گزارش کارآموزی کار با سیستم عامل یونیکس در بانک صادرات

این گزارش کارآموزی در مورد کار با سیستم عامل یونیکس در بانک صادرات است و به بررسی ساختار، دستورات، مدیریت فایل و کاربردهای عملی UNIX در دایره کامپیوتر بانک و پردازش داده های بانکی می پردازد.

مقدمه
گسترش فناوری اطلاعات در نظام بانکی، نیاز به استفاده از سیستم عامل های پایدار، امن و قابل اعتماد را بیش از پیش نمایان کرده است. در این میان، سیستم عامل یونیکس به عنوان یکی از قدیمی ترین و در عین حال قدرتمندترین سیستم عامل ها، جایگاه ویژه ای در زیرساخت های بانکی و سامانه های پردازش اطلاعات دارد. بانک صادرات ایران به عنوان یکی از بزرگ ترین بانک های کشور، در بخش هایی از دایره کامپیوتر و سامانه های عملیاتی خود از سیستم عامل UNIX بهره می برد؛ سیستمی که به دلیل ساختار ماژولار، پایداری بالا و توانایی مدیریت هم زمان چندین فرایند، برای محیط های حساس مالی بسیار مناسب است.

سیستم عامل UNIX نخستین بار در اواخر دهه ۱۹۶۰ میلادی در آزمایشگاه های Bell شرکت AT&T طراحی شد و برخلاف بسیاری از سیستم عامل های تجاری، مسیر رشد خود را از محیط های پژوهشی و علمی آغاز کرد. این رویکرد سبب شد تا یونیکس از ابتدا بر پایه سادگی، انعطاف پذیری و قدرت تعامل با سخت افزار و نرم افزار شکل بگیرد. طراحی اولیه آن توسط کن تامپسون و توسعه تدریجی آن با مشارکت دنیس ریچی و معرفی زبان برنامه نویسی C، موجب شد یونیکس به یک سیستم عامل قابل انتقال و مستقل از سخت افزار تبدیل شود؛ ویژگی ای که نقش مهمی در گسترش جهانی آن ایفا کرد.

یونیکس نه تنها یک سیستم عامل، بلکه یک فلسفه در طراحی نرم افزار به شمار می رود. این سیستم عامل با تکیه بر هسته ای قدرتمند، ساختار فایل محور، پوسته های متنوع و مجموعه ای گسترده از دستورات، امکان مدیریت دقیق منابع سیستم، کاربران، فرایندها و دستگاه های جانبی را فراهم می کند. ساختار لایه ای یونیکس شامل kernel، فایل سیستم، shell و command ها، باعث شده است هر بخش وظیفه مشخصی را بر عهده داشته باشد و تعامل میان اجزای مختلف سیستم به صورت منظم و کنترل شده انجام گیرد. این ویژگی در محیط هایی مانند بانک ها که دقت، امنیت و سرعت پردازش اطلاعات اهمیت بالایی دارد، نقش کلیدی ایفا می کند.

در دایره کامپیوتر بانک صادرات، سیستم عامل یونیکس در انجام وظایف روزمره و عملیاتی متعددی مورد استفاده قرار می گیرد. مدیریت اطلاعات مربوط به شعب، پردازش داده های روزانه و دوره ای، بررسی وضعیت دستگاه های خودپرداز، ارسال برنامه های جدید به شعب، کنترل فایل ها و دسترسی ها، و نظارت بر عملیات سامانه های مختلف، همگی در بستری انجام می شوند که یونیکس ستون اصلی آن محسوب می شود. تسلط بر دستورات پایه و پیشرفته یونیکس، شناخت سطوح دسترسی کاربران و گروه ها، و آشنایی با ساختار فایل ها و دایرکتوری ها، از ملزومات کار در چنین محیطی است.

