دانلود جزوه اصول حسابداری

این جزوه در مورد اصول حسابداری بوده و به بررسی مفروضات، اصول و میثاق های محدودکننده، گزارشگری مالی، ویژگی های کیفی اطلاعات و استانداردهای حسابداری می پردازد.

حسابداری
عبارت است از یک سیستم اطلاعاتی که از طریق شناسایی، ثبت، اندازه گیری، طبقه بندی، تلخیص و گزارشگری رویدادهای مالی، اطلاعات لازم را در اختیار استفاده کنندگان و (کاربران) از اطلاعات حسابداری قرار می دهد.

گفتار ۳:
استفاده کنندگان اطلاعات حسابداری
استفاده کنندگان از اطلاعات حسابداری، طیف وسیعی را تشکیل می دهند و به طور کلی آنها را می توان به دو دسته تقسیم نمود:
1- تصمیم گیرندگان درون سازمان
2- تصمیم گیرندگان برون سازمان

تصمیم گیرندگان درون سازمان شامل مدیران اجرایی می باشند که اطلاعات حسابداری را برای برنامه ریزی، کنترل، هماهنگی و تصمیم گیری لازم درباره عملیات موسسه مورد استفاده قرار می دهند.

استفاده کنندگان برون سازمانی شامل طیف گسترده ای می باشد که از جمله آنها می توان سهامداران، سرمایه گذاران بالقوه، بستانکاران، بانک ها و موسسات اعتباری، تحلیل گران مالی و اقتصادی، اتحادیه کارگری و مراجع مالی و اقتصادی دولتی را نام برد.

نهادهای قانونی و انجمن های حرفه ای حسابداری جهت حمایت از منافع آنها، ضوابط و مقررات حسابداری مالی را با دقت فراوان وضع می نمایند.

گفتار ۴:
مفاهیم اساسی حسابداری و گزارشگری مالی
الف) مفروضات حسابداری
• تفکیک شخصیت
• تداوم فعالیت
• دوره مالی
• مبنای تعهدی
• واحد پول

ب) اصول حسابداری
• بهای تمام شده تاریخی
• تحقق درآمد
• تطابق هزینه ها با درآمدها
• افشاء

ج) اصول یا میثاق های محدودکننده
• فزونی منابع بر مخارج
• اهمیت
• خصوصیات صنعت
• محافظه کاری

الف) مفروضات حسابداری
مفروضات حسابداری منشا و شالوده اصول حسابداری و مبنای تهیه و تنظیم صورت های مالی واحدهای اقتصادی را تشکیل می دهند. هر کدام از مفروضات حسابداری می تواند منشا یک یا چند اصل حسابداری باشد.

۱- فرض تفکیک شخصیت
بر اساس فرض تفکیک شخصیت، برای هر موسسه شخصیتی مستقل از مالک (مالکان) آن و همچنین مستقل از سایر موسسات موجود در جامعه در نظر گرفته می شود.

۲- فرض تداوم فعالیت
فرض تداوم فعالیت بدین معنی است که عملیات موسسه در آینده قابل پیش بینی تداوم خواهد یافت و قصد انحلال یا توقف فعالیت آن وجود ندارد.

۳- فرض دوره مالی
نتایج واقعی عملیات موسسه را فقط می توان در پایان اجرای عملیات آن و پس از وصول مطالبات، فروش دارایی ها و اجرای تعهدات و پرداخت بدهی ها، به طور دقیق و قطعی تعیین کرد.

استفاده کنندگان از اطلاعات مالی نمی توانند برای دریافت اطلاعات تا آن زمان تامل کنند. بنا براین، عمر طولانی یک موسسه به دوره های زمانی مساوی کوتاه تر، معمولاً یک ساله، تقسیم می شود و برای هر دوره گزارش های مالی جداگانه ای ارائه می گردد.

۴- فرض یا مبنای تعهدی
فرض تعهدی یکی از زیر بنایی ترین و مهم ترین مفروضات حسابداری است. توسعه و گسترش حسابداری تا حد زیادی مدیون این فرض است.

براساس فرض تعهدی، درآمدها به محض تحقق و هزینه ها به محض تحمیل، بدون توجه به زمان دریافت یا پرداخت وجه نقد مربوطه، شناسایی و ثبت می شوند.

۵- فرض واحد پول
فرض واحد پول بدین معنی است که آثار و نتایج کلیه معاملات و عملیات مالی موسسه باید بر حسب پول، اندازه گیری و گزارش شود.

