا وابسته به جایگاه آن شعبه است. هر واحد بانکی دارای سلسله مراتب اداری مشخصی است که از رئیس شعبه آغاز شده و تا سایر کارکنان ادامه می یابد. این ساختار باعث شکل گیری ارتباطات عمدتا عمودی می شود؛ به گونه ای که بسیاری از تصمیمات و اقدامات نیازمند تایید سطوح بالاتر هستند و اختیارات فردی در چارچوب مقررات تعریف می شود. بخش قابل توجهی از فعالیت های روزانه کارکنان، تکرارشونده و مبتنی بر دستورالعمل های ثابت است.
ساعات کاری بانک ها و زمان های اوج مراجعه مشتریان نیز نقش مهمی در شکل گیری جریان کار دارند. ساعات ابتدایی روز، روزهای پایانی ماه و زمان واریز حقوق، شلوغ ترین بازه های فعالیت شعب محسوب می شوند. در این زمان ها، هماهنگی میان کارکنان، سرعت انجام عملیات و دقت در پاسخ گویی اهمیت ویژه ای پیدا می کند. در کنار این مسائل، پیشرفت فناوری، توسعه شبکه های ارتباطی و رقابت میان بانک های دولتی و خصوصی، فضای فعالیت بانک ملی را پیوسته در حال تغییر نگه داشته و فرایندهای کاری را تحت تاثیر قرار داده است.