مقاله تاریخچه و سیر تحول مخابرات در ایران

مقدمه
تاریخچه و سیر تحول مخابرات در ایران یکی از مباحث کلیدی در شناخت توسعه زیرساخت های ارتباطی و فناوری اطلاعات کشور است که بازتاب دهنده پیشرفت های علمی، فنی و اجتماعی در طول بیش از یک قرن می باشد. مخابرات، به عنوان ستون اصلی انتقال اطلاعات، نقش انکارناپذیری در شکل دهی به ارتباطات ملی و بین المللی ایفا کرده و با گذر زمان، از خطوط تلگراف اولیه تا شبکه های پیشرفته تلفن همراه و دیتا سنترها، مسیر تحول شگفت انگیزی را طی کرده است. اهمیت این حوزه نه تنها در بعد تکنولوژیک، بلکه در ابعاد اجتماعی و اقتصادی نیز قابل توجه است، زیرا گسترش ارتباطات، بستری برای تبادل سریع اطلاعات و توسعه زیرساخت های مدرن کشور فراهم می آورد.

نخستین گام های مخابرات در ایران به سال ۱۲۳۶ هجری خورشیدی باز می گردد، زمانی که اولین خط تلگراف بین تهران و چمن سلطانیه در نزدیکی زنجان نصب شد، تنها چهارده سال پس از اختراع تلگراف توسط مورس. این خط در دو سال بعد به زنجان، تبریز و جلفا امتداد یافت و به شبکه تلگرافی روسیه متصل شد. توسعه تلگراف در سراسر ایران با سرعتی تدریجی ادامه یافت تا اینکه ایران در سال ۱۲۴۸ به عضویت اتحادیه بین المللی تلگراف درآمد و در سال ۱۲۵۵ اداره تلگراف به وزارت تلگراف ارتقاء یافت. این دوره، آغاز شکل گیری زیرساخت های ارتباطی در کشور بود و پایه های نظام مخابراتی ایران را بنا نهاد.

مرحله بعدی تحول مخابرات با ورود تلفن و ایجاد شبکه های تلفنی آغاز شد. نخستین خطوط تلفن در تهران و بین ایستگاه های شهری در حدود سال ۱۲۶۹ برقرار گردید و تا دهه های بعد، شبکه تلفن در سراسر کشور گسترش یافت. تا سال های نخستین دهه ۱۳۲۰، نصب کابل ها و توسعه خطوط تلفن در شهرهای مختلف آغاز شد و ساختار وزارت پست و تلگراف و تلفن برای مدیریت این شبکه شکل گرفت. شرکت سهامی تلفن ایران نیز در این دوره تأسیس شد و مالکیت خطوط تلفن به دولت منتقل گردید. با پیشرفت های بعدی، بهره برداری از خطوط جدید و افزایش ظرفیت شبکه ادامه یافت تا سیستم های تلفن مغناطیسی جای خود را به سیستم های خودکار و دیجیتال دادند.

در دهه های بعدی، توسعه کیفی و کمی شبکه های مخابراتی ایران با نصب فناوری های نوین ادامه یافت. در سال ۱۳۴۳ استفاده از ریزموج (مایکروویو) در ارتباطات آغاز شد و نخستین کارخانه مخابراتی در سال ۱۳۴۵ تأسیس گردید. با راه اندازی ایستگاه های زمینی ماهواره ای و کابل های ارتباطی بین شهری، امکان انتقال سریع اطلاعات فراهم شد. تأسیس مرکز تحقیقات مخابراتی و شرکت مخابرات ایران در اوایل دهه ۱۳۵۰، چارچوب قانونی و عملیاتی توسعه شبکه را تقویت کرد و صنایع مرتبط با تولید تجهیزات مخابراتی نیز شکل گرفت.

پس از انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی، توسعه شبکه با محدودیت مواجه شد، اما روند گسترش ارتباطات به تدریج ادامه یافت. بهره برداری از کابل های نوری، مراکز سوئیچینگ دیجیتال، شبکه های تلفن همراه و اینترنت، و ایجاد مراکز مدیریت و دیتا سنترها، نمونه هایی از پیشرفت های مهم این دوره به شمار می روند. از دهه ۱۳۷۰ به بعد، با گسترش شبکه تلفن همراه و واگذاری شماره ها به بخش خصوصی، شکل گیری شبکه ملی اطلاعات، و اجرای پروژه های گسترده فیبر نوری، ایران وارد عصر دیجیتال و ارتباطات سریع شد.

امروزه مخابرات ایران شامل شبکه گسترده تلفن ثابت و همراه، دیتا سنترها، شبکه فیبر نوری، ارتباطات بین شهری و بین المللی و سرویس های نوین مخابراتی است. این شبکه با پوشش بیش از هزار شهر، میلیون ها مشترک تلفن ثابت و همراه و اتصال به شبکه های بین المللی، نشان دهنده ظرفیت و توانمندی بالای کشور در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات است. توسعه این شبکه نه تنها نشان دهنده پیشرفت فنی و مهندسی، بلکه بازتابی از سیاست های ملی و برنامه ریزی های کلان کشور برای ایجاد زیرساخت های پایدار و ارتقای سطح خدمات ارتباطی در تمامی نقاط کشور است.

