گزارش کارآموزی در پالایشگاه نفت تهران

چکیده
گزارش کارآموزی حاضر به بررسی فعالیت ها و تجربیات عملی در پالایشگاه نفت تهران می پردازد. پالایشگاه تهران با ظرفیت عملی ۲۵۰ هزار بشکه در روز، یکی از مراکز مهم پالایش نفت خام در کشور محسوب می شود و شامل دو پالایشگاه اصلی و مجتمع تولید روغن است. در این پالایشگاه، نفت خام وارد واحدهای تقطیر و تبدیل شده و فرآورده های متنوعی شامل گاز مایع، بنزین، نفت سفید، نفت گاز، قیر و انواع روغن های صنعتی تولید می شود. این گزارش مراحل مختلف پالایش، واحدهای تصفیه و تولید روغن، آزمایشگاه ها و فرآیندهای کنترلی را تشریح کرده و فعالیت های عملی مربوط به اندازه گیری خصوصیات فیزیکی و شیمیایی نفت و فرآورده های آن، بررسی کیفیت محصولات، و کنترل استانداردهای صنعتی را مستندسازی می کند.

مقدمه
پالایش نفت یکی از پیچیده ترین و حیاتی ترین مراحل صنعت نفت است که مستقیماً بر کیفیت فرآورده های نفتی و تأمین انرژی کشور تأثیر می گذارد. نفت خام پس از استخراج از مخازن زیرزمینی، به پالایشگاه منتقل شده و طی فرآیندهای متعدد تقطیر، تبدیل و تصفیه، به محصولات متنوعی با کاربردهای صنعتی و مصرفی تبدیل می شود. پالایشگاه نفت تهران با ظرفیت عملی ۲۵۰ هزار بشکه در روز، نخستین پالایشگاه داخلی کشور بوده و با طراحی بر اساس استانداردهای روز صنعت نفت، نقش مهمی در تأمین نیازهای انرژی و فرآورده های نفتی کشور ایفا می کند. این پالایشگاه شامل دو واحد اصلی پالایش و مجتمع تولید روغن است و توانایی پالایش انواع نفت خام از منابع اهواز و سایر مناطق کشور را دارد.

یکی از مراحل کلیدی در پالایش نفت خام، تقطیر است که با استفاده از برج های تقطیر در فشار جو و خلاء انجام می شود. در این فرآیند، نفت خام به برش های مختلفی شامل گاز مایع، نفت سفید، نفت گاز، قیر و سایر فرآورده های میانی تقسیم می شود. هر یک از این برش ها دارای مشخصات فیزیکی و شیمیایی ویژه ای هستند و بسته به کیفیت و کاربرد، برای مصارف خانگی، صنعتی و انرژی زایی مورد استفاده قرار می گیرند. واحدهای تقطیر پالایشگاه تهران به گونه ای طراحی شده اند که امکان افزایش حداکثری تولید نفت سفید و نفت گاز را فراهم آورده و با بهره گیری از فرآیندهای تبدیل کاتالیستی و آیزوماکس، حداکثر بازدهی را از نفت خام استخراج می کنند.

علاوه بر تقطیر، واحدهای تصفیه و تولید روغن، بخش مهم دیگری از پالایشگاه را تشکیل می دهند. این واحدها شامل آسفالت گیری، استخراج مواد حلقوی، جداسازی موم، تصفیه با گاز هیدروژن و فرآیندهای تولید و بسته بندی روغن های چرب کننده و صنعتی است. تولید روغن های صنعتی و موتوری مطابق استانداردهای بین المللی و با ظرفیت بیش از ۱۴ میلیون لیتر در سال، توانایی پالایشگاه تهران را در تأمین نیازهای صنعتی و بازار داخلی به وضوح نشان می دهد. همچنین، محصولات جدیدی مانند روغن ترانس، پارافین مایع و روغن انتقال حرارت، بخشی از تولیدات متنوع این پالایشگاه هستند.

