پاورپوینت معماری و عناصر بازارهای سنتی ایران

این پاورپوینت به بررسی معماری و عناصر بازارهای سنتی ایران می پردازد و با تحلیل ساختار فضایی، عناصر معماری، فضاهای خدماتی و شهری و انواع بازارهای خطی، چند محوری، صلیبی و متمرکز، ویژگی های اقلیمی و فرهنگی هر بازار را بررسی می کند.

مقدمه:
بازارهای سنتی ایران با پیشینه ای کهن و معماری متمایز نه تنها محل خرید و فروش کالا بلکه نمادی از زندگی اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی شهرهای ایرانی به شمار می روند. از گذشته های دور، بازارها همواره محور زندگی شهری بوده و در مجاورت اماکن مهمی چون ارگ حکومتی، مسجد جامع و میدان اصلی شهر شکل گرفته اند. حضور بازارها در این موقعیت ها، ارتباط آن با زندگی اجتماعی و اقتصادی شهر را برجسته کرده و موجب شده بود که فعالیت های تجاری و صنفی در کنار مراکز مذهبی و سیاسی جریان یابند.

ویژگی مهم بازارهای ایرانی تقسیم بندی صنفی و نظم فضایی است؛ هر حرفه و صنعتگر در راسته و رسته ای مشخص جای می گرفت تا دسترسی به کالا و اطلاع از قیمت و کیفیت برای خریداران و فروشندگان آسان باشد. عناصر اصلی بازار شامل راسته های اصلی و فرعی، دالان ها، چهارسوق ها و جلوخان ها هستند که به ایجاد شبکه ای پویا و کارآمد در فضای شهری کمک می کنند. راسته های بازار، بسته به اندازه و اهمیت شهر، ممکن است از چند صد متر تا چند کیلومتر طول داشته باشند و حجره ها، سراها، تیمچه ها، قیصریه ها و خانبارها، فضای معماری و اقتصادی بازار را شکل می دهند.

با توجه به اقلیم های متفاوت ایران بازارها در طراحی و مصالح خود تنوع یافته اند. در نواحی مرطوب شمال، بام های شیبدار و کف های شیب دار برای دفع آب باران طراحی شده اند، در مناطق گرم و مرطوب جنوب، سایبان ها و بازشوهای تهویه طبیعی جریان هوا را بهبود می بخشند، و در مناطق کوهستانی و مرتفع فلات، طاق ها و سقف های آجری مانع از اتلاف حرارت و کاهش دمای داخل بازار می شوند. این ویژگی ها نشان می دهد که بازارهای سنتی ایران، علاوه بر ارزش معماری، با محیط زیست و شرایط اقلیمی شهرها نیز هماهنگ بوده اند.

شکل بازارها نیز بسته به نوع رشد و توسعه شهری متفاوت است؛ بازار خطی یا طولی، بازار چند محوری، بازار صلیبی و بازار متمرکز نمونه هایی از این تنوع هستند که هر یک با توجه به تراکم فعالیت ها و موقعیت های شهری شکل گرفته اند. علاوه بر آن، نامگذاری بازارها نیز منعکس کننده حرفه، بانی، موقعیت جغرافیایی یا مذهبی و حتی اندازه بازار است و نمایانگر تعامل میان فرهنگ، اقتصاد و هویت شهری ایرانی است.

بنابراین بازارهای سنتی ایران مجموعه ای از عناصر شهری، معماری و خدماتی هستند که با توجه به فرهنگ و اقلیم، شبکه ای منسجم و پویا را در شهرهای ایرانی شکل داده و بازتاب دهنده تاریخ، اقتصاد و سبک زندگی مردم این سرزمین به شمار می روند.

فهرست مطالب
مقدمه
تعریف واژه بازار
بازار ایرانی
عناصر و فضاهای بازار
۱- عناصر و فضاهای شهری و ارتباطی
۲- عناصر و فضاهای معماری
۳- فضاهای خدماتی و عمومی
شکلهای مختلف بازار
۱- بازار خطی (طولی)
۱-۱- بازارهای ارگانیک (غیر مستقیم)
۲-۱- بازارهای طراحی شده (مستقیم)
بازار چند محوی
۳- بازار صلیبی
بازار متمرکز
نحوه نامگذاری بازارها
عناصر و فضاهای شهری و ارتباطی
۱- راسته
خصوصیات راسته بازار
۲- رسته (راسته فرعی)
۳- دالان
۴- چهار سوق (چهار سو)
۵- جلوخان
عناصر و فضاهای معماری بازار
۱- حجره (دکان)
مشخصات حجره
۲- سرا (خان- کاروانسرا)
۳- تیمچه (تیم)
۴- قیصریه (قیصرا)
۵- خانبار (کالنبار)
شکل بازار در اقلیم های مختلف
۱- بازار در کرانه جنوبی دریای خزر
۲- بازار در کرانه شمالی خلیج فارس و دریای عمان
۳- بازار در نواحی کوهستانی و مرتفع فلات
۴- بازار در دشتهای فلات
منابع و ماخذ