
اهلیت
منظور از اهلیت در اینجا، اهلیت استیفاء یا توانائى قانونى براى اعمال و اجراء حقوق مدنى است. همهٔ انسان ها به حکم طبیعت و خلقت خدادادى داراى حقوق هستند ولى بعضى از انسان هاى صاحب حق ممکن است به دلایلى توانائى اعمال و اجراء حقوق خود را نداشته باشند. در مادهٔ ۱۲۰۷ قانون مدنى آمده است: اشخاص ذیل محجور و از تصرف در اموال و حقوق خود ممنوع هستند:
- صغار
- اشخاص غیررشید
- مجانین.
بنابراین اشخاصى را که توانائى و صلاحیت لازم براى اجراء و اعمال حقوق مدنى خود ندارند، محجور (ممنوع) مى نامند. به همین جهت جامعه و قانون به حمایت از آنان برمى خیزد و از راه تعیین ولّى یا قیم و سرپرست، آنان را در اعمال و اجراء حقوق مدنى آنها یارى مى دهد تا حقى از آنان ضایع و سلب نشود.
اهلیت بیمه گر:
براى اشتغال به امور و فعالیت هاى بیمه اى قانون شرایطى را پیش بینى کرده است. چنانکه مادهٔ ۳۱ قانون تاسیس بیمهٔ مرکزى ایران و بیمه گرى مى گوید: ”عملیات بیمه در ایران به وسیلهٔ شرکت هاى سهامى عام ایرانى که کلیهٔ سهام آنها با نام بوده و با رعایت این قانون تجارت به ثبت رسیده باشند انجام خواهد گرفت“.
بنابراین بیمه گرى که فاقد پروانهٔ تاسیس و فعالیت در رشته هاى بیمه باشد فاقد اهلیت قانونى براى اشتغال به اعمال و فعالیت هاى بیمه اى است و اگر به صدور بیمه نامه یا قرارداد بیمه اقدام کند، قرارداد او از درجهٔ اعتبار ساقط است. همچنین اگر بیمه گرى ورشکسته باشد از تاریخ توقف، از مداخله در امور مالى و حقوق مالى خود ممنوع است و حق انعقاد قرارداد صلح را ندارد (آشکار است که این منع قانونى تنها از جهت حفظ حقوق بستانکاران تاجر ورشکسته است و نه از جهت عدم اهلیت قانونى تاجر).