مقاله بررسی پدیده آتشفشان و انواع آن در زمین شناسی

مقدمه:
زمین، سیاره ای پویا و زنده است که ساختار آن در طول میلیون ها سال دستخوش تحولات شگرفی شده است. در آغاز، کره زمین به صورت یک کره گداخته بود و حرارت شدید درون آن، تمامی اجزای اولیه اش را در حالت مذاب نگه می داشت. با گذشت زمان و کاهش دمای سطح، پوسته ای سخت و نسبتاً پایدار بر روی این کره گداخته شکل گرفت، اما فعالیت های درونی زمین هرگز متوقف نشد. یکی از بارزترین نمودهای این فعالیت های درونی، پدیده آتشفشان است؛ فرایندی که طی آن مواد مذاب، گازها و مواد جامد از درون زمین به سطح می آیند و تأثیرات شگرفی بر محیط زیست، اقلیم و جغرافیای محلی برجای می گذارند.

آتشفشان ها نه تنها نمایانگر قدرت خیره کننده طبیعت هستند، بلکه درک آنها به ما کمک می کند تا رابطه پیچیده میان ساختار داخلی زمین، حرکت صفحات تکتونیکی و فرایندهای سطحی را بهتر بفهمیم. فعالیت های آتشفشانی، از فوران های عظیم و خطرناک گرفته تا جریان های آرام گدازه، همگی بخش های مختلفی از یک پدیده واحد به نام فعالیت آتشفشانی را تشکیل می دهند. این فعالیت ها می توانند باعث شکل گیری کوه ها و مخروط های آتشفشانی، تغییر مسیر رودخانه ها، ایجاد دریاچه های آتشفشانی و حتی تأثیرات اقلیمی گسترده شوند.

آتشفشان شناسی، علمی است که به بررسی این پدیده ها و مکانیزم های آنها می پردازد. با مطالعه آتشفشان ها، دانشمندان می توانند علاوه بر شناخت ترکیبات شیمیایی و ویژگی های ماگما، نحوه تشکیل و فعالیت انواع مختلف آتشفشان ها، مانند آتشفشان های سپری، گنبدی و مرکب، و ارتباط آنها با ساختار تکتونیکی زمین را تحلیل کنند. این دانش، امکان پیش بینی فعالیت های بالقوه خطرناک را فراهم می آورد و به کاهش خسارات جانی و مالی ناشی از فوران ها کمک می کند.

آتشفشان ها همچنین به عنوان منابع ارزشمند انرژی و مواد معدنی شناخته می شوند. بهره گیری از انرژی ژئوترمال، مطالعه ذخایر هیدروترمال و استخراج مواد معدنی آتشفشانی نمونه ای از کاربردهای علمی و اقتصادی این پدیده ها هستند. علاوه بر این، بررسی و پایش فعالیت آتشفشان ها، چه در سطح زمین و چه در اعماق اقیانوس ها، اطلاعات مهمی درباره تکامل زمین و پویایی درونی آن ارائه می دهد.

از منظر زیست محیطی، فعالیت های آتشفشانی می توانند اثرات ویرانگری داشته باشند، اما همزمان زمینه ساز شکل گیری اکوسیستم های جدید و غنی شدن خاک ها با مواد معدنی ارزشمند نیز هستند. بنابراین، شناخت دقیق ساختمان آتشفشان ها، دهانه ها، کالدراها، مخروط ها و دیگر اجزای آنها، نه تنها به زمین شناسان بلکه به برنامه ریزان شهری و محیط زیست کمک می کند تا با چالش های ناشی از این پدیده های طبیعی مقابله کنند.