سیر تحول مخابرات در ایران، از خطوط تلگراف اولیه تا شبکه های پیچیده دیجیتال و موبایل، نمونه ای شاخص از همگامی با تحولات جهانی و توسعه فناوری های نوین است. این روند نشان می دهد که با برنامه ریزی مستمر و بهره گیری از فناوری های روز، ایران توانسته است در طول بیش از یک قرن، یک شبکه مخابراتی مدرن و گسترده ایجاد کند که ظرفیت لازم برای پاسخگویی به نیازهای ارتباطی داخلی و بین المللی را دارد و مسیر توسعه آینده را نیز هموار کرده است.

فهرست مطالب
مقدمه : ۳
معرفی سیستم جهانی ارتباطات سیار ۱۲
اهداف FPLMTS 17
سابقه GSM 18
مراحل مهم یک سیستم موبایل ۲۰
نیازمندی های عملیاتی در GSM 20
نیازمندیهای فنی GSM 24
سرویس های فراهم شده توسط GSM 27
1- اعلام هزینه (با نماد AOC تاریخ معرفی ۱۹۹۲) ۳۲
۲- استثناء تمام مکالمات خارج شونده. (BAOC/1992) 32
6- پیش راندن برخوانی ـ بدون شرط (CFU , 1994) 33
7- پیش راندن برخوانی بر اساس اشغال بودن مشترک (CFB , 1994) 33
8- پیش راندن برخوانی اگر پاسخی داده نشود (CFNRy , 1994) 34
9- پیش راندن برخوانی براساس MS غیر قابل دسترس (CPNRc , 1994) 34
11- نگهداری برخوانی (HOLD , 1993) 35
12- انتظار مکالمه (CW , 1993) 35
13- انتقال مکالمه (CT / 1995) 35
15- گروه کاربر بسته (CUG , 1995) 36
16- ارائه شماره مشخصه خواهان (CNIP , 1994) 36
17- جلوگیری از ارائه شماره مشخصه خواهان (CNIR , 1994) 36
18- ارائه شماره مشخصه متصل شده (CoNP , 1994) 37
19- سرویس تلفن مجانی (FPH . 1992) 37
21- سرویس سه طرفه (۳PTY , 1994) 37
معماری GSM 38
ساختار شبکه GSM 41
طرح سلولی و طرح فرکانسی ۴۴
ایستگاه موبایل ۴۵
وظایف MS 47
سطوح قدرت ۵۰
شکل بندی MS 51
کارت SIM 52
عددهای شناسایی موبایل ۵۵
مشخصه بین المللی مشترک موبایل ۵۶
مشخصه موقتی مشترک موبایل ۵۷
شماره ISDN ایستگاه موبایل ۵۸
شماره فراگردی ایستگاه موبایل ۵۸
مشخصه بین المللی تجهیزات موبایل ۵۹
سیستم ایستگاه پایه ۵۹
وظایف BTS 62
شکل بندی های BTS-BSC 63
ترانسکدر ۶۵
BSC 66
وظایف MSC 70
VLR 72
داده های ذخیره شده در VLR 74
ثبات محل اقامت ۷۵
مرکز تصدیق ۷۹
ثبات مشخصه تجهیزات ۸۰
تابع تعامل ۸۱
مرکز نگهداری و عملیات ۸۴
مرکز مدیریت شبکه ۸۶
مرکز صدور صورتحساب ۸۷
شبکه بندی ۸۹
نتیجه گیری ۹۱
نمایش در حوزه های زمان و فرکانس ۹۳
نمایش در حوزه زمان ۹۵
کانال های منطقی ۹۸
کانال های منطقی TCH 99
کانال های منطقی کنترلی ۱۰۰
کانال کنترلی پخش ۱۰۲
کانال های کنترلی مشترک ۱۰۴
کانال های کنترلی اختصاص یافته ۱۰۵
برست نرمال ۱۰۷
برست همزمانی ۱۰۹
برست تصحیح فرکانس ۱۱۰
برست ساختگی ۱۱۱
سازمان زمانی کانال های سیگنالینگ ۱۱۳
سازمان زمانی کانال های ترافیکی (نرخ کامل و نیم نرخ) ۱۱۴
سازمان زمانی کانال های کنترلی ۱۱۵
کانال سیگنالینگ (تنهالینک بالا): کانال دستیابی اتفاقی ۱۱۷
سیگنالینگ وابسته با یک برخوانی: کانال کنترلی وابسته سریع کند ۱۱۷
اختصاص کانال مشترک در یک سیستم واقعی ۱۱۸
سیگنالینگ بدون یک برخوانی (TCH/8) 119
پرش فرکانس ۱۲۱
پارامترهای اساسی در پرش فرکانس به قرار زیر می باشند: ۱۲۵
Data 126
وجود سیستم قدرت پشتیبان: ۱۲۹
نحوه در اختیار گرفتن یک سرور وب: ۱۳۱
ضرورت راه اندازی Data Center در ایران : ۱۳۲
مزایای راه اندازیData Center در ایران: ۱۳۳
استفاده بهینه از امکانات موجود: ۱۳۵
امنیت بیشتر برای سرورها: ۱۳۶
مزایای در اختیار داشتن Data Center در آینده ۱۳۷