
مقدمه:
سیستم تعلیق خودرو به عنوان یکی از اصلی ترین عوامل تعیین کننده کیفیت رانندگی، راحتی سرنشین و ایمنی خودرو، نقش محوری در صنعت خودروسازی ایفا می کند. در دهه های اخیر، پیشرفت های علمی و مهندسی در حوزه مواد، طراحی مکانیکی و تحلیل دینامیکی سبب شده است که سیستم های تعلیق علاوه بر دفع ارتعاشات ناشی از ناهمواری های سطح جاده، بتوانند پاسخگویی دقیق و کنترل شده ای در برابر نیروهای غیرمنتظره و تغییرات وزن داشته باشند. طراحی اجزای سیستم تعلیق نیازمند بررسی دقیق نیروها، حرکت ها و محدوده های عملکرد است و ترکیب فنر و کمک فنر به عنوان هسته اصلی این سیستم، مبنای اصلی تحلیل و طراحی مهندسی را تشکیل می دهد.
در خودروهای سنگین و کامیونت ها که بدنه سرنشین جدا از شاسی اصلی است، اهمیت طراحی سیستم تعلیق دوچندان می شود. در چنین خودروهایی، بدنه سرنشین روی یک لرزاننده (Shaker) نصب می شود و هدف از طراحی سیستم تعلیق، کنترل ارتعاشات انتقال یافته به کابین و کاهش خیز بدنه است. محدود کردن حداکثر جابجایی سرنشین تا مقادیر مشخص، به ویژه در محدوده ۲ سانتی متر نسبت به بدنه اصلی، از معیارهای اصلی طراحی سیستم تعلیق محسوب می شود و نشان دهنده کنترل دقیق و هماهنگی بین فنر و کمک فنر است. در این شرایط، توجه به توزیع وزن کل بدنه سرنشین و سرنشین ها، که در نمونه مورد مطالعه تا ۸۰۰ کیلوگرم در نظر گرفته شده است، اهمیت ویژه ای در تعیین سختی و ارتفاع فنر دارد.
فنر به عنوان عنصر ذخیره انرژی، مسئول جذب و دفع انرژی ارتعاشی ناشی از جاده است و طراحی آن مستلزم تحلیل دقیق نیروهای محوری و برشی است. طراحی فنر باید به گونه ای باشد که تحت بیشترین بار وارده، بدون وقوع پدیده های غیرخطی مانند شکم دادن یا خستگی ماده، به عملکرد خود ادامه دهد. این موضوع به ویژه در خودروهای باری که بارگذاری و توزیع وزن متغیر است، از اهمیت بالایی برخوردار است. انتخاب مشخصات فنر، شامل سختی، طول آزاد، قطر سیم و تعداد پیچش ها، باید با دقت مهندسی انجام شود تا بتواند ارتعاشات با دامنه های مختلف را به نحو مطلوب کنترل کند.
کمک فنر یا Shock Absorber نیز نقش مکمل فنر را ایفا می کند و با تبدیل انرژی جنبشی به حرارت، نوسانات سیستم را کاهش می دهد. هماهنگی بین فنر و کمک فنر، شاخص مهمی در دستیابی به رفتار دینامیکی مناسب سیستم تعلیق است. در طراحی سیستم مورد بررسی، استفاده از کمک فنر استاندارد به عنوان پایه تحلیل، امکان تمرکز بر طراحی فنر و بررسی رفتار کل سیستم را فراهم می آورد. تحلیل دقیق نحوه عملکرد کمک فنر، میزان میرایی و پاسخ آن به بارگذاری های متغیر، معیارهای اصلی انتخاب و عملکرد سیستم تعلیق محسوب می شوند.
نقشه های دمونتاژ، ایزومتریک و نادید، ابزارهای بصری و تحلیلی در بررسی عملکرد و طراحی اجزای سیستم تعلیق هستند. این نقشه ها کمک می کنند تا موقعیت نسبی اجزا، مسیر حرکت، نقاط اتصال و محل اعمال نیروها به وضوح مشخص شوند و تحلیل نیروها و تغییر شکل ها با دقت بیشتری انجام شود. مطالعه این نقشه ها در کنار محاسبات دقیق مهندسی، امکان پیش بینی رفتار سیستم در شرایط واقعی و آزمایشگاهی را فراهم می کند و طراحی را به مرحله اجرا نزدیک می سازد.
در طراحی سیستم تعلیق، علاوه بر عوامل مکانیکی، باید محدودیت های عملیاتی خودرو، شرایط محیطی و نوع مسیرهای مورد استفاده نیز لحاظ شوند. خودروهای باری و کامیونت ها معمولاً با بارهای متغیر و سطوح جاده ای متفاوت روبرو هستند و سیستم تعلیق باید قابلیت تحمل ارتعاشات و شوک ها در محدوده های وسیع را داشته باشد. طراحی مهندسی دقیق، انتخاب مناسب اجزا و تحلیل نیروها، امکان دستیابی به رفتار پایدار و قابل اعتماد سیستم را فراهم می آورد.
سیستم تعلیق، با کنترل حرکت بدنه، کاهش ارتعاش و تنظیم خیز سرنشین، نه تنها بر ایمنی خودرو بلکه بر کیفیت تجربه رانندگی و افزایش طول عمر اجزای دیگر خودرو نیز اثرگذار است.
فهرست مطالب:
۱٫ مقدمه
۲٫ محاسبات و طراحی
۲-۱٫ محاسبه و طراحی فنر
۲-۲٫ محاسبه و طراحی کمک فنر
۳٫ تحلیل المانهای سیستم
۳-۱٫ نقشه دمونتاژ
۳-۲٫ نقشه ایزومتریک
۳-۳٫ نقشه نادید
مراجع