در بخش آزمایشگاهی، پالایشگاه تهران دارای امکانات گسترده ای برای بررسی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی نفت و فرآورده ها است. آزمایش هایی مانند تعیین نقطه اشتعال، نقطه ریزش، ویسکوزیته، عدد اکتان، میزان گوگرد، مقدار مواد صمغی، خوردگی و آزمایش های جذب اتمی، بخشی از فرآیند کنترل کیفیت و تضمین استاندارد محصولات می باشند. این فعالیت ها نقش مهمی در پایش کیفیت فرآورده ها و بهبود بهره وری واحدهای تولیدی دارند.

علاوه بر تولید فرآورده های نفتی، پالایشگاه تهران در زمینه تعمیرات، بازسازی و نگهداری تجهیزات پالایشگاه های دیگر و صنایع پتروشیمی کشور نیز فعالیت می کند. بازسازی دیگ های بخار، کمپرسورها، برج های خنک کننده، واحدهای رآکتور و سایر تجهیزات وابسته، ضمن ارتقای عملکرد پالایشگاه های دیگر، توانایی و تخصص فنی نیروهای این مجموعه را نشان می دهد.

تجربه کارآموزی در پالایشگاه تهران فرصتی است برای آشنایی با فرآیندهای پیچیده پالایش نفت، واحدهای تصفیه و تولید روغن، کنترل کیفیت محصولات و آزمایش های متنوع مرتبط با صنعت نفت. این گزارش کارآموزی با تمرکز بر فعالیت های عملی و تکنیکی، نقش استراتژیک پالایشگاه در تأمین انرژی و فرآورده های نفتی کشور را برجسته می سازد و نشان دهنده اهمیت دانش فنی و مهارت های عملی در مدیریت واحدهای صنعتی و فرآیندی است.