فهرست مطالب:
مقدمه
بزرگترین آتشفشان کره زمین
بزرگترین آتشفشان کشف بشر
نمونه ای از فورانهای مهم دنیا
اقسام آتشفشانها
آتشفشان چگونه بوجود می آید؟
دهانه آتشفشان
آشنایی
اشکال مختلف دهانه آتشفشان
مآر (Maar)
مآرهای بازالتی
کالدارها (caldera)
کالدراهای انفجاری
کالدراهای ریزشی
کالدراهای فرسایشی
رابطه آتشفشان شناسی با سایر علوم زمینی
علل پیدایش آتشفشان
آتشفشانهای حاشیه صفحات همگرا
برخورد قاره با قاره (اشتقاق قاره ای)
آتشفشانهای در مرز صفحات واگرا
جزیره ایسلند
آتشفشانهای درون صفحه ای
اهمیت آتشفشان شناسی
پیشگیری از خطرات اجتماعی آتشفشان
فوران آتشفشان
انواع فوران
بمب آتشفشان
عوامل موثر در اشکال بمبها
انواع بمبهای آتشفشانی
۱ـ بمبهای کروی
۲ـ بمبهای نواری یا روبانی شکل
۳ـ بمبهای تاپاله گاوی
۴ـ بمبهای گل کلمی
۵ـ بمبهای مرکز دار
۶ـ بمبهای قشر نافی
قسمتهای مختلف آتشفشان
۱) دودکش
۲) دهانه
۳) مخروط
۴) سوزن یا گنبد
انواع مخروط
انواع آتشفشان
دیدکلی
طیقه بندی تکتونیکی آتشفشانها
انواع آتشفشانها
آتشفشانهای سپری شکل Shield Volcano
آتشفشانهای گنبدی
آتشفشان نوع ترکیبی (مرکب)
آتشفشان سهند
فعالیت آتشفشان سهند
محیط رسوبی گدازه های سهند
چینه شناسی آتشفشان سهند
ویژگی تکتونیکی آتشفشان سهند
سنگ شناسی آتشفشان سهند
آثار زیست محیطی آتشفشان سهند
تحولات ماگمایی آتشفشان سهند
دریاچه آتشفشان
کالدرا
مکانیسم تشکیل دریاچه
نمونه کاملی از یک دریاچه آتشفشانی
ساختمان آتشفشان
دهانه آتشفشان
دیاترم (Diatreme)
مآر (Maar)
کالدرا (Caldera)
کالدرای انفجاری
کالدرای ریزشی
کالدراهای فرسایشی
مخروط آتشفشانی
آتشفشان در ایران
آتشفشان در اقیانوس
آتشفشانهای پشته میان اقیانوسی
آتشفشانهای ممتد وسط صفحه اقیانوسی
آتشفشانهای جزایر قوسی
آتشفشانهای منفرد کف اقیانوس
آتشفشان نوع هاوایی
مهمترین آتشفشان هاوایی
حرارت دریاچه کیلوآ
گدازه آتشفشان هاوایی
بهره برداری از آتشفشان
ویژگیهای طبیعی آتشفشان
بهره برداری از ویژگی های طبیعی آتشفشانی
بلایای همراه آتشفشان
پیش بینی فعالیت آتشفشان
پیش درآمدهای آتشفشانی
عکس العمل در برابر پیش بینی فوران
آتشفشان در منظومه شمسی
آتشفشان در زمین
انرژی انفجار آتشفشان
پیدایش آتشفشان در سطح ماه
اثرات آتشفشان در ماه
آتشفشان در سیاره تیر
آتشفشان در سیاره زهره
ایمنی در برابر آتشفشان
پدیده های همراه آتشفشانها
پدیده های ویرانگر
بهمنهای سوزان
بارانهای ناشی از فوران
کمانهای نورانی
شناخت زمین شناسی آتشفشان تحت مراقبت
بررسی ساختمان زمین شناسی آتشفشان
بررسی آب شناسی (هیدرولوژی)
ایستگاههای مراقبت
استفاده از انرژی ژئوترمال آتشفشان
ذخایر هیدروترمال
آتشفشان تفتان
دهانه آتشفشان تفتان
فعالیت آتشفشان تفتان
ویژگیهای ساختمانی تفتان
سنگ شناسی تفتان
ویژگیهای ژئوشیمیایی سنگهای آتشفشان تفتان
آتشفشانهای بازالتی پیرامون تفتان

راهنمای استفاده:
مناسب جهت استفاده دانشجویان رشته زمین شناسی و رشته های مرتبط
در قالب word و قابل ویرایش