تحقیق پیرامون کانیها و کانی شناسی

مقدمه:
کانی ها یکی از بنیادی ترین اجزای پوسته زمین هستند؛ موادی طبیعی، بلورین و غیرآلی که با ترکیب شیمیایی مشخص و آرایش اتمی منظم، در لایه های مختلف زمین حضور دارند و هویت سنگ ها را شکل می دهند. هر کانی، روایت جداگانه ای از فرایندهای ژئوشیمیایی و زمین شناختی دارد؛ گاهی تنها از یک عنصر خالص پدید آمده و گاهی نتیجه پیوند پیچیده چندین عنصر است. ریشه واژه «کانی» از «کان» گرفته شده و همین واژه، پیوند دیرینه آن با مفهوم معدن را نشان می دهد؛ جایی که بخش هایی از پوسته زمین، به طور چشمگیر از این مواد سرشار شده اند و ارزش شناسایی، استخراج و بررسی پیدا کرده اند. در این میان، موادی که ساخته دست انسان هستند یا محصول فرایندهای زیستی به شمار می آیند — مانند شیشه، آلیاژها، مروارید یا صدف — در تعریف علمی کانی جای نمی گیرند، زیرا ویژگی های بنیادین آن را ندارند.

شناخت کانی شناسی از دل نظم بلوری آغاز می شود. سیستم های کریستالی — از مکعبی و هگزاگونال تا تری گونال، تتراگونال، اورتورومبیک، مونوکلین و تری کلین — چارچوبی می سازند که در آن، شکل گیری وجوه، زوایا و محورهای تقارن معنا پیدا می کند. همین ساختار است که به کانی ها شخصیت ظاهری و رفتاری می بخشد و تفاوت های آنها را در برابر نیرو، نور یا واکنش های شیمیایی رقم می زند.

ویژگی های تشخیصی، بخش دیگری از جهان پیچیده کانی ها را آشکار می کند. جلا، رنگ و رنگ خاکه، سختی بر اساس جدول موس، رخ و شکستگی، چگالی نسبی، خاصیت مغناطیسی، واکنش با اسید، طعم، بو و حتی حس لمس شدن، هر کدام نشانه ای هستند از ترکیب درونی و تاریخچه شکل گیری. گاهی یک نمونه کوچک، با همین شاخصه ها هویت خود را نشان می دهد؛ از پیریت با درخشش زرد فلزی گرفته تا هماتیتی که رنگ سرخ تیره اش در خاکه نمایان می شود. در کنار اینها، ماکل، پاراژنز و رابطه هم زیستی کانی ها در یک محیط زمین شناختی، پرده دیگری از فرایندهای نهفته در اعماق را روشن می کند.

طبقه بندی شیمیایی نیز چشم اندازی دقیق تر ارائه می دهد. گروه کربنات ها با کلسیت و دولومیت شناخته می شوند؛ سولفیدها با چهره شاخص پیریت، اکسیدها با هماتیت و کرومیت، و سپس سولفات ها، فسفات ها و نمک ها، هر کدام روایت خاصی از شرایط دما، فشار و ترکیب شیمیایی دارند. سیلیکات ها — گسترده ترین گروه — در قالب های متنوعی مانند سیلیکات های دو تایی، حلقوی، زنجیره ای، ورقه ای و داربستی ظاهر می شوند و شبکه ای شگفت انگیز از پیوندهای تتراهدرال سیلیس را پیش چشم قرار می دهند. فلدسپات ها نیز در این میان جایگاهی محوری دارند و بخش بزرگی از سنگ های آذرین و دگرگونی را شکل می دهند.

جزئیات ظاهراً کوچک، گاهی لایه های تازه ای از شناخت را آشکار می کنند. از نمایش های چشمگیر مانند داستان «مرسدس بنز ساخته شده از الماس» تا حضور کانی های نادر در دل سنگ ها، همگی توجه را به ارزش و پیچیدگی این مواد جلب می کنند. اندازه دانه ها، چگونگی رشد بلورها، و تعامل آن ها با محیط پیرامون، تصویر کامل تری از تحولات زمین در بازه های زمانی طولانی ترسیم می کند.

کانی شناسی، در امتداد این مسیر، چارچوبی فراهم می کند برای فهمیدن این که هر کانی چگونه در کنار دیگری قرار گرفته، چرا چنین خواصی دارد و چه شرایطی آن را پدید آورده است. از تعریف دقیق کانی تا شیوه های شناسایی، از بررسی خواص فیزیکی و شیمیایی تا طبقه بندی در گروه های گوناگون، یک منظومه منسجم شکل می گیرد که به درک منظمِ ساختار درونی زمین منتهی می شود. چنین نگاهی، وقتی با دقت در نشانه ها و ویژگی های هر نمونه همراه شود، تصویر تازه ای از پویایی پوسته زمین پیش چشم می گذارد؛ تصویری که در آن نظم بلوری، ترکیب شیمیایی و تاریخچه زمین شناختی، در کنار هم معنا می یابند و جایگاه واقعی کانی ها را آشکار می کنند.

فهرست مطالب:
تعریف کانی
سیستم کریستالی
سیستم مکعبی (کوبیک)
سیستم هگزاگونال
تری گونال
تترا گونال
سیستم اورترومبیک
سیستم منو کلین
تری کلین
ویژگی کانی ها
چگونگی شناسایی کانی ها
شناسایی انواع کانیها
مهمترین روشهای شناسایی کانیها
جلا
رنگ و رنگ خاکه
سختی
جدول موس
مرسدس بنز ساخته شده از الماس
رخ
شکستگی
چگالی نسبی
خواص مغناطیسی
واکنش با اسید
طعم، بو و لمس
اندازه کانی ها
ماکل چیست؟
پاراژنز
گروه کربنات ها
کانی کلسیت
کانی دولومیت
گروه سولفید ها
کانی پیریت
گروه اکسید ها
هماتیت
کرومیت
سولفات ها
فسفات ها
نمک ها
کانی ها ی سیلیکاتی
سیلیکات های دو تایی یا دمبلی
سیلیکات های حلقوی
سیلیکات های زنجیره ای
سیلیکات های ورقه ای
سیلیکات های داربستی یا شبکه ای
فلدسپات هابه همراه تصاویر عکس های رنگی