فهرست مطالب
چکیده گزارش کارآموزی
نقطه اشتعال
نقطه آتش:
تقطیر مواد نفتی در فشار کم (تقطیر در خلاء اتوماتیک)
اندازه گیری رنگ مواد نفتی
Spot test
تعیین وزن مخصوص و چگالی و گراویته API در محصولات نفتی(Specific Gravity)
دستورالعمل اندازه گیری NaOH%
اندازه گیری %NaOH ، Total Alkal ، Spend ، Strong
روش تعیین نقطه انجمادFeezing point
روشی دیگر برای جدا کردن آب از فرآورده های نفتی
تعیین فشار بخار Vapro Pressure
تعیین نقطه دود نفت سفید و سوخت جت Smoke Point
تعیین مقدار خاکستر در فرآورده های نفتیAsh Test
تعیین مقدار کربن باقیمانده فرآورده های نفتی
اندازه گیری اکسیداسیون حرارتی سوخت جت
تست W.S.I.M
واکنش آبWater Reaction
تعیین مقدار مواد صمغی موجود در مواد نفتی GUM
آزمایش خوردگی سوخت جت بر روی تیغه نقره ای
اندازه گیری مقدار CO2 در آبهای صنعتی
آزمایش T.D.S
دستورالعمل اندازه گیری NaOH% و HCl%
اندازه گیری درصد NaOH
تست سختی کل Total Hardness
اندازه گیری Cl آزاد یا کلرین بر روی آب شهر (Cl2)
روش اندازه گیری سیلیسSiO2 Test
روش اندازه گیری نیتریت
دستور العمل اندازه گیری مقادیر گازها بوسیله دتکتور
دستورالعمل اندازه گیری H2S ، SO2 در Tail واحد S.R.P
دستورالعمل اندازه گیری میزان آب در گازها (W.C)
دستورالعمل اندازه گیری میزان Density گازها
دستورالعمل اندازه گیری H2S در گازها Tutwiler Method
اندازه گیری آهن به روش جذب اتمی
دستورالعمل اندازه و میزان (SiO2) در آهک و MgO
پالایشگاه تهران
تعریف نفت خام
مراحل مختلف پالایش
واحد تقطیر
واحدهای تصفیه و تولید روغن
کارخانجات ظروف سازی
سرویسهای آب و برق و بخار
اداره کل تعمیرات و خدمات
بازرسی فنی
تعیین نقطه اشتعال به روش ایبل Tag Open Cup Abel
تعیین نقطه اشتعال به روش باز Clevenland Open Cap
تعیین نقطه اشتعال به روش بستهTag Closed Cap
تعیین مقدار مواد تقطیر شدهDistillation
روش تقطیر
تقطیر فرآورده های نفتی در فشار کم
تعیین مقدار روانیVISCOSITY
نقطه ریزشPour Point
نقطه کدر شدنCloud Point
روش تعیین نقطه ریزش Pour Point
روش تعیین نقطه کدری یا ابری شدنCloud point
آب و مواد خارجیWater And Sediment
تعیین نقطه آنیلین Anilin point
خورندگیCorrosion
تیغه مسی استاندارد
تصحیح فشار بخار
اکتان مورد نیاز موتورOctane Requirement
عدد اکتان یا درجه آرام سوزی و ضربه یا Knock
اندازه گیری نمره اکتان بنزین موتور
روش تعیین مرکاپتان در سوختهای اتومبیل و سایر مواد سبک
تعیین مقدار انواع هیدروکربنها در مواد نفتی بوسیله جذب فلورسنتی
تعیین مقدار گوگرد به روش X – RaySulfur Test
تعیین میزان نمک نفت خامSalt Test
تعیین مقدار گوگرد به روش احیای نیکل
تعیین مقدار ذرات معلق PARTIQULATE TEST
تعیین زمان فیلتر شدن Filteration Time
اندازه گیری PH در آبهای ترش و آبهای صنعتی و آبهای بازیافتی
آزمایش آهن Fe
روش آزمایش آهن های محلول Dissolved Iron
آزمایش آمونیاک Nesslerization Method
آزمایش نمک در آبهای ترش Silver Nitiatic Titration
اندازه گیری دی کرومات پتاسیم در آب
تعیین D.G.A% D.G.A Test
اندازه گیری H2S در آبهای ترشH2S Test
آزمایش قلیائیت کل M
آزمایش سختی کل Total Hardness
مقدمه
Filter water
Zeolite
Dearator
دیگهای بخار Boiler
اندازه گیری فسفات در آبهای صنعتی
تعیین مقدار سختی به روش E.D.T.A
اندازه گیری یون سولفیت در آبهای صنعتی
کروماتوگرافی
کروماتوگرافی پارتیشنPartitipn Chromatography
کروماتوگرافی کاغذی PAPER CHROMATOGRAPHY
کروماتوگرافی گاز – مایع G.L.C
دستگاه اورسات
دستگاه یاناکJANAK APPARATUS
طیف سنجی جذب اتمی (A.AS) ATOMIC ABSORPTIONS
اجزاء اصلی تشکیل دهنده یک اسپکتروفتومترجذب اتمی مشابه سایر
ترکیبات نفت خام
هیدروکربن هاHydrocarbones
پارافین ها
نفتین ها
آروماتیک ها
اولفین ها
ترکیبات متفرقه
نمک
ترکیبات گوگرد
ازت
فلزات
آزمایشگاه
اندازه گیری کل مواد جامد معلق در نمونه های بازیافت
اندازه گیری مواد فرّار (آلی) موجود در مواد جامد معلق درنمونه های بازیافت M.L.S.S
اندازه گیری Bicochemical Oxygen Demand (BOD)
اندازه گیری Chemical Oxygen Demand (COD)
اندازه گیری اکسیژن محلول (DO) Oxygen Dissolved
اندازه گیری میزان T.B.CTotal Bactria Count
دستور العمل اندازه گیری میزان H2S در آبهای بازیافت شده
روش اندازه گیری T.D.S ، نمک ، PH و فسفات
تعیین نقطه اشتعال به روش بسته
طریقه کار با دستگاه GC (Varian 3700)
نکات بیشتر درباره Integrator (Varian 400)
قسمت بازیافت
اندازه گیری میزان کربن در آبTotal and Organic Carbon
طریقه بکار گیری دستگاه TOC Analyzer
اندازه گیری دانسیته فرآورده های نفتیDensity Meter
طریقه بکار گیری دستگاه Density Metter DMA
اندازه گیری میزان Acid Number
اندازه گیری میزان مرکاپتان و هیدروژن سولفوره
اندازه گیری میزان گوگرد به روش Micro Cowometry
طریقه بکارگیری دستگاه Sulfur Analyzer
اندازه گیری T.B.N
طریقه بکارگیری دستگاه Memotitrator Mettler DL40RC
اندازه گیری هیدروکربورها، گازهای پایدار و هیدروژن