مقاله درباره حسابرسی در ایران
چکیده:
این مقاله به بررسی تاریخچه و فرآیند حسابرسی در ایران می پردازد و تحولات این حرفه از نخستین اشاره ها در قانون تجارت ۱۳۱۱ تا تأسیس سازمان حسابرسی و کانون حسابداران رسمی را تحلیل می کند. نقش حسابرسی در شفافیت مالی، رعایت استانداردهای حرفه ای، و توسعه نظام های اطلاعات مالی تشریح شده است. علاوه بر آن، انواع موسسات و شرکت های مشمول حسابرسی، اصول و معیارهای حرفه ای، مراحل اجرایی حسابرسی و ساختار سازمانی جامعه حسابداران رسمی ایران بررسی شده و نمونه هایی از گزارش ها و برنامه های عملیاتی حسابرسی ارائه شده است.
مقدمه:
حسابرسی، به عنوان یک حرفه تخصصی و رشته نوین، در ایران و جهان سابقه ای نسبتاً کوتاه دارد، اما تحولات یکصد سال اخیر نشان داده است که این حرفه توانسته خود را با شرایط اقتصادی و اجتماعی متحول کند و نقش حیاتی در نظام های مالی و اقتصادی ایفا نماید. در ایران، نخستین اشاره قانونی به حسابرسی در قانون تجارت مصوب ۱۳۱۱ آمده و طی آن مقرر شد که هر شرکت سهامی، یک یا چند بازرس برای بررسی حساب ها و ارائه گزارش به مجمع عمومی صاحبان سهام انتخاب نماید. این اقدام اولیه، پایه ای برای شکل گیری فرآیند حسابرسی حرفه ای در کشور محسوب می شود و نشان دهنده توجه به شفافیت مالی و نظارت بر عملکرد شرکت هاست.
در دهه های بعد، با تصویب قوانین مالیاتی و تأکید بر استفاده از حسابداران خبره، اهمیت حسابرسی بیش از پیش نمایان شد. قانون مالیات بر درآمد مصوب ۱۳۲۸، نخستین بار استفاده از خدمات محاسبین قسم خورده را در تعیین مالیات رسمی مودیان پیش بینی کرد و این روند در قوانین بعدی از جمله قانون مالیات های مستقیم ۱۳۴۵ با تأسیس کانون حسابداران رسمی، ساختاری حرفه ای و سازمان یافته به حرفه حسابرسی داد. این تحولات نشان دهنده توجه به استانداردهای حرفه ای و ضرورت وجود نهادهای قانونی و حرفه ای در حمایت و هدایت فعالیت های حسابرسی است.
تکامل حسابرسی در ایران همواره با پذیرش علوم و فنون جدید همراه بوده است. کاربرد ابزارهای آماری، سیستم های اطلاعاتی و فناوری های نوین، امکان پردازش دقیق اطلاعات مالی و تشخیص خطاها و تقلب ها را فراهم کرده است. همچنین، تغییرات سریع در قوانین مالیاتی و استانداردهای حسابداری، دامنه فعالیت حسابرسان را گسترده تر و پیچیده تر کرده و زمینه را برای توسعه حسابرسی مدیریت و حسابرسی اجتماعی فراهم ساخته است.
حسابرسی به طور کلی شامل بررسی دقیق دفاتر، اسناد و مدارک مالی و ارائه گزارش مستقل درباره صحت و درستی صورت های مالی است. اصول حسابرسی، دامنه رسیدگی، معیارهای استقلال حسابرس و مراحل اجرایی حسابرسی، ساختاری منظم و استاندارد به حرفه داده است. این مراحل شامل برنامه ریزی حسابرسی، کسب شواهد، آزمون کنترل های داخلی، آزمون محتوا و نهایتاً ارائه گزارش حسابرس است. گزارش های حسابرسی می توانند شامل اظهار نظر مستقل، گزارش های تعدیل شده و توصیه های بهبود کنترل های داخلی باشند که شفافیت و اعتماد در نظام مالی را افزایش می دهند.
در ایران، موسسات حسابرسی و جامعه حسابداران رسمی نقش مهمی در هدایت و نظارت حرفه ای ایفا می کنند. ساختار سازمانی این نهادها شامل شورای عالی، هیأت مدیره، هیأت عالی نظارت و کارگروه های تخصصی است که مسئول تدوین استانداردها، نظارت بر عملکرد حسابرسان و ارتقای کیفیت حسابرسی هستند. رتبه بندی کارکنان شاغل در حرفه حسابرسی، فرآیند آموزش و ارتقای سطح تخصصی آنها را تسهیل می کند و موجب تقویت استقلال و حرفه ای گری حسابرس می شود.
