مقاله بورس سنتی یا الکترونیک

مقدمه:
بورس، پیش از آنکه به شکل امروز دیده شود، در دل شهرها، قهوه خانه ها و سالن های شلوغ شکل گرفت؛ جایی که کارگزاران، تاجران و صاحبان سرمایه با نگاه هایی سرشار از تردید و امید، آینده را روی کاغذهای کوچک رقم می زدند. از آمستردام قرن هفدهم تا لندن و سپس نیویورک، مفهوم سهام، مالکیت عمومی و گردش شفاف سرمایه به تدریج رنگ گرفت و در مسیری آرام اما پیوسته، به شالوده ای برای اقتصاد مدرن تبدیل شد. روایت پیدایش شرکت هایی مانند کمپانی هند شرقی هلند و گسترش حضور عموم در مالکیت، نه تنها ساختار سرمایه داری را دگرگون کرد، بلکه شکل تازه ای از تعامل میان دولت، بازار و مردم را به نمایش گذاشت.

همین مسیر تاریخی، زمینه را برای ورود فناوری و تغییر چهره معاملات فراهم کرد. زمانی که کارگزاران زیر سقف قهوه خانه ها و تالارهای سنتی گرد هم می آمدند، تصور شبکه هایی که هزاران معامله را در یک لحظه پردازش کنند، دور از ذهن بود. اما حرکت جهان به سمت دیجیتال، سرعت و دقت را به قلب بازارها آورد و مفهوم «بورس الکترونیک» آرام آرام جای خود را در کنار ساختارهای سنتی پیدا کرد. صفحه های نمایش، جای فریادهای تالارها را گرفت و سامانه های معاملاتی، نقش مکانیسم های دستی و کاغذی را کنار زد.

در ایران نیز، داستان بورس از دل مطالعات قدیمی و طرح های نیمه تمام آغاز شد. از سال ۱۳۱۵ تا دهه های بعد، ایده ایجاد بازاری سازمان یافته برای اوراق بهادار میان کمیسیون ها، بانک ها و نهادهای اقتصادی دست به دست شد، تا سرانجام بستر قانونی و نهادی آن شکل گرفت. فراز و فرودهای اقتصادی، ملی شدن بانک ها، سال های جنگ، بی اعتمادی و توقف معاملات، هر کدام ردی از خود بر چهره بازار گذاشتند. اما بازگشت تدریجی به خصوصی سازی، عرضه سهام و گسترش مالکیت، ضربان تازه ای به این نهاد بخشید و حضور شرکت های تولیدی، سرمایه گذاری و در سال های بعد، خدماتی، افق گسترده تری را پیش چشم گذاشت.

با ورود سامانه های دیجیتال، دوره تازه ای شکل گرفت. ثبت سفارش، رصد لحظه ای قیمت ها، دسترسی گسترده تر و حذف بسیاری از محدودیت های فیزیکی، جای ساختارهای کندتر گذشته را گرفت. تالارهای شلوغ، به صفحات کاربری و تابلوهای آنلاین تبدیل شد و مفهوم «زمان» در معاملات، تعریف دیگری پیدا کرد. در فضای سنتی، حضور فیزیکی، ارتباط مستقیم و نقش آفرینی کارگزاران چهره به چهره برجسته بود؛ در حالی که در محیط الکترونیک، داده، الگوریتم و اتصال پایدار، وزن بیشتری پیدا کرده است.

با وجود این تحول، رگه هایی از گذشته همچنان باقی است. مقررات، اعتماد عمومی، شفافیت گزارش ها و سازوکار نظارت، همان ستون هایی هستند که در هر دو ساختار، معنا و اعتبار بازار را نگه می دارند. آنچه تغییر کرده، شیوه تعامل با این ستون هاست: در بورس سنتی، فرآیندها کندتر و ملموس تر بودند، اما امروز نمایش لحظه ای ارقام، تصمیم ها را در کسری از ثانیه به جریان می اندازد. در کنار این شتاب، پیچیدگی نیز افزایش یافته و تحلیل داده ها، نقش پررنگ تری نسبت به گذشته پیدا کرده است.

بحث «بورس سنتی یا الکترونیک» در واقع روایت دو دوره از یک پدیده واحد است. دوره ای که بر پایه حضور، گفت وگو و واسطه ها شکل گرفت و دوره ای که فناوری، ساختار آن را بازتعریف کرد و لایه های تازه ای از دسترسی، سرعت و مقیاس را به آن افزود. تجربه قرن ها نشان می دهد هر تحول، بر شانه های آنچه پیش از خود بوده، ایستاده است؛ تالارهای قدیمی و قهوه خانه های شلوغ، نقطه آغاز مسیری بودند که امروز به شبکه های هوشمند و سامانه های دیجیتال رسیده است.

فهرست مطالب
چکیده
مقدمه
بخش اول
تاریخچه، تعاریف و اصطلاحات
تاریخچه بورس در جهان
تاریخچه ی بازار اوراق بهادار ایران
تعاریف و اصطلاحات
بخش دوم
مبانی بورس
چرخه خرید سهام
درخواست فروش
ساعت انجام معامله
نحوه انجام معامله
ورود سفارش به سامانه معاملاتی
سازوکار معاملات
تسویه و پایاپای
روشهای تحلیل گری قیمت سهام
بخش سوم
بورس الکترونیک
مبادلات الکترونیک در بازار های مالی
نگاهی به ساختار بازار های الکترونیک
گسترش شبکه های ارتباطی الکترونیک
سیستم های الکترونیک در سایر بازارها
آیا بازار های الکترونیک اجتناب ناپذیرند
نحوهء عملکرد بورس الکترونیک
مشکلات سرمایه گذاری آنلاین
جوانب حقوقی خرید و فروش الکترونیک سهام
بخش چهارم
مقایسه،راهکارها و نتیجه گیری
نقش فن آوری اطلاعات در بازار سرمایه ایران
گیری فن آوری اطلاعات در بورس های جهان
بازار بورس ایران از سنتی تا الکترونیکی
راهکارهای توسعه فناوری اطلاعات در بورس ایران
نتیجه گیری و پیشنهادات
منابع و مآخذ

منابع و مآخذ:
سازمان کارگزاران بورس اوراق بهادار تهران – گزارش تحقیقی در مورد بورس کشورهای ژاپن- کره و سنگاپور-سازمان کارگزاران بورس اوراق بهادار تهران –
سازمان کارگزاران بورس اوراق بهادار تهران- گزارش تحقیقی در مورد بورس توکیو- سازمان کارگزاران بورس اوراق بهادار تهران – آبان ۱۳۸۶٫

ایزدی ،حسن ؛ اصول و فنون تشکیل سبد سهام، نشرمرکز آموزش و تحقیقات صنعتی ایران.
مجموعه قوانین و مقررات بورس اوراق بهادار.

حسن فهیمی راد- اکبر زرگانی نژاد – گزارش تحقیقی در مورد بورس ژاپن – سازمان کارگزاران بورس اوراق بهادار تهران

حسین عبده تبریزی نقش بورس الکترونیک در توسعه تجارت الکترونیکی در ایران