این پاورپوینت در مورد معماری بیمارستان است و به بررسی اصول طراحی فضاهای درمانی، بخش بندی عملکردی، موقعیت و جهت گیری ساختمان، سازماندهی مسیرهای حرکتی، اتاق های جراحی، استریل سازی مرکزی و استانداردهای ایمنی می پردازد.

مقدمه:
معماری بیمارستان به عنوان یکی از پیچیده ترین شاخه های طراحی فضاهای درمانی، در پیوند مستقیم با کیفیت عملکرد، سازماندهی جریان های حرکتی، ایمنی محیطی و تجربه حضور انسان در بستر درمان شکل می گیرد. ساختار کالبدی چنین مجموعه ای صرفاً پاسخ به نیازهای ساختمانی نیست، بلکه بازتابی از نظام عملکردی مراقبت، تشخیص، درمان و پشتیبانی به شمار می رود که در قالب بخش بندی های دقیق و تعیین محدوده های عملکردی معنا پیدا می کند. یک بیمارستان عمومی در چارچوب سازمان فضایی خود به بخش های مراقبتی، معاینه و درمان، فضاهای نگهداری تجهیزات و مواد، محل های موقت جمع آوری پسماند، حوزه های اداری و زیرساخت های فن آوری تقسیم می شود و در کنار آن، فضاهای اقامتی بیماران، عرصه های آموزشی و پژوهشی و همچنین واحدهای خدماتی و پشتیبانی، کلیت یک سامانه درمانی پویا را شکل می دهند. این تنوع عملکردی سبب می شود که طرح ریزی معماری نه تنها به هماهنگی فضایی، بلکه به هم نشینی سنجیده عملکردها و جداسازی مسیرهای ناسازگار توجه داشته باشد.
در مفهوم طرح ریزی، انتخاب موقعیت پروژه نقطه آغاز شکل گیری سازمان فضایی محسوب می شود. زمین بیمارستان باید ظرفیت استقرار مستقل بخش های اقامتی و دپارتمان های تخصصی را داشته باشد و در محیطی آرام قرار گیرد؛ محیطی که در آن فشارهای صوتی، آلودگی های جوی، گرد و غبار، بوهای مزاحم یا حضور حشرات بر عملکرد تجهیزات و آسایش بیماران اثر منفی نگذارد. پاکیزگی بستر زمین و امکان توسعه آتی از طریق پیش بینی اراضی آزاد پیرامونی، بخشی از نگاه بلندمدت در طراحی چنین مجموعه هایی است؛ نگاهی که رشد تدریجی خدمات درمانی را در بستر زمان در نظر می گیرد و از محدود شدن عملکردها در آینده جلوگیری می کند. همچنین تفکیک پروژه از ساخت و سازهای ناهمگون پیرامون، به حفظ آرامش محیطی و کنترل دید و منظر کمک می کند و زمینه شکل گیری هویتی منسجم برای مجموعه درمانی را فراهم می آورد.
جهت گیری فضاها در معماری بیمارستان با ملاحظات اقلیمی، نور طبیعی و آسایش حرارتی پیوند دارد. اتاق های درمان و جراحی در بازه شمال غربی تا شمال شرقی، شرایط نوری یکنواخت تری را تجربه می کنند و از تابش خیره کننده مستقیم در امان می مانند. در مقابل، فضاهای پرستاری با جهت جنوب تا جنوب شرقی از نور ملایم صبحگاهی و گرمای کنترل شده برخوردار می شوند؛ نوری که بدون ایجاد مزاحمت بصری، روشنایی مطلوبی را فراهم می سازد. اتاق های رو به شرق و غرب اگرچه دریافت نور بیشتری دارند، اما از آفتاب زمستانی سهم کمتری می برند و تغییرات حرارتی در آنها محسوس تر است. در برخی ضوابط تخصصی، پرهیز از تابش مستقیم خورشید برای گروهی از بیماران اهمیت می یابد و جهت گیری شمالی به عنوان گزینه ای متعادل مطرح می شود. این تنوع جهت یابی، نشان دهنده پیوند عمیق میان شرایط محیطی و کیفیت فضاهای درمانی است.
تصویر کلی طرح در بسیاری از بیمارستان های در حال گسترش، بر پایه توسعه مرحله ای و پیش بینی فازهای ساخت شکل می گیرد. سازماندهی چهار مرحله ای ساخت، امکان تداوم فعالیت های درمانی همزمان با توسعه کالبدی را فراهم می کند و از اختلال در عملکرد جاری جلوگیری به عمل می آورد. ایجاد یک محیط مرکزی بسته همراه با فضای سبز و پارک داخلی، کیفیت دید از پنجره ها را ارتقا می دهد و در عین حال، مانعی طبیعی در برابر نفوذ صداهای مزاحم بیرونی ایجاد می کند. چنین فضایی نه تنها عنصر بصری آرامش بخشی در بطن مجموعه محسوب می شود، بلکه بخشی از نظام سازماندهی حرکتی و تنفسی پروژه را نیز در بر می گیرد.
در ادامه این ساختار فضایی، اجزای گوناگون درمانگاه های سرپایی، راهروها، درها، پله ها و آسانسورها هر یک نقش مشخصی در هدایت جریان های انسانی و عملکردی دارند. مسیرهای حرکتی با در نظر گرفتن تفکیک بیماران، کارکنان و تجهیزات شکل می گیرند و پیوند میان اتاق های جراحی، فضاهای بیهوشی، اتاق های شستشو، استریل، تجهیزات و فضاهای جانبی همچون گچ گیری، داروخانه و ایستگاه های پرستاری را برقرار می کنند. در کنار این عناصر، سامانه های روشنایی، استریل سازی مرکزی، بخش های مراقبت ویژه و استانداردهای ایمنی جراحی، لایه های دیگری از پیچیدگی عملکردی را به معماری بیمارستان می افزایند؛ لایه هایی که در ترکیب با سازمان فضایی، چهره ای منسجم از محیط درمانی را شکل می دهند و ریتم حضور انسان، فناوری و مراقبت را در بستر فضا ادامه می دهند.
فهرست مطالب
قسمت بندی و تعین محدوده
مفهوم طرح ریزی
موقعیت:
جهت:
تصویر:
اشکال ساختمانی درمانگاه بیماران سرپایی:
راهروها:
درها:
پله ها:
آسانسور ها:
مسیریابی
اتاقهای جراحی اصلی
اتاق بیهوشی
اتاق ترخیص بیهوشی:
اتاق شستشو:
اتاق اشیاء استریل:
اتاق تجهیزات:
اتاق زیر مجموعه استریل:
اتاق گچ گیری:
فعالیتهای جنبی:
اتاق پرستارها:
محل کار پرستارها:
اتاق گزارشات:
داروخانه
اتاق نظافت:
جایگاه تختهای تمیز:
آبریزگاه
رعایت نکات ایمنی در جراحی
روشنایی
استریل سازی مرکزی
بخش مراقبتهای ویژه
ترتیب:
بخش های مراقبت
دپارتمانهای مراقبت
استاندارد ها: