مقاله طراحی و اجرای شبکه فاضلاب و زیرساخت شهری واوان

مقدمه:
طراحی و اجرای شبکه فاضلاب یکی از عناصر کلیدی توسعه شهری و ساماندهی زیرساخت های شهری در شهرك واوان به شمار می رود. این شبکه نه تنها تضمین کننده جمع آوری و هدایت صحیح فاضلاب واحدهای مسکونی و عمومی است، بلکه نقش مهمی در حفظ بهداشت محیط، کاهش آلودگی منابع آب و ایجاد شرایط زندگی مناسب برای ساکنان ایفا می کند. در مطالعات طرح جامع، سه روش دفع فاضلاب مورد بررسی قرار گرفت و در نهایت روش ایجاد شبکه فاضلاب و تصفیه انتخاب شد. در این روش، با توجه به شیب طبیعی زمین، پیش بینی شده که فاضلاب جمع آوری شده توسط شبکه، از طریق لوله های قطور و گاه نیازمند پمپاژ، به تصفیه خانه واقع در سالورومافین آباد هدایت شود و پس از تصفیه، پساب حاصل جهت مصارف کشاورزی مورد استفاده قرار گیرد. این رویکرد، با در نظر گرفتن اصول فنی و اقتصادی، امکان مدیریت بهینه حجم فاضلاب تولیدی در شهرك را فراهم می آورد و از اتلاف منابع آب جلوگیری می نماید.

شبکه فاضلاب واوان شامل سه رشته خطوط اصلی است که در جهت شمال-جنوب امتداد یافته و با توجه به شیب کم زمین، در برخی نقاط عمق لوله ها افزایش یافته و به منظور عبور فاضلاب از فواصل طولانی، استفاده از پمپ ها ضروری شده است. خطوط فرعی فشار قوی، فاضلاب واحدهای مسکونی را جمع آوری کرده و به خطوط اصلی منتقل می نمایند. قطر خطوط اصلی بین 300 تا 400 میلی متر است و با اتصال به لوله های بزرگ تر، توانایی هدایت حجم بالاتر فاضلاب در آینده را نیز داراست. طراحی شبکه به گونه ای انجام شده که امکان افزایش ظرفیت برای پاسخگویی به رشد جمعیت احتمالی در نظر گرفته شده است و سرعت جریان فاضلاب در شیب های 2 تا 4 درصد، بین 2.4 تا 3 فوت برثانیه تنظیم شده است که سرعت مناسبی برای جلوگیری از ته نشینی و انسداد مسیر لوله ها است.

مالکیت اراضی شهرك واوان نیز در طراحی شبکه و سایر زیرساخت ها نقش تعیین کننده دارد. از مجموع 700 هکتار زمین شهرك، بخشی در رهن اشخاص و بانک ها قرار دارد و مابقی متعلق به شرکت واوان است. این ترکیب مالکیتی، بر برنامه ریزی توسعه شبکه فاضلاب، احداث معابر و طراحی فضاهای عمومی تاثیر می گذارد و نیازمند هماهنگی دقیق برای تملک و تخصیص زمین ها است. بررسی امکانات مالی، فنی و اجرایی شهرداری و دیگر نهادهای موثر نشان می دهد که محدودیت های موجود در نیروی انسانی، بودجه و تجهیزات، بر روند اجرا و نگهداری شبکه اثرگذار بوده و برنامه ریزی دقیق و مرحله ای برای تکمیل پروژه های زیرساختی ضروری است.

توسعه فاضلاب واوان در کنار شبکه های ارتباطی و فضای سبز، نقش مهمی در ساماندهی شهری و ایجاد کیفیت زندگی بهتر دارد. اجرای پروژه های عمرانی مانند احداث پارک های نواری، مسیرهای دوچرخه سواری و پیاده راه ها در کنار شبکه فاضلاب، باعث شکل گیری بافت منسجم شهری و بهبود منظر شهری می شود. با توجه به شیب کم زمین و وجود موانع طبیعی مانند رودخانه کرج، طراحی شبکه نیازمند پیش بینی تدابیر ویژه برای جمع آوری آب های سطحی و کنترل ریزش خاک است تا علاوه بر هدایت فاضلاب، مانع بروز آسیب های زیست محیطی و تخریب زیرساخت ها گردد.

مطالعات گذشته نشان داده که عدم هماهنگی میان بخش های مختلف شهرداری و شرکت های پیمانکار، موجب تاخیر در اجرای پروژه ها و افزایش هزینه های عمرانی شده است. واحدهای مسکونی نیمه تمام و فضاهای شهری فاقد زیرساخت مناسب، بر نیاز به برنامه ریزی دقیق و زمان بندی دقیق پروژه های توسعه شهری تاکید دارند. طراحی شبکه فاضلاب واوان بر اساس جمعیت پیش بینی شده 130 هزار نفر و مصرف سرانه آب 150 لیتر به ازای هر نفر، امکان مدیریت جریان های فاضلاب با ضرایب پیک مختلف و تطبیق با شرایط اقتصادی و اجتماعی ساکنان را فراهم می سازد و قابلیت توسعه آینده شبکه را نیز در بر دارد.

مسائل حقوقی، مالی و فنی در شهرك واوان، همراه با محدودیت های ناشی از مهاجرت جمعیت و رشد ناهمگون مناطق شهری، ضرورت اجرای مرحله ای پروژه ها و اولویت بندی مناطق مختلف شهرك را روشن می سازد. هرگونه توسعه فاضلاب و زیرساخت شهری نیازمند توجه به تراکم جمعیتی، وضعیت مالکیت اراضی، شبکه ارتباطی موجود و امکانات شهرداری است. طراحی شبکه به گونه ای است که هم زمان با افزایش جمعیت، قابلیت انطباق با تغییرات و توسعه مناطق جدید را دارد و امکان مدیریت جریان های فاضلاب و توزیع مناسب منابع آب و پساب تصفیه شده را فراهم می آورد.

با توجه به اهمیت شبکه فاضلاب در کاهش مشکلات زیست محیطی و تسهیل توسعه پایدار شهری، طراحی و اجرای آن در شهرك واوان به عنوان یک پروژه زیرساختی کلیدی، با در نظر گرفتن شیب طبیعی زمین، مالکیت اراضی، محدودیت های مالی و اجرایی و نیازهای جمعیتی، به صورت مرحله ای و متناسب با طرح تفصیلی انجام می شود. اجرای خطوط اصلی و فرعی، نصب پمپ ها در نقاط حساس، هدایت فاضلاب به تصفیه خانه و استفاده از پساب برای مصارف کشاورزی، نمایانگر یک سیستم هماهنگ و منعطف است که توانایی پاسخگویی به رشد جمعیت و توسعه آتی شهرك را داراست. شبکه فاضلاب واوان همزمان با تکمیل زیرساخت های شهری و توسعه فضاهای خدماتی، مسیر مناسبی برای بهبود کیفیت زندگی و افزایش کارایی عملکرد شهری ایجاد می نماید و زمینه ساز توسعه پایدار و هماهنگی با ساختار شهری اسلامشهر است.