ب) اصول حسابداری
اصول حسابداری قواعدی کلی است که حسابداران به عنوان مبنای اجرای کار در کلیه مراحل اجرای عملیات حسابداری مورد استفاده قرار می دهند و عبارت اند از:
۱- اصل بهای تمام شده
۲- اصل تحقق درآمد
۳- اصل تطابق هزینه ها با درآمدها
۴- اصل افشاء

۱- اصل بهای تمام شده تاریخی
به موجب اصل بهای تمام شده، تمام رویدادهای مالی به بهای تمام شده در تاریخ وقوع ثبت و در صورت های مالی منعکس می شود و چنانچه بعداً ارزش پولی آنها افزایش یابد، این افزایش شناسایی و ثبت نمی شود.

در به کارگیری این اصل، بهای تمام شده دارایی ها براساس قیمت نقد یا معادل قیمت نقد، اندازه گیری می شود.

اصل افشاء
اصل افشاء ایجاب می کند که کلیه واقعیت های بااهمیت مربوط به رویدادها و فعالیت های مالی موسسه به نحو مناسب و کامل افشاء شود.

براساس اصل افشاء، حقایق باید تمامی اطلاعاتی که به نحوی می تواند در تصمیم گیری استفاده کنندگان از اطلاعات مالی تأثیرگذار باشد، افشاء شود. افشای اطلاعات می تواند در متن صورت های مالی یا یادداشت های همراه آن صورت پذیرد.

۱- اصل تحقق درآمد
بر اساس اصل تحقق، درآمدها بدون توجه به زمان دریافت وجه نقد مربوطه، در زمان تحقق شناسایی می شوند، معمولاً زمانی درآمد را تحقق یافته فرض می کنند که فرآیند کسب سود کامل با حداقل قسمت اعظم آن کامل شده باشد.

فرآیند کسب سود عبارت از مجموعه ای از عملیات است که از خرید مواد اولیه و سایر عوامل تولید تا تبدیل آنها به کالای ساخته شده و نهایتاً فروش محصولات و دریافت وجه آنها را دربر می گیرد.

۴- اصل تطابق هزینه ها با درآمدها
بر اساس اصل تطابق، برای اندازه گیری سود هر دوره باید هزینه های هر دوره با درآمدهای همان دوره مقابله نمود. به عبارت دیگر، برای تعیین سود هر دوره باید هزینه هایی که برای کسب درآمدهای همان دوره تحمیل شده اند را از درآمدها کسر نمود.

ج) میثاق ها یا اصول محدودکننده
• میثاق ها یا اصول محدودکننده کاربرد مفروضات و اصول حسابداری را در چارچوب خاصی محدود می سازد.
• میثاق ها یا اصول محدودکننده اثر تعدیل کننده بر حسابداری و گزارش گیری مالی دارند.

۱- فزونی منافع بر مخارج
هدف گزارشگری مالی فراهم کردن اطلاعات لازم برای تصمیم گیری است. اما مخارج تهیه این اطلاعات نباید بر منافع آن فزونی یابد.

اصل اهمیت
به موجب اصل اهمیت، در مورد مبالغ و اقلامی که بنا بر وضعیت، محیط و عملکرد موسسه، جزیی و ناچیز محسوب می شوند، می توان از اعمال دقیق اصول حسابداری خودداری کرد.

اصل محافظه کاری
محافظه کاری بدین است که در شرایط ابهام، اعمال قضاوت برای انجام برآورد به نحوی صورت گیرد که درآمدها یا دارایی ها بیشتر از واقع و هزینه ها یا بدهی ها کمتر از واقع ارائه نشود.

محافظه کاری عبارت است از کاربرد درجه ای از مراقبت که جهت انجام برآورد در شرایط ابهام موردنیاز است به گونه ای که درآمدها یا دارایی ها بیشتر از واقع و هزینه ها کمتر از واقع ارائه نشود.

گفتار ۵:
ویژگی ها و خصوصیات کیفی اطلاعات حسابداری
مهم ترین ویژگی ها یا خصوصیات کیفی اطلاعات حسابداری عبارت اند از:
۱- مربوط بودن
۲- قابلیت اتکا
۳- قابلیت مقایسه

۱- مربوط بودن
(مربوط بودن) یکی از ویژگی های کیفی و اساسی اطلاعات حسابداری است. ارائه اطلاعات مربوط، تصمیم گیرندگان را در اخذ تصمیمات منطقی یاری می دهد و می تواند عاملی برای جلوگیری از بروز ابهام و سردرگمی در بررسی و مطالعه اطلاعات مالی محسوب شود.

ویژگی مربوط بودن اطلاعات مالی مبتنی بر مفاهیم زیر می باشد:
اهمیت، به موقع بودن، رجحان محتوا بر شکل، قابل فهم بودن و افشای کامل است که هریک از این مفاهیم یا ویژگی های فرعی در زیر تشریح می شود.

الف) اهمیت
اهمیت در حسابداری یک مفهوم نسبی است که کیفیت و کمیت آن از طریق میزان تأثیری که اطلاعات حسابداری بر تصمیم گیری ها دارد ارزیابی و تعیین می گردد.