از ویژگی های مهم یونیکس می توان به حساسیت به حروف بزرگ و کوچک، انعطاف در نام گذاری فایل ها، امکان اجرای فرایندها در پیش زمینه و پس زمینه، و وجود ابزارهای قدرتمند متنی مانند grep، find، awk و sed اشاره کرد. همچنین صفحات راهنمای یونیکس (man pages) به عنوان یک مرجع داخلی، دسترسی سریع به توضیحات کامل هر دستور را فراهم می سازند. این قابلیت ها در کنار امنیت بالای سیستم، یونیکس را به گزینه ای قابل اتکا برای مدیریت داده های بانکی تبدیل کرده است.

گزارش حاضر با تمرکز بر کار با سیستم عامل یونیکس در بانک صادرات تنظیم شده و ابتدا به بررسی تاریخچه، ساختار و ویژگی های این سیستم عامل می پردازد. سپس کاربرد عملی یونیکس در دایره کامپیوتر بانک، شامل وظایف سازمانی، عملیات مرتبط با خودپردازها، پردازش اطلاعات شعب، ارسال برنامه ها و مدیریت فایل ها مورد توجه قرار می گیرد. رویکرد این گزارش، ارائه تصویری دقیق از نقش یونیکس در یک محیط واقعی بانکی و تبیین جایگاه آن در فرایندهای اجرایی و عملیاتی است؛ جایگاهی که همچنان با وجود پیشرفت های فناوری، اهمیت خود را حفظ کرده است.

فهرست مطالب
بخش اول : آشنایی با سیستم عامل unix
تاریخچه ۸
آشنایی با سیستم عامل ۱۱
ویژگی های سیستم عامل unix ۱۲
ساختار سیستم عامل unix ۱۳
۱- kernel ۱۳
تخصیص حافظه های اصلی و فرعی ۱۴
کنترل دستیابی به دستگاههای جانبی ۱۵
۲- فایل سیستم ۱۶
a- boot block ۱۶
b- super block ۱۶
c- ilist ۱۷
d- data ۱۸
۳- shell ١۹
۴- command ١۹
دریافت دستورها در unix ۲۰
– شروع و پایان کاربرد ۲۰
– حساس به بزرگی و کوچکی حروف ۲۱
– آرگومان ها و سوییچ های دستورات ۲۱
– قواعد نامگذاری فایل ها ۲۲
– فرایند پیش زمینه ۲۲
– سطوح دسترسی و علائم آن ۲۲
– شناخت گروهها و کاربران ۲۳
– تغییر گروه فایل ۲۴
– تغییر صاحب فایل ۲۴
– تغییر علائم دسترسی فایل۲۴
۱- شیوه کاراکتری ۲۴
۲- شیوه عددی ۲۵
– چند علامت در تعیین محل فایل و دایرکتوری۲۶
– صفحات راهنمای unix ۲۶
– تغییر رمز عبور ۲۷
– دستور cd ۲۷
– دستور ls ۲۷
– دستور cp ۲۸
– دستور mv ۲۸
– دستور rm ۲۹
– دستورات more,less ۲۹
– دستور cat ۳۰
– دستور grep ۳۰
– دستور pwd ۳۱
– دستورات finger,chfn ۳۱
– دستورات who,rwho ۳۱
– دستور clear ۳۱
– دستور du ۳۲
– دستور find ۳۲
– دستور ln ۳۲
– دستور date ۳۳
– دستور df ۳۳
– دستورات lpr,lpq,lprm ۳۳
– دستور ps ۳۴
– دستور rlogin ۳۴
– دستور alias ۳۴
– دستور tar ۳۵
– دستورات compress,uncompress ۳۶
بخش دوم : کاربرد unix در دایره کامپیوتر بانک صادرات
وظایف سازمانی دایره کامپیوتر ۳۷
بررسی مشکلات دستگاههای خودپرداز (ATM) ۴۰
جمع کردن اطلاعات روزانه، کلی، هفتگی، ماهانه، فوی والانت ها و ۲/۶۷ شعب ۴۲
ارسال برنامه های جدید به شعب با استفاده از cd ۴۳
کار با فلاپی ۴۵
تست فایل مفقودی ۴۶
عملیات call center ۴۷
ایران چک ۴۸
کلید رمز۴۸
اصلاح اشتباهات ۴۹