کاربرد عملی حسابرسی در ایران شامل بررسی حساب های بانک ها، صندوق ها، تنخواه گردان، اسناد دریافتی و پرداختی و حساب های فروش و خرید شرکت هاست. این برنامه های عملی، علاوه بر تضمین صحت مالی، امکان شناسایی اشتباهات و تقلب ها را فراهم می کنند و باعث بهبود کنترل داخلی واحدهای اقتصادی می شوند. نمونه هایی از گزارش های حسابرسی در شهرداری ها و واحدهای تجاری نیز نشان دهنده گستردگی دامنه فعالیت حسابرسان در بخش های مختلف اقتصادی است.
حسابرسی در ایران با گذر از مراحل قانونی، توسعه حرفه ای و پذیرش تکنولوژی های نوین، به یک رشته پویا و پیچیده تبدیل شده است. این حرفه، با ترکیب قوانین، اصول حرفه ای و فرآیندهای اجرایی منظم، پایه ای مطمئن برای شفافیت مالی و ارتقای کیفیت مدیریت واحدهای اقتصادی فراهم کرده و چشم انداز آینده آن، شامل حسابرسی مدیریت و حسابرسی اجتماعی، نشان دهنده اهمیت فزاینده نقش حسابرسی در اقتصاد کشور است.
فهرست مطالب
بخش اول- تاریخچه حسارسی در ایران
تاریخچه حسابرسی در ایران
بخش دوم- معرفی حسابرسی
تعریف حسابرسی
انواع شرکتها و موسسات مشمول رسیدگی توسط موسساتحسابرسی
هدف حسابرسی
بخش سوم
هدف از تشکیل جامعه حسابداران رسمی ایران
چارت هدف تشکیل جامعه حسابداران رسمی ایران
ارکان جامعه حسابداران رسمی
نمودار سازمانی جامعه حسابداران رسمی ایران
الف ) شورای عالی جامعه حسابداران ایران
ب) هیات مدیره
کارگروههای تخصصی جامعه حسابداران رسمی ایران
پ) هیات عالی نظارت
موسسات حسابرسی:
رتبه های کارکنان شاغل در حرفه حسابرسی
بخش چهارم- اصول حسابرسی
اصول کلی حسابرسی
دامنه حسابرسی
معیارهای مرتبط با استقلال حسابرسان
طرح حسابرسی
بخش پنجم- فرایند حسابرسی
مراحل اساسی فرآیند حسابرسی
قرارداد حسابرسی
کاربرگ
تقلب و اشتباه
اشتباه
مسئولیت مدیریت (در مورد تقلب و اشتباه)
مسئولیت حسابرسی (درمورد تقلب و اشتباه)
گزارشگری تقلب و اشتباه
انصراف از حسابرسی
برنامه ریزی
شواهد حسابرسی
آزمون کنترلهای داخلی
آزمونهای محتوا
روشهای کسب شواهد حسابرسی
حسابرسی
بخش ششم
کلیات حسابرسی
اجزای اصلی گزارش حسابرس
مخاطب گزارش
بند مقدمه
بند دامنه رسیدگی
بند اظهار نظر
تاریخ گزارش
نشانی حسابرس
امضای حسابرس
نمونه گزارش حسابرسی مستقل
گزارشهای تعدیل شده
بخش هفتم- مقاله کار آموزی
برنامه رسیدگی به وجوه نقد: بانکها صندوق وتنخواه گردان)
برنامه حسابرسی بانکها
برنامه رسیدگی به حساب صندوق
رسیدگی به حساب تنخواه گردان
برنامه رسیدگی به حساب اسناد دریافتی تجاری
برنامه رسیدگی به حساب کارکنان
برنامه رسیدگی به حسابها واسناد پرداختی
اهداف رسیدگی:
برنامه رسیدگی به حسابهای پرداختی
برنامه حسابرسی خرید
برنامه رسیدگی
رسیدگی به حساب فروش
اهداف رسیدگی
برنامه رسیدگی
نکات قابل توجه طی رسیدگیهای بعمل آمده در واحدهای تجاری
گزارش دوره کارآْموزی
نمونه ای از گزارش حسابرسی شهرداریها
مقدمه
بند حدود رسیدگی
نکات قابل توجه طی رسیدگیهای بعمل آمده در شهرداریها
گزارش دوره کارآموزی
بخش هشتم- ضمائم
لیست حسابهای شهرداریها
چک لیست رعایت کنترل های داخلی