ب) به موقع بودن
به موقع بودن به موضوع مناسب بودن زمان ارائه اطلاعات مالی اشاره دارد، زیرا بسیاری از انواع اطلاعات مالی نسبت به گذشت زمان حساسیت زیادی دارند و به سرعت ارزش خود را از دست می دهند.

ج) رجحان محتوا بر شکل
در حسابداری و گزارشگری مالی بر محتوای اقتصادی عملیات و رویدادها تأکید می شود، هر چند شکل عملیات و رویدادها مغایر با محتوای آنها باشد و نحوه عمل دیگری را ایجاب کند.

د) قابل فهم بودن
صورت های مالی باید برای اشخاصی که دانش متعارفی از حسابداری دارند، بالقوه قابل فهم و قابل استفاده باشد. به همین دلیل، ویژگی قابل فهم بودن را وابسته به دانش استفاده کنندگان گزارش های مالی می دانند.

ه) افشای کامل
هدف های حسابداری و گزارشگری مالی ایجاب می کند که اطلاعات مربوط به گونه ای مناسب و کامل افشاء شود. افشاء به عنوان یکی از اصول اساسی حسابداری تشریح می شود.

۲- قابلیت اتکا
قابلیت اتکا به اعتماد و اتکایی اشاره دارد که استفاده کنندگان می توانند بر اندازه گیری های گزارش شده در صورت های مالی اساسی داشته باشند. نتایج اندازه گیری های حسابداری هنگامی قابل اتکا است که به طور صادقانه معرف ارزش هایی باشد که انتظار می رود یا در نظر است ارائه کند.

۳- قابلیت مقایسه
سرمایه گذاران و اعتباردهندگان، امکانات و فرصت های سرمایه گذاری و اعطای اعتبار گوناگونی دارند. تصمیمات آنان نیز گاهی بر مبنای مقایسه عملکرد واحد تجاری مورد نظر در طول زمان (چندین سال) و یا عملکرد چندین واحد تجاری برای دوره یا دوره های زمانی یکسان، اتخاذ می شود.

ویژگی «قابلیت مقایسه» مبتنی بر مفاهیم (۱) رعایت یکنواختی یا ثبات رویه و (۲) همسانی رویه ها است که به عنوان اجزا یا ویژگی های وابسته به «قابلیت مقایسه» هریک را تشریح می کنیم.

الف) رعایت یکنواختی
رعایت یکنواختی به قابلیت مقایسه اطلاعات ارائه شده توسط یک واحد تجاری در طول زمان اشاره دارد.
به طور کلی، به کارگیری یکنواخت اصول و رویه های حسابداری و استفاده از اصطلاحات یکسان و طبقه بندی های مشابه در سال های مختلف، کیفیت «قابلیت مقایسه» اطلاعات ارائه شده را بالا می برد.

ب) همسانی رویه ها
ویژگی دیگر وابسته به کیفیت «قابلیت مقایسه»، همسانی رویه ها است که به قابلیت مقایسه نتایج گزارش شده بین دو یا چند واحد تجاری در مقطع یا مقاطع زمانی یکسان اشاره دارد.

تضاد بین ویژگی های کیفی اطلاعات حسابداری
همان گونه که در بحث راجع به ویژگی های کیفی و همچنین مفاهیم و جزئیات مربوطه به هر یک مطرح شد، اطلاعات حسابداری هنگامی سودمند است و می تواند به استفاده کنندگان در تصمیم گیری ها کمک کند که از ویژگی های کیفی لازم برخوردار باشد.

گفتار ۶:
استانداردهای حسابداری
مفروضات و اصول حسابداری یک سری مفاهیم کلی هستند که به کارگیری صحیح آنها مستلزم تدوین ضوابط اجرایی است که راهنمای به کارگیری آنها در عمل باشد.

در ایران، بر اساس بند ۴ تبصره ۲ قانون تشکیل سازمان حسابرسی و ماده ۶ قانون اساسنامه سازمان حسابرسی، وظیفه تدوین و تعمیم اصول و ضوابط حسابداری و حسابرسی به این سازمان محول شده است.

فهرست مطالب
فصل اول: کلیات
فصل دوم: تجزیه و تحلیل معاملات و عملیات مالی
فصل سوم: ثبت رویدادهای مالی
فصل چهارم: بسط معادله اساسی حسابداری
فصل پنجم: تکمیل چرخه حسابداری
فصل ششم: عملیات حسابداری در موسسات بازرگانی
فصل هفتم: تهیه صورت های مالی با استفاده از کاربرگ
فصل هشتم: موجودی های مواد و کالا
فصل نهم: حسابداری اسناد تجاری
فصل دهم: اصلاح اشتباهات